ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ସମୟରେ, ଜଣେ ଭକ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ୍ – "ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ତିନି ଆଖି ଥିବା ଭଗବନ୍।" ଏହି ଉପାସନା କ୍ରମରେ, ଧୂପ ଦେବା, ପାଦପଦ୍ମରେ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରିବା, ଏବଂ ତିଳ ମିଶିତ ଭାତର ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାପରେ ଭକ୍ତ କହିଥାଏ, "ମହାଦେବ, ଉମାଙ୍କର ପତି, ମୋପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ।" ଉପବାସ ସମାପ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମୟରେ ଭକ୍ତ ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ, "ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ମୋପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ।" ଉପବାସ ପାଳନ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ଉପାସନାରେ ଚମେଳି ଫୁଲ, ଧୂପ, ଚନ୍ଦନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରି, ତାଙ୍କର ନାମସ୍ମରଣ କରି ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଜ୍ଞାନୀ ଭକ୍ତ ଗୁଗ୍ଗୁଳ ଓ ମହିଷ ଗୋବର ଘୃତ ମିଶ୍ରିତ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି। ନୈବେଦ୍ୟ ସହିତ ଚର୍ମ (ମୃଗଚର୍ମ) ଓ ଦାନ ଦେବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କଥିତ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରିଲେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ତାଙ୍କର ନାମସ୍ମରଣ କଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ଦୂର ହୁଏ। ଉପନୟନ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ଭକ୍ତିଶୀଳ ମନ ଥିବା ଲୋକ ରନ୍ଧା ଭୋଗ ଦେଇ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ତିନି ଆଖି ଥିବା ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଧୂପ ଦେଲେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଭକ୍ତ ଛତା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳା ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଉପାସନା ପାଠ ଭକ୍ତି ସହ କଲେ, ବିଶ୍ୱନାଥ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଧୂପ ଦେଇବାରେ ଧତୂରା ଫୁଲ ଓ ଶିଳାକା ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମୟରେ, "ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ନାଶକ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର," ଏହି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଫଳ ଥିବା ଶୁଭ ପତ୍ର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଧୂପ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ହୁଏ। ଦଧି-ଭାତ, ଖୀର ଭାତ, ଡାଲ ଓ ପିଠା ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ "ଗଙ୍ଗାଧର" ଓ "ଶମ୍ଭୁ" ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହିପରି କରିଲେ ଅକ୍ଷୟ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ, ଯେପରିକି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବାଣୀରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଦେଶ ନିଜେ ରୁଦ୍ର ଦେବ ଦେବମୁନିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ—ଏହିପରି ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଏହାପରେ, ମହାଦେବଙ୍କ ନାଭିରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଦେବତା ହେଲେ। ଏହିପରି ଦେଖି, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅତିଆନନ୍ଦ କଦମ୍ବ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ସେଠାରୁ ଏକ ବଟଗଛ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ସଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଆସନ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ। ଏହି ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଶର୍ବଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଖଡିର ଗଛ ତିଆରି ହୋଇ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ କୃତିଠାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲା। ସିନ୍ଧୁବର ଗଛ ପାତ୍ରରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ଗଣନାଥ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। କଳା ଉଦୁମ୍ବର ଗଛ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା, ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ଆନିବା ବୃଷଭ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କୁ ଶାମୀ ଗଛ ଦିଆଯାଇଁଥିଲା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ହାତରେ ବିଳ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ବାସୁକି ନାଗଙ୍କ ଲମ୍ବା ପୁଛ ଓ ପୃଷ୍ଠରେ ଶ୍ୱେତ କୁଶ ଓ କୃଷ୍ଣା କୁଶ ଉଗୁ ହେଲା। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟେ ପୂଜିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଂଶ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଶରତ୍କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଧାନ ଔଷଧୀ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା ହୁଏ। ମଣି, ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର ଏଠି ଦିଆଯାଏ। ତିକ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ, ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ଘରେ ସମସ୍ତ ଅଖଣ୍ଡ ରହିଲେ, ସେଠି ଥିବା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ଏହିପରି ଉପାସନା ଓ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ମହାଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାପ୍ତିର ପଥ ଅଟୁଟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।