ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥାରେ, ସ୍ୱାନମାନେ ମହାକୋଶା ରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ମହାଶୈରିନ୍, କନ୍ଥାରେ ମଧୁସୂଦନ, ଲୌହଦଣ୍ଡରେ ହୃଷୀକେଶ, କୋଶଳ ରେ ମୋହନୀୟ ଭଗବାନ ଅଛନ୍ତି। ଦେବକାନଦୀ ରେ ଭୂଧର, ମହୋଦା ରେ କୁଶପ୍ରିୟ, ସିନ୍ଧୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ସୁନେତ୍ର, ଶୂରପୁର ରେ ଶୂର ଉପସ୍ଥିତ। ଭୀମା ରେ ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ଶାଳବନ ରେ ଭୀମ ନାମକ ଦେବ, ମହିଲାଶୈଳ ରେ ମହେଶ, କାମରୂପ ରେ ଶଶିପ୍ରଭା, ସିଂହଳ ଦ୍ୱୀପରେ ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ରାହ୍ୱ କୁଣ୍ଡମାଳିନ, ମହାତଳ ରେ ଦେବେଶ ଚାଗଲେଶ୍ୱର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କଳାଅଗ୍ନିରୁଦ୍ର ଏଠାରେ, ତଥା କୃତ୍ତିବାସସ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେବତା ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଦେବତା, ଦେମନମାନେ ଉପରେ ଗଦା ଉଠାଇ ଦମନ କରିଥିଲେ। ଭୂମି ଉପରେ ମନୋହର ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଦେବତା, ତଳ ଭୂମି ଉପରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ, ମହର ଲୋକରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କପିଳ ଅବସ୍ଥିତ। ସପ୍ତମ ଲୋକ ରେ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅନାଶ୍ରୟ, ଅକାଶ ହୀନ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପରେ ଗରୁଡ଼ାରୁହୀ ଭଗବାନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶାକା ରେ ହଜାର କିରଣ ଥିବା ଦେବତା, ପୁଷ୍କର ରେ ଧର୍ମରାଜ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ, ଚଳିତ ଏବଂ ଅଚଳ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଅଛି। ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଦାନ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଦଳ କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା ଏବଂ ହୋମ ଭୋଜନ କରିଥିବା ଦେବମାନେ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ। ଦେବ, ମାନବ ଏବଂ ସାଧ୍ୟମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ବେଳେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, “ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ମହା ଅସୁରର ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଉଛି,” ବୋଲି କହି ଶିବ ପର୍ବତ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମଜା କରି କୁରୁଜାଙ୍ଗଳକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ତାଲେ, ସମୁଦ୍ରରେ ଉତ୍ପାତ ହେଲା; ଆକାଶରେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଅସ୍ଥିର ହେଇ ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଏକ ମହା ଋଷି ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଲି, କିନ୍ତୁ ବାସୁଦେବ ମୋତେ କାହିଁକି ଦଗ୍ଧ କରିନାହାନ୍ତି?" ଏଠି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅର୍ପିତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନ ଭୟରେ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ତର ଜାଣିବାକୁ, ଶୁକ୍ର, ଉଶନାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଅସୁରୀ ହିସ୍ସା ଭଲ ଭାବେ ଅର୍ପିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠି ଅଗ୍ନି କାହିଁକି ହୋମ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି? ଦିଗ୍ଗୁଡିକ କାହିଁକି ଅନ୍ଧକାରରେ ବିଲୀନ? ଏହା କାହା ପ୍ରମାଦ?" ଏତେବେଳେ, ବାଲି ଏହି କାରଣ ବୁଝି, କହିଲେ—"ଯେଉଁଠି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ବାସୁଦେବ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି।" ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପାତ ହେଲେ, ମକର ନିବାସୀ ସମୁଦ୍ରରେ ଦିତିର ପୁତ୍ରମାନେ ତରଙ୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ଏବଂ ଉଚିତ କଥା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚେଷ୍ଟାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। "ମୁରାରିଙ୍କ ଲାଭ କିମ୍ବା ମୋର ଲାଭ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ସତ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ସେଇ କଥା କହିବି; ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବିନାହିଁ।" ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଜାଣିଥିବା ନାରଦ କହିଲେ—"ଯଜ୍ଞ ଉପଭୋଗକାରୀ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅଧିକାର ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରେ ହରି ଆସନ୍ତି।" "ପ୍ରଭୁ, ଯଜ୍ଞରେ କିଛି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏକ ତିନି ପତ୍ର କିମ୍ବା ଭୂମିରୁ କିଛି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଣି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" "ଯାହାର ପେଟରେ ଭୂମି, ଲୋକପାଳ ଏବଂ ତଳ ଲୋକ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି।" "ଜନାର୍ଦନ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଦୟାଳୁ ରୂପରେ ଆସି, ଅପରିପ୍ରମାଣିତ ଦେଇବାକୁ ଚାହିଲେ, ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ?" "ଏହା ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଏହି ସତ୍ୟ, ମହାବ୍ରାହ୍ମଣ।" "ଏଠି, ମନ, ଶରୀର ଏବଂ ବାଣୀରେ ଲୁଚିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ..." ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତି, ଦେବମାନେ ମହା ଯଜ୍ଞରେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଦୟା ଏବଂ ଧର୍ମ କଥା ଏହି ଗାଥାରେ ପ୍ରକାଶିତ।