ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଲା—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କୌଣସି ଅପବାଦ ଛାଡ଼ି ନ ହେଉ, ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଆଦେଶ ପାଇଁ, ସମସ୍ତେ ତେରଟି ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ପୁଅ-ନାତି ଓ ଜୀବନସାଥୀମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ସଦା ଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ମହତ୍ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା, ଚନ୍ଦ୍ର—କେହି ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ରାତିରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ଅତିଶୟ ତେଜଃ ଆସଲେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାତିରେ ତାଙ୍କର ମହିମା ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଅଭିଲାଷା ରଖି ସେମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ଗୁଣ ଜାଣି, କାଉଶିକମାନେ ଦିନେ କାଉଁ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଥିଲେ। ରାତିରେ, ସେମାନେ ଜାଣିଥିଲେ ଦିନ ଅଟୁଟ ଅଛି, ତେଣୁ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ବୁଡ଼ି ରହୁଥିଲେ। ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖି, ସବୁ ଦିନ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଏହି କଥା ଘୋଷଣା କରୁଥିଲେ। ଏହିଭଳି ଶୂନ୍ୟତାରେ, ନଦୀ କୂଳରେ ଚିତ୍କାର କରି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅବସ୍ଥା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ବିପଦ ଦେଉଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ ଅନ୍ଧକାର କେବେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉନଥିଲା। ଏପରେ ଏକ ନାରୀ, ପତିବିୟୋଗର ଶୋକରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଅସ୍ତ ହେଉନଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାମୁନି, ସେମାନେ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ। କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, କେହି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, କେହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ତାହାଲେ ଅନ୍ୟମାନେ ହରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ଯଦି ଏହି ରାତି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଲୋକରେ ଅତି ମଧୁର ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥାଏ, ତେଣୁ ସେ ସୁଧା ଫୁଲ ଓ ଶୁଭ ଗନ୍ଧରେ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଯେଉଁ ଉପବାସକୁ 'ଅନଶୂନ୍ୟ ଶୟନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେହି ନିମନ୍ତେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏହି ଅନଶୂନ୍ୟ ଶୟନ ମହା ଭୋଗ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ଯେଉଁଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଇଚ୍ଛା ରହିଥିଲା, ସେଉଁଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ବ୍ରତର ଫଳରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରେ ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଅଭିଘାତ ଅହୋରାତି ଚାଲିଥାଏ। ଏହିପରି, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱୟକୁ ପୂଜି, ସେ ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜସ୍ୱିତାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ପରି ଚମକିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପଦ୍ମଗୁଛ ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହୋଇଛି ବୋଲି ଲୋକେ ଭାବିଥିଲେ। ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦୟ ଓ ତେଜସ୍ୱିତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। ଏହା ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ଏହା କ'ଣ? ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ବିଶ୍ୱ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କଥା କହୁଛି।' ଏହି ଭଳି ଚତୁର୍ଦିଗରେ, ତିନି ଲୋକ ଏହି ରାତ୍ରିଚରମାନେ ବ୍ୟାପ୍ତ କରି ଦେଇଥିଲେ। ଯୋଗବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାତା ଏହି ରାତ୍ରିଚରଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ଧର୍ମରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ନଖରେ ଏହାକୁ କିପରି ଧ୍ୱଂସ କରିବାଉଚିତ୍ ଭାବିଲେ। କାରଣ, ସ୍ୱଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତି ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ନାଶକ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହର ସେମାନେ ଚାହାଁଥିଲେ ସେଇପରି ଦେଖିଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ବୃହତ୍ ଗ୍ରହ ପରି ପତିତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—'ଭବ, ଶର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର!' ସମସ୍ତେ ଚିତ୍କାର କଲେ—'ହାୟ! ଏହି ହରଭକ୍ତ ପତିତ ହେଉଛନ୍ତି।' ଏହି ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ—'କିଏ ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ ପତିତ କରୁଛି?' ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହର ପତିତ ହେବା ପରେ, କ୍ରୋଧିତ ତ୍ରିନେତ୍ର ମହାଦେବ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ।