ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ତାଁକର ଶୟନକାଳ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ବାଘଚର୍ମ ଓ ଜଟାର ଗୁଛି ମିଶାଇ ଶୟ୍ୟା ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟନ କୁ ଯିବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଶୟନ କାଳ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଏହି ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଶୁଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପରମ ପଥ ଦର୍ଶାଇଥାନ୍ତି । ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ବିନାୟକଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ, ସେହି ଦିନ ଧର୍ମରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ । ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ, ନବମୀ ଦିନ ପଦ୍ମାସନା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ଦିନ ସାଧ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୟନ କରନ୍ତି । ଦେବତାମାନେ ଏପରି ଶୟନ କରୁଥିବା ବେଳେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ କାଉଁ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଛୁଆମାନେ ସହିତ ଶୟନ କରନ୍ତି । ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପବିତ୍ର ମନାଯାଏ, ଯାହାକୁ "ଶୂନ୍ୟ ଶୟ୍ୟାରୁ ଜାଗ୍ରତି" ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସେହି ଦିନ, ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହ ବସି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏପରି ପୂଜା କରି, ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ—"ତୁମ ଦୟାରେ ଆମର ଶୟ୍ୟା କେବେଁ ଶୂନ୍ୟ ହେଉ ନାହିଁ ।" ପୁନି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ, "ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ, ମୋର ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ସଂହାର କେବେଁ ହେଉ ନାହିଁ ।" ରାତିରେ ତେଲ ଓ ଖାର ବିନା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏବଂ "ଲକ୍ଷ୍ମୀଧରୀ ମୋପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଛୁଆ ଗୋଛା ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ଏହି ପୂଜା ଚାଲିଥାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁଳା ରାଶିରେ ଥିଲେ, ହରିଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ପରେ ଶିବ ଜାଗ୍ରତ ହୁଅନ୍ତି । ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶୟ୍ୟା ଓ ଚାଦର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହି କ୍ରମରେ କେହି ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟଜନ ବିୟୋଗର ଶୋକ ପାଉ ନାହାନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ମୃଗଶିରା ନକ୍ଷତ୍ର ସହ ଯୋଗ ହୁଏ, ସେହି ଦିନକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଷ୍ଟମୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ମନ୍ଦିରରେ ନିବାସ କରିବାକୁ ଅକ୍ଷୟ ପୂଜା ଭାବିଯାଏ । ସ୍ନାନ କରି, ତିନି ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଧତୂରା ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏବଂ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନା ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ସର୍ଜ ଗୁଗୁଳ ଧୂପ ଦେଇ, ମଧୁ ଓ ମିଠା ପାନୀୟ ଦ୍ୱାରା ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ । "ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ମୋପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ" ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ତିଳ ଦାନ କରିବା ନିୟମ । ଶ୍ରୀବାସନା ଧୂପ ଦେଇ, ମଧୁ ଚାଲି ଖିର ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଗାଁର ସ୍ଥିର ଗାୟମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି କଠୋର ଭାବରେ ନୁହେଁ, ସ୍ନିଗ୍ଧ କଥା କହିବା ଦରକାର । ମାର୍ଗଶିର ମାସରେ ଦହି ଦେଇ ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ମନାଯାଏ । "ଶର୍ବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ" ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିବା ଉଚିତ୍ । ମଧୁ ଧୂପ ଦେଇ, ମଧୁ ଓ ମିଠା ପିଠା ଦ୍ୱାରା ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର । "ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ତିନି ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟ ଭଗବାନ୍" ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଧୂପ, ଚନ୍ଦନ ପାଦପଦ୍ୟ ଓ ତିଳ ମିଶା ଭାତ ଦେଇ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର । "ଉମାପତି ମହାଦେବ ମୋପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ" ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଉପବାସର ଶେଷରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ତିନି ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବଙ୍କ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଦରକାର । "ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କର, ଦୟା କର" ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଉପବାସର ନିୟମ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର । ଚମେଳି ଫୁଲ ଦେଇ, ଧୂପ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଦରକାର । ଗୁଗୁଳ ଧୂପ ଓ ମହିଷ ଗୋବର ଘୃତ ମିଶାଇ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ନୈବେଦ୍ୟ ସହ ଏକ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦାନ ଦେଇବା ନିୟମ ଅଟୁଟ ରହିଛି । ଏହି ପ୍ରକାର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିୟମ ରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ସଦା ରହିଥାଏ, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ମଧୁର ଏବଂ ଶାନ୍ତିମୟ ହୁଏ ।