ଏହି ସଂସାରରେ ଆତ୍ମା ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜାରେ ଭକ୍ତି—ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନାଯାଏ। ତେଣୁ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନ ଓ ହରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହି ଦୁଇଟି ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରାଯାଏ। ସରସ୍ୱତୀରେ ଭକ୍ତି ଅଟୁଟ ଅଟେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଧର୍ମକୁ ପଥ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଵିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଏହିକୁ ଧର୍ମ ଭାବେ ମାନନ୍ତି, ଭବାନୀରେ କେବଳ ଭକ୍ତିକୁ ଧର୍ମ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ସମସ୍ତ କଳାରେ ଦକ୍ଷତାକୁ ନିଜର ଧର୍ମ ଭାବେ ମାନନ୍ତି। ସମସ୍ତଠାରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପୂର୍ବଜ ଧର୍ମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରାଯାଏ; ଏହା 'ଅର୍ଥ ଧର୍ମ' ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ। ଦାନଶୀଳତା, ସହଜତା, ଦୟା, ଅହିଂସା, କ୍ଷମା ଓ ନିଗ୍ରହ—ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଶଙ୍କର, ଭାସ୍କର ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜାରେ ମାନବ ଧର୍ମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଅହଂକାର ଓ ଅବିନୟକୁ ନିଜ ଧର୍ମ ଭାବେ ମାନନ୍ତି। ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଜ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଭକ୍ତିକୁ ଧର୍ମ ଭାବେ ମାନନ୍ତି। ପିଶାଚମାନେ ମାଂସରେ ଲୋଭୀ ଥିବାକୁ ନିଜ ଧର୍ମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହି ବାରଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ, ଯେଉଁଠାରେ ଉନ୍ନତି ମିଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ତୁମେ ପୁନି ମାନବ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କଥାହେବା ଉଚିତ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ସାତଟି ଦ୍ୱୀପରେ ବସୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣି ଉପରେ ବୋଉଟି ଭଳି ପୃଥିବୀ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ କମଳ ଗଭର ଭଳି ଆକୃତିର ଆଶ୍ରୟ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ନାମ ଦେଲେ। ଏମାନଙ୍କର ଆୟତନ କେତେ ଯୋଜନ ଅଛି, ଏହିବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ। ସେଠାରୁ ବାହାରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହା ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼। ତାହାଠାରୁ ବାହାରେ ଶାଲ୍ମଳି ଦ୍ୱୀପ, ଏହି ମହାସାଗର ଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼। କୁଶଦ୍ୱୀପ ଠାରୁ ଘୃତ ସାଗର ଦୁଇଗୁଣି ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଦଧି ସାଗର ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼। ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସାଗରଗୁଡ଼ିକ, ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣି ଆକାରରେ ଏକ ପରେ ଏକ ଅଛି। ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶେଷରେ କ୍ଷୀର ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ସମସ୍ତ ମିଶି ଚାରି କୋଟି ପଞ୍ଚପଚାଶି ଲକ୍ଷ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହା ଲକ୍ଷ-ମଣ୍ଡ-କଟାହ ନାମକ ମାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି। ଏଠାକୁ ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଯିବା—ଏହା ଶୁଣ, ରାତିରେ ଚଳିଥିବା। ଶାଖାର ଶେଷରେ ସେଠାରେ କେବେ ବର୍ଷ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ। କଲ୍ପର ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ଘଟେ। ଯେଉଁମାନେ ଦାନବୀୟ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟର ଶେଷରେ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶନୀୟ, ଅପବିତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ଶେଷରେ ବିନାଶ କରିଥାନ୍ତି। ତାପରେ, ରୌରବ ନାମକ ନରକ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ପୁଷ୍କର ନାମକ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶନୀୟ ନରକ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ମାପ କେତେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେମିତି ଅବସ୍ଥା ଅଛି? ରୌରବ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ନରକର ସଂଖ୍ୟା ଏକୋଇଶଟି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ରୌରବ ନରକ। ଦ୍ୱିତୀୟ, ଯାହା ତାହାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼, ତାହାକୁ ମହାରୌରବ କୁହାଯାଏ। ଚତୁର୍ଥଟି ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର ନାମକ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଭୟଙ୍କର ନରକ। ସପ୍ତମଟି ଅପ୍ରତିଷ୍ଠ ଏବଂ ଘଟିୟନ୍ତ୍ର ନାମକ ନରକ। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମମାନେ, ଦ୍ୱୀପମାନେ ଓ ନରକମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତଃସୂତ୍ର ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।