ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଓ ତାଙ୍କ ଲୋକର ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି । ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଯାହାକୁ ନିଜମାନ୍ୟତା ଓ ଅହଂକାରକୁ ନିଜର ଧର୍ମ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି । ରାକ୍ଷସମାନେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିକୁ ନିଜର ଧର୍ମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ପିଶାଚମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତ ମାଂସ ଲୋଭକୁ ଧର୍ମ ଭାବି ସର୍ବଦା ଏହାର ଆସ୍ୱାଦନ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି । ଏହିପରି ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ, ଯାହା ଉନ୍ନତି ଦେଇଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ମାନବ ଧର୍ମ ଉପରେ ପୁନର୍ବାର ବିବରଣା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ବୋଲି କହାଯାଇଛି । ମାନବମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ଏହି ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ବସିଛି, ଯେପରି ଏକ ନୌକା ନଦୀ ଉପରେ ଭାସେ । ପରମେଶ୍ୱରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାନକୁ, ପଦ୍ମର କୋଷ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଅନୁପମ ଆକୃତିରେ, ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଜାପତି ଦ୍ୱୀପମାନେ ବୋଲି ଯେଉଁ ସ୍ଥାନମାନେ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତି, ଯୋଜନା ମାପରେ ମପାଯାଇଛି । ସେହି ସମସ୍ତଙ୍କ ବାହାରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହା ଆଗର ଦ୍ୱୀପଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ । ଏହାଠାରୁ ପରେ ଶାଲ୍ମଲି ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହା ଏହି ମହାସାଗରଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ । ପଛରେ ଘୃତ ସାଗର ଅଛି, ଯାହା କୁଶଦ୍ୱୀପଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ । ଏହାଠାରୁ ପରେ ଦହିର ସାଗର ଅଛି, ସେଠା ମଧ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ । ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସାଗରଗୁଡ଼ିକ, ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ହୋଇ ଅନୁସୃତ ଅଛି । ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶେଷ ଦୁଧ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଚାରି କୋଟି ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା ଆୟତନରେ ବିସ୍ତୃତ । ଚାରିପାଖ ଲକ୍ଷ-ମଣ୍ଡ-କଟାହ ନାମକ ମାପରେ ପୂରଣ ହୋଇଛି । ବ୍ରହ୍ମାଜୀ କହିଲେ, "ଏଠିକୁ ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା । ଏ ରାତ୍ରିଚର, ଶୁଣ ।" ଏଠିରେ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ଶାଖାର ଶେଷରେ କେବେ ବୟସ ଅଥବା ଯୁଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ଦାନବୀୟ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଶେଷରେ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନେ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶନୀୟ, ଅଶୁଚି, ଭୟାନକ ଏବଂ କର୍ମର ଶେଷରେ ବିନାଶକ ହୁଅନ୍ତି । ତାପରେ ଦେଖାଯାଏ ରୌରବ ଆଦି ନରକମାନେ, ଭୟଙ୍କର ପୁଷ୍କର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶନୀୟ ନରକ ଅଛି । ସେମାନଙ୍କର ଆୟତନ କେତେ ଓ ସ୍ୱଭାବ କେମିତି, ଏହି ବିଷୟରେ ଏଉଁଠି କହାଯାଉଛି । ସମସ୍ତ ରୌରବ ଆଦି ନରକର ସଂଖ୍ୟା କୁଳି ଏକୋଇଶି । ଏଉଁଠି ପ୍ରଥମ ନରକ ରୌରବ, ଦ୍ୱିତୀୟ ମହାରୌରବ, ଚତୁର୍ଥ ଆନ୍ଧତାମିସ୍ର ଦ୍ୱାରି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଭୟଙ୍କର ନରକ, ସପ୍ତମ ଅପ୍ରତିଷ୍ଠ ଓ ଘଟିୟନ୍ତ୍ର ନାମକ ନରକ, ଅଷ୍ଟମ ନରକୋତ୍ତମ, କରପତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ୱାନଭୋଜନ ନାମକ ଅନ୍ୟ ନରକ, ଏହିପରି ଅଠାର ନମ୍ବରରେ ଭୟାନକ ବୈତରଣୀ ନଦୀ ଅଛି । ସଂଶୋଷଣ, ଅନନ୍ତ ନାମକ ଅନ୍ୟ ନରକ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏହି ସବୁ ନରକ ରାକ୍ଷସ ସୁକେଶିନ୍ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ । ଏହିପରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି, "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଯାଇଛି, ଏହି ନରକମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଓ କିପରି ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ ପାଇଁ ଏଠିକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ?" ଏଉଁଠି କହାଯାଉଛି, ଯେଉଁ ପାପୀମାନେ ପୁରାଣ ଏବଂ ଇତିହାସର ଅର୍ଥକୁ ଗୌରବ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁ ନିମ୍ନଜାତିମାନେ ଯଜ୍ଞ କର୍ତ୍ତା ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମର ଦୂତମାନେ କରପତ୍ର ନାମକ ଚକୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭୟଙ୍କର ଶାସ୍ତି ଦିଅନ୍ତି । ଏପରି ଯେଉଁମାନେ ଶିଶୁର ପଖା ଚୋରାଇନେଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ବାଲି ମିଶିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁର୍ଗତିର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି । ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧର୍ମ, ଦ୍ୱୀପ, ସାଗର ଓ ନରକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦିଆଯାଉଛି ।