ଚାରିପାଖରେ ଭୟରେ ବିହ୍ବଳ ହୋଇ, ସେ ହିମାଳୟ ପ୍ରାସାଦକୁ ଚଢ଼ିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇଜଣ ସଜିତ ହସ୍ତ୍ରଧାରୀ—ବିଷ୍ଣୁ ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ, ଏବଂ ପର୍ବତପତି ଚକ୍ର ନେଇ—ତୁରନ୍ତ ଏଗିଆସିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ସେ ପର୍ବତରୁ ପଡ଼ିଗଲେ; ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ତା’ର ତଳ, ଆକାଶରୁ ଖସିଥିବା ଏକ ପବିତ୍ର ତାରା ପରି ଲାଗିଲା। ଏଠାରେ, ହରଙ୍କର ପାଦ ଶୀତଳ ପର୍ବତରେ ପଡ଼ିବାରୁ, ପାପ ନାଶକ ବିତସ୍ତା ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏକ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ ପରେ, ସେ ହିମବତକୁ ଯାଇ, ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଶିବ ଲୁଚି ଥିଲେ। ପ୍ରଶଂସିତ ହିମବତର ପାଦପୀଠରେ, ସେ ଉଚ୍ଚ ବୃଗୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ, ମହାତ୍ମା ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ଶଂକରଙ୍କୁ ତିନି ଭାଗରେ କଟିଦେଲେ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ବିଶ୍ୱରେ ପୂଜିତ ଚକ୍ର କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା? ଏହି ଚକ୍ର ଦେଇବା ସହିତ ଏକ କଥା ଜଡିତ, ଯାହା ଶିବଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଇଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ଏକ କୁଟୁମ୍ବୀ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ କ୍ରୋଧ ରହିତ, ଏଭଳି ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ସେ ନାରୀ, ତାଙ୍କର ପତି ପ୍ରତି ଅତି ଭକ୍ତ, ପତି ତାଙ୍କର ଜୀବନ, ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଧର୍ମମୟ। ଏଠାରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହାକୁ ଉପମନ୍ୟୁ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ବଡ଼ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ମା ଯେତେକି ଦୁଧ ଥିଲା, ତାହାରେ ପୁଅକୁ ପୋଷଣ କଲେ। ସେ ଚଉଳ ଚାଳି ରସରେ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ତିଆରି କରି, ପୁଅ ପ୍ରତି ଆପଣା ଆଦର ଦେଖାଇଲେ। ଉପମନ୍ୟୁ ଦୁଧରେ ପକାଯାଇଥିବା ଚଉଳ ଖାଇଲେ, ଯାହା ଅତି ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରାଣକୁ ପୋଷଣ କରେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ, ମା ଦିଆଯାଇଥିବା ଚଉଳ ଚୁନା ଗୁଳି ଖାଇବାକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ନାହିଁ। ମା, ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ବିରୁପାକ୍ଷ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, କିପରି ଦୁଧ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିପାରିବ?" "ତେଣୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବିରୁପାକ୍ଷ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ, ଅମୃତ ପାନ ପାଇଯାଏ—ତେଣୁ ଦୁଧ-ଚଉଳ ମିଳିବା ତ ଅଧିକ ସହଜ।" "ଏହି ବିରୁପାକ୍ଷ କିଏ?" ଉପମନ୍ୟୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତାଙ୍କର ମା କହିଲେ—"ଏହି ବିରୁପାକ୍ଷ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଥିଲେ।" "ସେ ବଳବାନ୍ ଭାବରେ ବସୁଦେବଙ୍କର ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଦଳିବାକୁ ଚାହିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଜାଣି, ତାଙ୍କର ବିନାଶ ଚାହି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିକଟ ଯାଇଲେ।" "ସେ ହିମାଳୟର ଉପତ୍ୟକାରେ, ଶୁଷ୍କ ଭୂମିରେ ଉଭୟ ଥିଲେ। ହରି ନିଜ ଶରୀରରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଯୋଗୀମାନେ ଜାଣିପାରିବା, ନିର୍ଗୁଣ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।" "ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଶଂକର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଏହି ଚକ୍ର କାଳର ଚକ୍ର ସମାନ।’" "‘ସୁଦର୍ଶନରେ ବାରଟି ତୀର, ଛଅଟି ନାବ ଏବଂ ଏହି ଦୁଇ ଦୁଇ ଯୋଡ଼ାରେ ତେଜରେ ଘୁଡ଼ିଯାଏ।’" "‘ସଜ୍ଜନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଛଅ ଋତୁ ଏଠାରେ ବିସ୍ଥାପିତ।’" "‘ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଦେବ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।’" "‘ଚୈତ୍ରରୁ ଫାଲ୍ଗୁନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାସଗୁଡିକ ଏଠାରେ ବିସ୍ଥାପିତ।’" "‘ଏହି ଅବିନାଶୀ ଚକ୍ର, ଅମରମାନଙ୍କର ରାଜା ପୂଜିତ, ମୁଁ ମୋ ଚକ୍ଷୁରେ ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଧାରଣ କରିଛି।’" "ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—‘ଶମ୍ଭୁ, ମୁଁ କିପରି ଜାଣିପାରିବି ଏହି ଅବିନାଶୀ କି ନାଶବାନ?’" "ଶଂକର କହିଲେ—‘ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବି; ଗ୍ରହଣ କର, ମହୋଦୟ।’" "‘ଯଦି ଏପରି, ତେଣୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ମନରେ ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଛାଡ଼।’" "ବିଷ୍ଣୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହି, ଶଂକରଙ୍କୁ ତେଜରେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।" "ଏହି ଶକ୍ତିରେ, ଶଂକର—ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ବଳି, ଏବଂ ବଳିଦାନ କରିଥିବା—ତିନି ରୂପରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ।" ଏଭଳି ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ଉପମନ୍ୟୁ ଏବଂ ମାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଉପାସନା ଓ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ରର ଦିଗ୍ଦର୍ଶନ ଦେଖି, ଏହି କଥାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା।