ପରାଜିତ ହେଲେ ସତ୍ୟ, ସେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ମନକୁ ଚେତନାର ଆଶ୍ରୟରେ ରଖି ରହିଲେ। ଏହିଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ରାଜଧର୍ମକୁ ଜାଣି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ଦୈତ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଲୋଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ସେ କିପରି ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ରହୁଥିଲେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ, ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ଅଗ୍ନିର ଦାହ ଓ ଜଳର ଭିଜାଣୁ ରୁ ଅପରିହାର୍ୟତା ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ କରି, ଅନ୍ଧକ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଇ ଥିଲେ। ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ବିଜୟ କରି, ମାନବ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଗଲେ, ଯାହା ଦୃଷ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା। ସେଉଁଠି ଯାଇ, ଅମରାବତୀରେ ସୁରକ୍ଷାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ପରେ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ବାହାରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାନ ନେଇ ସେମାନେ ବେହଦ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ। ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୌତୁହଳ ଅନୁଭବ କରୁଛି। ଏବେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏବଂ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ଯାନ ବିବରଣୀ ଦିଅଯାଉଛି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯାନ ହେଉଛି ଶ୍ୱେତ ରଙ୍ଗର ହାତୀ, ଯାହାକୁ ଗଜେଶ୍ୱର ବୋଲାଯାଏ। ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଯାନ ହେଉଛି ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ନାମକ ମହିଷ। ବରୁଣଙ୍କ ଯାନ ଦିବ୍ୟ ଚଳମାନ ଶିଶୁମାର। ଧନଦାଙ୍କ ଯାନ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଚରଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସୌରଭେୟ ଗୋତ୍ରର ଶ୍ୱେତ, ଦ୍ରୁତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷ ତାଙ୍କର ଯାନ। ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥୀ ରହିଛନ୍ତି। କିନ୍ନରମାନେ ସର୍ପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ଘୋଡ଼ାରେ। କବିମାନେ ଟିଆପଖୀରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପଦଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ମହାଶକ୍ତି ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏବେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଯାନ ବିଷୟରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏକଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ। ହଜାର ହଜାର କଳା ରଙ୍ଗର, ବିଶାଳ ଓ ଭୟାନକ ଆକୃତିର ଯାନ ଦୈତ୍ୟମାନେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ଏହି ଯାନଗୁଡ଼ିକୁ ଆଠଟି ଶ୍ୱେତ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତିର ଘୋଡ଼ା ଟାଣିଥିଲେ। ଜମ୍ଭଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଶମ୍ଭରଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଥିଲା, ଏବଂ ଆୟଶଙ୍କୁଙ୍କର ଯାନ ଏକ ରାଜସିକ ମୃଗ ଥିଲା। ଦେବସେନାମାନେ ନିଜ ପାଏଁ ଦୌଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧର ଧୂଳିରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ କୃଷ୍ଣାବର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହେ ନାରଦ। କିଛି ନିଜ ଦଳକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, କିଛି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ଏକ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧା ଅନ୍ୟ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ବିଜୟ ଲାଗି ଏକାପରେ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ଏକ ଭୀଷଣ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଯୁଦ୍ଧର ଧୂଳିକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲା। ସେ ନଦୀ ଅପାରଗମ୍ୟ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ହାତୀମୁଣ୍ଡ ଗୁଡ଼ିକ କଚ୍ଛପ ଭାବରେ, ତୀର ମାଛ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାହା ଅନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶାଉଳ ଭାବେ ଆବୃତ ଥିଲା, ଓ ପତାକାର ଫେନ ଦ୍ୱାରା ମାଳା ଭାବେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ନଦୀ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜଙ୍ଗଲୀ ପକ୍ଷୀ, ବକ, ସିଆଳ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଶୂରମାନେ ରଥକୁ ବେଳା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ନଦୀକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।