ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଲମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯତ୍ର ଵାତାତପୌ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ସ୍ଥିତଯୋର୍ନୌ ଗମିଷ୍ଯତଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ, ବାତାସ ଓ ତାପ ରହିଥାଏ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଚାଲିଯାଉଛୁ।
ନିରାଶ୍ରଯୋ ଽହଂ ସୁଦତୀ ସଦାରଣ୍ଯଚରଃ ଶୁଭେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ବିହୀନ, ସଦା ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଛି।
ନିଦାଘକାଲମନଯତ୍ ସମଂ ଶର୍ଵେଣ ସା ସତୀ
ସତୀ, ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଏହି ତାପମୟ ଋତୁ କଟାଇଥିଲେ।
ଘନାନ୍ଧକାରିତାଶୋ ଵୈ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲୋଷତିରାଗଵାନ୍
ବର୍ଷାକାଳ ଆସିଲା, ମେଘରେ ଦିଗ ଅନ୍ଧାର ହେଲା, ଏହି ଋତୁ ଆକୁଳତା ନେଇ ଆସିଲା।
ପ୍ରୋଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵେଶଂ ସତୀ ସପ୍ରଣଯଂ ତଦା
ତାପରେ ସତୀ ସ୍ନେହଭରା କଥା ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଫୁରନ୍ତି ନୀଲାଭ୍ରଗଣେଷୁ ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଵାଶନ୍ତି କେକାରଵମେଵ ବର୍ହିଣଃ
ନୀଳ ମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକୁଛି, ମୟୂରମାନେ କେକା ଧ୍ୱନିରେ ଡାକୁଛନ୍ତି।
କଦମ୍ବସର୍ଜ୍ଜାର୍ଜୁନକେତକୀଦ୍ରୁମାଃ ପୁଷ୍ପାଣି ମୁଞ୍ଚନ୍ତି ସୁମାରୁତାହତାଃ
କଦମ୍ବ, ସର୍ଜ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କେତକୀ ଗଛମାନେ ସୁମଧୁର ବାତାସରେ ଫୁଲ ଝଡ଼ାଉଛନ୍ତି।
ଯଥାଶ୍ରଯାନ୍ ଯୋଗିଗଣଃ ସମନ୍ତାତ୍ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧମୂଲାନପି ସଂତ୍ଯଜନ୍ତି
ଯେପରି ଯୋଗୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ନିଜର ଆଶ୍ରୟ ଥିବା ଗଭୀର ମୂଳ ଥିବା ଜିନିଷକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସେପରି...
ନୂନଂ ସମୃଦ୍ଧିଂ ସଲିଲସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚରନ୍ତି ଶୂରାସ୍ତରୁଣଦ୍ରୁମେଷୁ
ନିଶ୍ଚୟ, ପାଣିର ଅଧିକତା ଦେଖି, ସାହସୀମାନେ ତରୁଣ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରନ୍ତି।
କିମତ୍ର ଚିତ୍ରଂ ଯଦନୁଜ୍ଜ୍ଵଲଂ ଜନଂ ନିଷେଵ୍ଯ ଯୋଷିଦ୍ ଭଵତି ତ୍ଵଶୀଲା
ଏଠାରେ କ'ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଅଜ୍ଞାନ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ ଜଣେ ନାରୀ ଅନିୟମିତ ଆଚରଣ କରେ?
ଫଲୈଶ୍ଚ ବିଲ୍ଵାଃ ପଯସା ତଥାପଗାଃ ପତ୍ରୈଃ ସପଦ୍ମୈଶ୍ଚ ମହାସରାଂସି
ବେଲ ଗଛ ଫଳ ଦେଉଛି, ନଦୀମାନେ ପାଣି ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ବଡ଼ ଝିଲିମାନେ ପତ୍ର ଓ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ।
ଗୃହଂ କୁରୁଷ୍ଵାତ୍ର ମହାଚଜଲୋତ୍ତମେ ସୁନିର୍ଵୃତା ଯେନ ଭଵାମି ଶଂଭୋ
ଏଠାରେ ବଡ଼ ପାଣି ନିକଟରେ ଏକ ଘର ବନା, ଯାହାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ବସିପାରିବି, ହେ ଶମ୍ଭୁ।
ନ ମେ ଽସ୍ତି ଵିତ୍ତଂ ଗୃହସଂଚଯାର୍ଥେ ମୃଗାରିଚର୍ମାଵରଣଂ ମମ ପ୍ରିଯେ
ମୋ ପାଖରେ ଘର ଜମା କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଧନ ନାହିଁ; ମୋର ପ୍ରିୟା, ମୋର ଉପରେ ମୃଗଚର୍ମ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
କେଯୂରମେକଂ ମମ କମ୍ବଲସ୍ତ୍ଵହିର୍ଦ୍ଵିତୀଯମନ୍ଯୋ ଭୁଜଗୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ମୋ ପାଖରେ ଗୋଟିଏ କେୟୁର ଅଛି, ତୁମେ ମୋ ଚଦର, ଆଉ ଏକ ହେଉଛି ଧନଞ୍ଜୟ ନାମକ ସର୍ପ।
