ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରବାଣୀରେ ଜୀବନର ଶୁଚିତା, ନୀତି ଓ ଧର୍ମ ନେଇ ଏକ ଗଭୀର ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଗୃହସ୍ଥ ଜନମାନେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇଥିବା ପାଣି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ, ମଳ ଓ ପେଶାବ ଘରର ବାହାରେ ଫେଙ୍କିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରି ଶରୀରର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପବିତ୍ର ସରୋବର, ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ଝିଲିକିଥିବା ଝିଲି ଓ ପ୍ରବାହମାନ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସମାଜରେ ଯିଏ ଅପ୍ରିୟ, ଭୀରୁ କିମ୍ବା ମନ୍ଦଚରିତ୍ରା ନାରୀ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ନିଷିଦ୍ଧ। ଏମିତି କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଇଁବା କିମ୍ବା ସେମାନେ ସହ କଥା ହେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ। ଯେଉଁମାନେ ପତିତ, ନିର୍ବାସିତ, ନଗ୍ନ କିମ୍ବା ସମାଜର ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର, ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ସତ୍ୟରେ କଣ ତାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଛି। ସୂତିକା ବୋଲି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଲୋକଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଏ। ଯିଏ ପିତୃପୂଜା ଓ ଦେବତାପୂଜାକୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ନପୁଂସକ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଯିଏ ପରଲୋକ ଶ୍ରେୟସ୍ କୁ ଚେଷ୍ଟା କରେନାହିଁ, ସେ କୁମିରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ନିଜେ ଭଲ ଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବାକୁ ଅସୁବିଧା ହୁଏ, ସେ ଉଠିଆ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ସଦା ଅନ୍ୟର ଗୁଣକୁ ଘୃଣା କରେ, ସେ କୁକୁର ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କୁକୁଡ଼ା ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନାଯାଏ। ଯଦି ଏମିତି ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ନୁହନ୍ତି, ତେବେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପତିତ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଯିଏ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ନାରୀକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ଦୂଷିତ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ। ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ନଗ୍ନ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ। ଯିଏ ଶରଣାଗତକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଚଣ୍ଡାଳ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ। ଯିଏ ଗଡ଼ିରୁ ଖାଏ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟାୟୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ। କଞ୍ଚନିଆଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟପାଇଁ ଅଙ୍ଗକଟିବା ପୂଜା କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ଚଳିଯାନ୍ତି, ପୂଜ୍ୟ ଭୃଗୁ ଏହିପରି କହନ୍ତି। ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଥ କିମ୍ବା ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ୍। ପବିତ୍ର ଓ ପିତୃଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଜଳଦ୍ୱାରା ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଶିଶୁ, ପରିବ୍ରାଜକ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କିମ୍ବା ଦୂରଦେଶରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଗର୍ଭପାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ବୈଶ୍ୟମାନେ ଛଅ ରାତି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ବାରଟି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ହୁଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗ ନିଜ ନିଜ ନିୟମ ଓ କ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମୃତାତ୍ମା ପାଇଁ ପିତୃଯଜ୍ଞ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଭାଇବେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ତାହା କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ ଏମିତି କୃତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍, ରାକ୍ଷସ। ଯଦି କେହି ଅବିନାଶୀ ଫଳ ଚାହେ, ସେଠି ଯୋଗ୍ୟକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଧନ ଧର୍ମପଥରେ ଅର୍ଜନ କରିବା ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯାହା କରିବାରେ ମନେ ଅପରାଧ ନାହିଁ, ଏବଂ ମହାନ୍ମାନେ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମର ସଫଳତା ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ। ଏବେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟାଶ୍ରମର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହିବି, ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝ। ମାଟିରେ ଶୋଇବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପୂଜା କରିବା, ଏବଂ ଅରଣ୍ୟର ଫଳ ଓ ଘୃତ ଖାଇ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା—ଏହି ଅରଣ୍ୟବାସୀର ନିୟମ। ଘରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରୁହିବା ନୁହେଁ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଓ ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାର ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରିବା—ଏହା ଅରଣ୍ୟାଶ୍ରମର ମୂଳ ଧର୍ମ।