ସହସ୍ରନୟନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ଗଦା ଉଠାଇଥିଲେ, ସେ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୃଥିବୀରେ କମଳ ସଦୃଶ ଏକ ପବିତ୍ର ଦେହୀ ଅଛନ୍ତି, ଭୂମି ଉପରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବିରାଜମାନ। ମହର୍ଲୋକରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କପିଳ ମୁନି ବିହାର କରନ୍ତି। ସପ୍ତମ ଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥିତି ନେଇଛନ୍ତି। ସେଠାରେ କୌଣସି ଆଧାର ନାହିଁ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅକାଶ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ତପସ୍ୱି ସ୍ୱରୂପ ଅଛି। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପରେ, ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ବିହାର କରନ୍ତି। ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ସହସ୍ରକିରଣ ସୂର୍ୟ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ, ଏବଂ ପୁଷ୍କରରେ ଧର୍ମରାଜ ବିରାଜମାନ। ଏହି ଭୂମିର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମଶୀଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମେଘ ଭଞ୍ଜକ ଓ ହବିଭୋଜୀ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ। ଏଠାରେ ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ସାଧ୍ୟମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଇ, ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ମହାସୁରଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହିପରି କହି ସେ ପାର୍ବତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଖେଳମେଳରେ କୁରୁଜାଙ୍ଗଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ଅଶାନ୍ତ ହେଉଥିଲା, ଆକାଶରେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଅଶାନ୍ତ ଗତିରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବଳି ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ ଯେପରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲି, ତେଣୁ ବାସୁଦେବ କାହିଁକି ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କରୁନାହାନ୍ତି?" ଏଠି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯେଉଁ ଅହୁତି ଦେଉଛନ୍ତି, ଭଗବାନ ଭୟରେ ସେହି ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି। ବଳି, ଉଶନାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ହାତ ଯୋଡି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଏଠି ଅଗ୍ନି ଅସୁରମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି? ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଛି? ଏହି ଦୋଷ କାହାର?" ଏହି ସମସ୍ୟାର କାରଣ ବୁଝି ବଳି କହିଲେ, "ଯେଉଁଠି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅହୁତି ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ବାସୁଦେବ ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ମକର ନିବାସୀ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍କଳିତ ହୁଏ, ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ତଳ ତରଙ୍ଗ ସହ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି। ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ଯଥାଚାର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ। ମୁରାରି କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ପ୍ରିୟ ଓ ସତ୍ୟ, ମୁଁ ସେହି କଥା କହିବି, କିଛି ଅନ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ।" ନାରଦ, ଯିଏ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ ଜାଣନ୍ତି, ଚିନ୍ତନ କରି କହିଲେ, "ଯଜ୍ଞର ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କ ବାହାରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅଧିକାର ଅଛି, ଏହି କାରଣରୁ ହରି ନିଜେ ଆସନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଜ୍ଞରେ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ମାଟିରେ ଥିବା ଏକ ଘାସ କି ଏକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣକଣି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯାହାଙ୍କ ଜଠରରେ ପୃଥିବୀ, ଲୋକପାଳ ଓ ତଳଲୋକ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ, ସେହି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏକ ନମ୍ର ରୂପେ ଆସି କିଛି ତୁଚ୍ଛ ଚାହାନ୍ତି, ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ? ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ।" ଏଠି କଥା ଶରୀର, ବାଣୀ ଓ ମନର ଗୁପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ। ଏହି ମଲୟ ପର୍ବତରେ ତାନ୍ତୁବାୟ ପୁତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଏଁତି ମୋତେ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା ପ୍ରତି ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁତୁହଳ। ଏହା ପୂର୍ବ ଆଚରଣରେ ବନ୍ଧିତ, ଏବଂ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାନ୍ତୁବାୟ ଭାବେ ପରିଚିତ, ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଭାଟ୍ସ୍ୟାୟନଙ୍କ କନ୍ୟା, ଗୃହକର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ପରାଙ୍ଗମା, ପତିପରାୟଣ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କଥା କହିବାରେ ମୌନ, ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ଧ ପରି। ଏପରି ଭାବି, ଛଅ ଦିନ ପରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କୁ ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ନିଜର କ୍ଷୀଣ ଶିଶୁକୁ ନେଇ, ସୂର୍ପାକ୍ଷୀ ନାମକ ସେ ପତ୍ନୀ ଶାଲୋଦର ପର୍ବତକୁ ଖାଇବା ପାଇଁ ଗଲେ। ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ, "ପ୍ରିୟେ, କଣ ଆଣିଛ?