ନୀଲୋ ଽପି ନୀଲାଞ୍ଜନତୁଲ୍ଯଵର୍ଣଃ ଶ୍ରୋଣୀତଟେ ରାଜତି ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠଃ
ନୀଳ ଅଞ୍ଜନ ସମାନ ରଙ୍ଗ ଥିବା ନୀଳ ମଧ୍ୟ, କମରେ ଭଲଭାବେ ପିନ୍ଧାଯାଇ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି।
ଅଵନିତସମଵେକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵାମିନୋ ଵାସକୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ ପରିଵଦତି ସରୋଷଂ ଲଜ୍ଜଯୋଚ୍ଛ୍ଵସ୍ଯ ଚୋଷ୍ମ୍
ମାଲିକଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ପାଇବା ଦୁଃଖ ଦେଖି, ଚାକର ରାଗରେ ଏବଂ ଲଜ୍ଜାର ତାପରେ ଶ୍ୱାସ ନିଅଇ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କଥା କହିଲା।
ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ସ୍ଥିତାଯା ମେ ସୁଦୁଃଖେନ ଵଦାମ୍ଯତଃ
ଗଛ ମୂଳରେ ଦଢ଼ିଆ ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖରେ କଥା କହୁଛି।
ତତୋ ଽଭଵନ୍ନାମ ତେଦଶ୍ଵରସ୍ଯ ଜୀମୂତକେତୁସ୍ତ୍ଵିତି ଵିଶ୍ରୁତଂ ଦିଵି
ତାପରେ ସେ ଘୋଡ଼ାର ନାମ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଜିମୂତକେତୁ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଲୋକାନ୍ନ୍ଦକରୀ ରମ୍ଯା ଶରତ୍ ସମଭଵନ୍ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ଶରତ୍କାଳ ଆସିଲା, ସେ ଲୋକମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ପଦ୍ମାଃ ସୁଗନ୍ଧଂ ନିଲଯାନି ଵାଯସା ରୁରୁର୍ଵିଷାଣଂ କଲୁଷଂ ଜଲାଶଯଃ
ପଦ୍ମ ମାନେ ସୁଗନ୍ଧ ଛଡ଼ିଛନ୍ତି, କାଉଁ ଘର ବନାଇଛି, ମୃଗର ଶିଙ୍ଗ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଜଳ ଅଶୁଦ୍ଧ।
ନନ୍ଦନ୍ତି ହୃଷ୍ଟାନ୍ଯପି ଗୋକୁଲାନି ସନ୍ତଶ୍ଚ ସଂତୋଷମନୁଵ୍ରଜନ୍ତି
ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ସଦ୍ଲୋକମାନେ ସନ୍ତୋଷକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ସତାଂ ଚ ଚିତ୍ତଂ ହି ଦିଶାଂ ମୁଖୈଃ ସମଂ ଵୈମଲ୍ଯମାଯାନ୍ତି ଶଶଙ୍କକାନ୍ତଯଃ
ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ମନ ଦିଗମୁଖରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ପରି ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ନିଗ୍ଧ ହୁଏ।
ସତୀମାଦାଯ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ମନ୍ଦରଂ ସମୁପାଯଯୌ
ସତୀଙ୍କୁ ନେଇ, ସେ ଶୈଳପତି ମନ୍ଦର ପାଖକୁ ଗଲେ।
ରରାମ ଶଂଭୁର୍ଭଗଵାନ୍ ସତ୍ଯା ସହ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଶମ୍ଭୁ, ସତ୍ୟା ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯଷ୍ଟୁମାରଭତ କ୍ରତୁମ୍
ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦକ୍ଷ, ଏକ ବଳି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସକଶ୍ଯପାନ୍ ସମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସଦସ୍ଯାନ୍ ସମଚୀକରତ୍
ସେ କଶ୍ୟପମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ସଭାର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ସହାନସୂଯଯାତ୍ରିଂ ଚ ସହ ଧୃତ୍ଯା ଚ କୌଶିକମ୍
ସେ ଅନସୂୟା, ଅତ୍ରି, ଧୃତି ଓ କୌଶିକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରଯା ସହିତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନୃଷିମଙ୍ଗୀରସଂ ତଥା
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଋଷି ଅଙ୍ଗୀରସଙ୍କୁ ସହିତ ନେଇଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଗୁଣସଂପନ୍ନାନ୍ ଵେଦଵେଦାଡ୍ଗପାରଗାନ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ଗୁଣବାନ୍, ବେଦ ଓ ତାହାର ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।