ଏହିଠି ଘଟିଲା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧର ଦୃଶ୍ୟ। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦେହକୁ ବେଣୁ ମାରି ଅନେକ ତୀର ଲାଗାଇଲେ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଅତି ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ପୁନି ପୁନି ଜଳର ଠାକୁରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ଦଳିଲେ। ସେ ଭୂମିକୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଁ, ମୁଣ୍ଡକୁ ହାତରେ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ସେମାନେ ଉପରକୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହିପରି, ସେ ବିରୋଚନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତୀ, ହାତୀର ଚାଳକ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଉପ୍ରେ ଉଠାଇ ଆକାଶକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ସହର ଦୁର୍ଗ, ଦ୍ୱାର ଓ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଦେଖିବାକୁ ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେମିତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏହି ସମୟରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ, ଯାହା ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଶବ୍ଦ ହେଲା। ତାପରେ କେହି ଚିତ୍କାର କଲେ— “ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତୁମେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଜମ୍ଭ, କୁଜମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟେ, ଆନ୍ଧକ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର। ସେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ମାରିଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ବଳି ପଶୁକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି।” ତା’ପରେ ସେମାନେ ଜଳର ଠାକୁରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଜଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ପତଙ୍ଗା ଦୌଡ଼ିଯାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜଳର ଠାକୁର ତାଙ୍କର ଗଦା ଉଠାଇ ଜମ୍ଭ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁସରୀ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦେଲେ। ତାଙ୍କର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଭୃତ୍ର ଓ କୁଜମ୍ଭକୁ ଦଳିଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ବଳକୁ ପିଟିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆନ୍ଧକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଜଳର ଠାକୁରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଏକ ପାଶ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କର ଗଦା ଧରି ଜଳର ଠାକୁରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ସେ ସମୁଦ୍ର ଗଭୀରତାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଅବସରରେ ଆନ୍ଧକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଏହିପରେ ମହାବଳୀ ଦାନବ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମାୟା ତାଙ୍କ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଆସିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶମ୍ଭର ତାଙ୍କ ଅସିଧାରା ଦ୍ୱାରା ମାୟାଙ୍କ ଗଳାକୁ ଘାତ କଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗରେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଲେ। ମାୟା ଓ ଶମ୍ଭର ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅସି ଲାଗିଥିଲା ସେଠି ଅଗ୍ନି ଦହିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଏମିତି ଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ମାତ୍ତ ହାତୀକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଂହ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଏବଂ ହାତୀ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରେ। କେହି ଚିତ୍କାର କଲେ, “ଏହା କ’ଣ? କିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାୟା ଓ ଦାନବ ଶମ୍ଭରକୁ ପରାଜିତ କଲେ?” ଏହାପରେ କୁହାଗଲା, “ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର! ଯୁଦ୍ଧର ମୁଖ୍ୟ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ କେହି ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।” ତା’ପରେ ଏକ ଲୋହା ଗଦା ଉଠାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ—“ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ!” ସେ ଏହି ଗଦାକୁ ଭୂମିରୁ ଉଖାଡ଼ି ଭୂମି ଉପରେ ପକାଇଦେଲେ, ଏବଂ ଆନ୍ଧକ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଅଗ୍ନି ଘାତ ପାଇ ଶମ୍ଭରକୁ ଛାଡ଼ି ତ୍ୱରିତ ଆନ୍ଧକ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୈତ୍ୟପତି ଆନ୍ଧକଙ୍କ ଘାତରେ ଅଗ୍ନି ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଶୂରବୀର ତାଙ୍କର ତୀରଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରୁ ପଛେଇଯାଉଥିଲେ ସେମାନେକୁ ପିଟିଦେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନ୍ଧକ ସମ୍ମାନ ପାଇ ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ। ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ପାତାଳକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବାସ କଲେ। ଏଥିରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା—ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ। କେଉଁଠି ଏହା ଘଟିଲା ଓ କାହିଁକି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ଭୂମିକୁ ଢଳିଲେ? ଏଥିର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ କୁହାଗଲା, “ଯେପରି ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ତାହା କୁହିବି।” ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେତେବେଳେ ସୁକେଶ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ତାଙ୍କୁ ଅଜୟ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ବରାଦାନ ଦେଲେ। ସେ ସଦା ନିଶାଚରମାନେ ସହିତ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ବଳି ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆଦେଶ ଦେଉନାହିଁ, ଆପଣମାନେ ମୋତେ କୃପାକରି କୁହନ୍ତୁ। ଧର୍ମଶୀଳ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁ ଉପାୟରେ ମାନ୍ୟତା ମିଳେ? କେଉଁ ଉପାୟରେ ସେ ଶୁଭ ଲାଭ କରନ୍ତି?” ସେମାନେ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି କହିଲେ—“ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳକର ଏବଂ ଅବିନାଶୀ, ଏହିପରି ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କରି ଧର୍ମଶୀଳ ମଧ୍ୟରେ ମାନ୍ୟତା ଓ ଶୁଭଲାଭ ମିଳେ। ଯାହା ଆଶ୍ରୟ କରି ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟେ କେହି କ୍ଷୟ ନହୁଅନ୍ତି, ତାହାକୁ ଘୋଷଣା କରାଯାଉ।