श्रीधराय नमस्तस्मै छद्मवामनरूपिणे
ଯିଏ ଛଳରେ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଶ୍ରୀଧରଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
नारदः परिपप्रच्छ पुराणं वामनाश्रयम्
ନାରଦ ଜଣେଇଲେ, ବାମନଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଥିବା ପୁରାଣ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
वामनत्वं धृतं पूर्वं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ପୂର୍ବରୁ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ କେମିତି, ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ।
त्रिदशैर्युयुधे सार्थमत्र मै संशयो महान्
ଏହି କଥାରେ ଦେବତାମାନେ ସମେତିକରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ମୋର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
शङ्करस्य प्रिया भार्या बभुव वरवर्णिनी
ଶଙ୍କରଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅତି ଉତ୍ତମ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
जाता हिमवतो गेहे गिरीन्द्रस्य महात्मनः
ସେ ମହାତ୍ମା ଗିରିନ୍ଦ୍ର ହିମବତଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
एतन्मे संशयं छिन्धि सर्ववित् त्वं मतो ऽसि मे
ତୁମେ ସବୁ ଜାଣିଛ, ଏହି ମୋ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁଠୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବିଛି।
व्रतानां विविधानां च विधिमाचक्ष्व मे द्विज
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତର ବିଧି ବିଷୟରେ ମୋତେ ବୁଝାଇଦିଅ।
प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो नारदं तपसो निधिम
ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ବକ୍ତା, ତପସ୍ଵୀ ନାରଦଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
अवधानं स्थिरं कृत्वा शृणुष्व मुनिसत्त्म
ମନ ଦୃଢ଼ କରି ଶୁଣ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
उवाच वचनं दृष्ट्वा ग्रीष्मकालमुपस्थितम्
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
यत्र वातातपौ ग्रीष्मे स्थितयोर्नौ गमिष्यतः
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ, ବାତାସ ଓ ତାପ ରହିଥାଏ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଚାଲିଯାଉଛୁ।
निराश्रयो ऽहं सुदती सदारण्यचरः शुभे
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ବିହୀନ, ସଦା ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଛି।
निदाघकालमनयत् समं शर्वेण सा सती
ସତୀ, ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଏହି ତାପମୟ ଋତୁ କଟାଇଥିଲେ।
घनान्धकारिताशो वै प्रावृट्कालोषतिरागवान्
ବର୍ଷାକାଳ ଆସିଲା, ମେଘରେ ଦିଗ ଅନ୍ଧାର ହେଲା, ଏହି ଋତୁ ଆକୁଳତା ନେଇ ଆସିଲା।
प्रोवाच वाक्यं देवेशं सती सप्रणयं तदा
ତାପରେ ସତୀ ସ୍ନେହଭରା କଥା ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
स्फुरन्ति नीलाभ्रगणेषु विद्युतो वाशन्ति केकारवमेव बर्हिणः
ନୀଳ ମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକୁଛି, ମୟୂରମାନେ କେକା ଧ୍ୱନିରେ ଡାକୁଛନ୍ତି।
कदम्बसर्ज्जार्जुनकेतकीद्रुमाः पुष्पाणि मुञ्चन्ति सुमारुताहताः
କଦମ୍ବ, ସର୍ଜ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କେତକୀ ଗଛମାନେ ସୁମଧୁର ବାତାସରେ ଫୁଲ ଝଡ଼ାଉଛନ୍ତି।
यथाश्रयान् योगिगणः समन्तात् प्रवृद्धमूलानपि संत्यजन्ति
ଯେପରି ଯୋଗୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ନିଜର ଆଶ୍ରୟ ଥିବା ଗଭୀର ମୂଳ ଥିବା ଜିନିଷକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସେପରି...
नूनं समृद्धिं सलिलस्य दृष्ट्वा चरन्ति शूरास्तरुणद्रुमेषु
ନିଶ୍ଚୟ, ପାଣିର ଅଧିକତା ଦେଖି, ସାହସୀମାନେ ତରୁଣ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରନ୍ତି।
किमत्र चित्रं यदनुज्ज्वलं जनं निषेव्य योषिद् भवति त्वशीला
ଏଠାରେ କ'ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଅଜ୍ଞାନ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ ଜଣେ ନାରୀ ଅନିୟମିତ ଆଚରଣ କରେ?
फलैश्च बिल्वाः पयसा तथापगाः पत्रैः सपद्मैश्च महासरांसि
ବେଲ ଗଛ ଫଳ ଦେଉଛି, ନଦୀମାନେ ପାଣି ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ବଡ଼ ଝିଲିମାନେ ପତ୍ର ଓ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ।
गृहं कुरुष्वात्र महाचजलोत्तमे सुनिर्वृता येन भवामि शंभो
ଏଠାରେ ବଡ଼ ପାଣି ନିକଟରେ ଏକ ଘର ବନା, ଯାହାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ବସିପାରିବି, ହେ ଶମ୍ଭୁ।
न मे ऽस्ति वित्तं गृहसंचयार्थे मृगारिचर्मावरणं मम प्रिये
ମୋ ପାଖରେ ଘର ଜମା କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଧନ ନାହିଁ; ମୋର ପ୍ରିୟା, ମୋର ଉପରେ ମୃଗଚର୍ମ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
केयूरमेकं मम कम्बलस्त्वहिर्द्वितीयमन्यो भुजगो धनञ्जयः
ମୋ ପାଖରେ ଗୋଟିଏ କେୟୁର ଅଛି, ତୁମେ ମୋ ଚଦର, ଆଉ ଏକ ହେଉଛି ଧନଞ୍ଜୟ ନାମକ ସର୍ପ।
नीलो ऽपि नीलाञ्जनतुल्यवर्णः श्रोणीतटे राजति सुप्रतिष्ठः
ନୀଳ ଅଞ୍ଜନ ସମାନ ରଙ୍ଗ ଥିବା ନୀଳ ମଧ୍ୟ, କମରେ ଭଲଭାବେ ପିନ୍ଧାଯାଇ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି।
अवनितसमवेक्ष्य स्वामिनो वासकृच्छ्रात् परिवदति सरोषं लज्जयोच्छ्वस्य चोष्म्
ମାଲିକଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ପାଇବା ଦୁଃଖ ଦେଖି, ଚାକର ରାଗରେ ଏବଂ ଲଜ୍ଜାର ତାପରେ ଶ୍ୱାସ ନିଅଇ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କଥା କହିଲା।
वृक्षमूले स्थिताया मे सुदुःखेन वदाम्यतः
ଗଛ ମୂଳରେ ଦଢ଼ିଆ ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖରେ କଥା କହୁଛି।
ततो ऽभवन्नाम तेदश्वरस्य जीमूतकेतुस्त्विति विश्रुतं दिवि
ତାପରେ ସେ ଘୋଡ଼ାର ନାମ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଜିମୂତକେତୁ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
लोकान्न्दकरी रम्या शरत् समभवन्मुने
ହେ ମୁନି, ଶରତ୍କାଳ ଆସିଲା, ସେ ଲୋକମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।