ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ଭକ୍ତ ମହିଳା ଏକ ଭୟାନକ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା। ତାଙ୍କର ଏହି ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଓ ଭକ୍ତି ଦେଖି ଶମ୍ଭୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ବ୍ରତର ଫଳରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆକାଶରେ ଅଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡିତ ରହିଲେ। ସେ ଏଉଁ ବ୍ରତ ପୂରଣ କରି, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚରଣକୁ ଭଜିଥିଲେ। ଏହାର ଫଳରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଆଣିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉନଥିଲେ। ପଦ୍ମଗୁଛ ଖୋଲିଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଦିନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ବୋଲି ଲୋକମାନେ ଭାବିଥିଲେ। ଏହାଠାରୁ ସମସ୍ତେ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହୋଇ ତାଙ୍କର ତେଜ ଛଟା ପ୍ରକାଶିତ କରୁଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, "ଏହା କ'ଣ ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା? ନିଶ୍ଚୟ ଲୋକେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କଥା କହନ୍ତି।" ସେଉଁଠାରେ, ତିନି ଲୋକ ସାରା ରାତିର ଭ୍ରମଣକାରୀ ଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଯୋଗଜ୍ଞାନୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ନିଶାଚାରୀଙ୍କ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ, ଧର୍ମରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ରଶ୍ମି ନଖର ବିଚାର କଲେ—ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କିପରି ନଶ୍ୱ କରାଯିବ। କାରଣ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତି ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସହରକୁ ଦେଖିପାରିଲେ। ଏହାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୋଇଥିବା ଗ୍ରହପରି ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଡାକିଲେ, "ଭବ, ଶର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର!" ସମସ୍ତେ ବିଳାପ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, "ହାୟ! ଏହି ହରଭକ୍ତ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି।" ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ, "କିଏ ମୋତେ ଭୂମିକୁ ଫେଙ୍ଗି ଦେଉଛି?" ଯେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହର ତଳକୁ ଗଲା, ତେଁବେଳେ କ୍ରୋଧିତ ତିନିନେତ୍ରୀ ମହାଦେବ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ବଡ଼ ଝଟକାରେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ। ସେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବେ ପଥର ପରି ତଳକୁ ଗଡ଼ିଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ, ସେଠାରେ କିନ୍ନର ଓ ଚାରଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ସେ ଅଧପାକା ତାଳଫଳ ପରି ବାନରମାନେ ଘେରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ କହାଯାଇଲା, "ଯଦି ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାଁ, ତେବେ ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଡ଼।" ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଚାରିଲେ, "ସେହି ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର କ'ଣ? ଦ୍ରୁତ କହ।" ଏହି ଦେବ ନିୟତି ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏହି ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାରାଣସୀ ନଗର। ଏହି ସ୍ଥାନ ଭାରତର ଦୁଇ ପବିତ୍ର ନଦୀ, ବରୁଣା ଓ ଆସି ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ବରୁଣା ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ତାହାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ତିନିନେତ୍ରୀ ମହାଦେବଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳନ୍ତ ଚକ୍ର ପରି ଏଠାରେ ସେଠା ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା ଦେଖି ନାଗ, ବିଦ୍ୟାଧର, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇ ସୂଚନା ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିବାସ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କ୍ଷେମାର୍ଥରେ ଆଣାଯାଇ, ବାରାଣସୀରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଏହାକୁ 'ଲୋଳ' ନାମ ଦେଇ, ପୁନଃ ରଥ ଉପରେ ରଖାଗଲା। ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପରିବାର ଓ ନଗର ସହିତ ପୁନଃ ଆକାଶରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯିବାକୁ ଦିଆଗଲା। ବୈରାଜ ଭଗବାନ କେଶବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ଭବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଫେଙ୍ଗାଯିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏବଂ ସୃଜନକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରେ, ରାତିର ଭ୍ରମଣକାରୀଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ନଗର ଓ ପରିବାରକୁ ପୁନଃ ଆକାଶରେ ବସାଯିବାକୁ ଦିଆଗଲା।