ଶ୍ରୋତଵ୍ଯମେତନ୍ନିଯତୈଃ ସଦୈଵ ରକ୍ଷୋଘ୍ନମେତଦ୍ଭଗଵାନୁଵାଚ
ଏହି କଥାକୁ ସଦା ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏହି ରାକ୍ଷସ ନାଶକ ଉପଦେଶ ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି।
ଏତନ୍ମେ ଵିସ୍ତରାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଥଯସ୍ଵାମିତଦ୍ଯୁତେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିବାରୁ, ଏହି କଥାଟିକୁ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ।
ଯଶୋଵୃଦ୍ଧିଂ କୁମାରସ୍ଯ କାର୍ତିକେଯସ୍ଯ ନାରଦ
ନାରଦ, କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କର ଯଶ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଲା।
ତେନାକ୍ରାନ୍ତୋ ଽଭଵଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମନ୍ଦତେଜା ହୁତାଶନଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତଜ୍ଜ୍ୱଳା ଅଗ୍ନିଦେବ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ତୈଶ୍ଚାପି ପ୍ରହିତସ୍ତୂର୍ଣଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଜଗାମ ହ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପଠାଇଲେ ଏବଂ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାହ କୁଟିଲେ ତେଜ ଏତତ୍ସୁଦୁର୍ଦ୍ଧରମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କହିଲେ, 'ଓ କୁଟିଳେ, ଏହି ତେଜ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଭାରି ଅଟକାଯିବା ଯୋଗ୍ୟ।'
ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ପୁତ୍ରୋ ଽଯଂ ତଵ ଧନ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ଏହି ପୁଅକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ସେ ତୋ ପାଇଁ ଧନ୍ୟ ହେବ।
ପ୍ରକ୍ଷିପସ୍ଵାମ୍ଭସି ମମ ପ୍ରାହ ଵହ୍ନିଂ ମହାପଗା
ସେ ମହାନଦୀକୁ କହିଲେ, 'ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ପାଣିରେ ଫେଙ୍କିଦେ।'
ମାଂସମସ୍ଥୀନି ରୁଧିରଂ ମେଦୋନ୍ତ୍ରରେତସୀ ତ୍ଵଚଃ
ମାଂସ, ହାଡ଼, ରକ୍ତ, ମଜ୍ଜା, ଆନ୍ତ୍ର, ବୀର୍ୟ ଏବଂ ଚମ୍ମ—
ହିରଣ୍ଯରେତା ଲୋକେଷୁ ତେନ ଗୀତଶ୍ଚ ପାଵକଃ
ତାଙ୍କର ସୁନା ଦଳିଆ ବଳରେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ 'ପାବକ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ।
ଧାରଯନ୍ତୀ ତଦା ଗର୍ଭଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମାଗତା
ସେ ସମୟରେ ସେ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛ ଗେନାଯଂ ତଵ ଗର୍ଭଃ ସମାହିତଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପଚାରିଲେ, 'ତୋର ଗର୍ଭ ଭଲ ଭାବେ ରହିଛି କି?'
ତଦଶକ୍ତେନ ତେନାଦ୍ଯ ନିକ୍ଷିପ୍ତଂ ମଯି ସତ୍ତମ
ତାପରେ, ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଓ ଉତ୍ତମ, ଏହି ଗର୍ଭ ଆଜି ମୋ ଭିତରେ ରଖାଯାଇଛି।
ଗର୍ଭସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ତତେ କାଲୋ ନ ପପାତ ଚ କର୍ହିଚିତ୍
ଗର୍ଭର ସମୟ ଚାଲିଛି, କେବେ ବି ଗର୍ଭ ଝରିନାହିଁ।
ତତ୍ରାସ୍ତି ଯୋଜନଶତଂ ରୌଦ୍ରଂ ଶରଵଣଂ ମହତ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବଡ଼ 'ଶରବଣ' ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ତତୋ ବାଲୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ସେଠାରେ ଏହି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଆଗତ୍ଯ ଗର୍ଭଂ ତତ୍ଯାଜ ସୁଖେନୈଵାଦ୍ରିନନ୍ଦିନୀ
ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଆସି ସହଜରେ ଗର୍ଭକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଆପୋମଯୀ ମନ୍ତ୍ରଵଶାତ୍ ସଂଜାତା-କୁଟିଲା ସତୀ
ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ସେ କୁଟିଳା ଜଳର ଆକାର ଧାରଣ କଲେ।
ତନ୍ନିଵାସରତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ପାଦପା ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାସିନ୍ଦା ହେଲେ ଗଛ, ପଶୁ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ।
ବାଲାର୍କଦୀପ୍ତିଃ ସଂଜାତୋ ବାଲଃ କମଲଲୋଚନଃ
ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭା ଓ ପଦ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ମୁଖେ ଽଙ୍ଗୁଷ୍ଠଂ ସମାକ୍ଷିପ୍ଯ ରୁରୋଦ ଘନରାଡିଵ
ସେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଠି ମୁହଁରେ ଦେଇ, ଘନ ମେଘ ଭଳି ଜୋରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଦଦୃଶୁଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଯାନ୍ତ୍ଯୋ ବାଲଂ ଶରଵଣେ ସ୍ଥିତମ୍
ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଶର ଗଛର ମଝିରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଶିଶୁଟିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅହଂ ପୂର୍ଵମହଂ ପୂର୍ଵଂ ତସ୍ମୈ ସ୍ତନ୍ଯେ ଽଭିଚୁକ୍ରୁଶୁଃ
"ମୁଁ ପ୍ରଥମେ! ମୁଁ ପ୍ରଥମେ!" ବୋଲି ସେମାନେ ଦୁଧ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଅବୀଭରଂଶ୍ଚ ତାଃ ସର୍ଵାଃ ଶିଶୁଂ ସ୍ନେହାଚ୍ଚ କୃତ୍ତିକାଃ
ସମସ୍ତ କୃତ୍ତିକାମାନେ ସ୍ନେହବଶତଃ ଏକେକ ଜଣେ ଶିଶୁଟିକୁ ଦୁଧ ପିଇଲେ।
କାର୍ତ୍ତିକେଯେତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଜାତଃ ସ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ସେ, ସମସ୍ତ ବଳବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
କିଯତ୍ପ୍ରମାଣଃ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଵର୍ତ୍ତତେ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଗୁହଃ
"ଗୁହା, ଏବେ ତୋ ପୁଅ କେତେ ବଡ଼ ହେଲେ?"
ପ୍ରୋଵାଚ ପୁତ୍ରଂ ଦେଵେଶ ନ ଵେଦ୍ମି କତମୋ ଗୁହଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଜାଣିନି, ଗୁହା କିଏ?"
ତ୍ରୈଯମ୍ବଲଂ ତ୍ରିଲୋକେଶ ଜାତଃ ଶରଵଣେ ଶିଶୁଃ
ତିନିଜଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଶର ଗଛର ମଝିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶିଶୁଟି।
ଵେଗିନଂ ମେଷମାରୁହ୍ଯ କୁଟିଲା ତଂ ଦଦର୍ଶ ହ
କୁଟିଳା ତୀବ୍ର ଭେଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ ପୁତ୍ରଦୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ଜାତଂ ଶରଵଣେ ଶିଶୁମ୍
ସେ କହିଲେ, "ଶର ଗଛର ମଝିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶିଶୁଟି ପୁଅର ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ।"