ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ଶୂଳବାହୁ ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶୂଳ ଦର୍ଶାଇଲେ। ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ, ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଯେଉଁ କଥା ଭବିଷ୍ୟତ୍ ମନୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ସେହି କଥା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା। ବେହଦ୍ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେ ବିରଞ୍ଚିଙ୍କୁ ନିକଟରୁ ପୂଜିଲେ, ଏବଂ ବିରଞ୍ଚି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ଶାପରେ, ସେ ଯାହା ଚାହାଁଥିଲେ ତାହା ହରାଇଲେ, ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ସେ ନିଜ ଗୁଣ ହରାଇଲେ। ଏହାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ତିବ୍ର ରୂପେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ-କର୍ମ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ସହିତ ହିମାଳୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ରିନେତ୍ର ଶିବ ବାସ କରନ୍ତି। ସେଠି ଦୁଇ ଦେବତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତିବ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଭାବି, ସେ ଭୟରେ ଏକ ବଡ଼ ବନ୍ୟା ପରି ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ନଦୀ ଦୁଇ କୂଳରେ, ବାନରମାନଙ୍କ ନାୟକମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ହଠାତ୍ ଗୁପ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ହିମାଳୟର ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇଜଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇଲେ—ବିଷ୍ଣୁ ଶୂଳ ନେଇ, ପର୍ବତପତି ଚକ୍ର ନେଇ। ସେ ପର୍ବତରୁ ଖସି ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର, ମଣିଷ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ଧୂସର ତାରା ପରି ଦିଶୁଥିଲା। ଏଠି, ହରଙ୍କ ଚରଣ ଶୀତଳ ପର୍ବତ ଉପରେ ପଡ଼ିବାରୁ, ପାପ ନାଶକୀ ବିତସ୍ତା ନଦୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏହାପରେ, ଉପବାସ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ, ସେ ହିମବତ୍କୁ ଗଲେ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଗୁପ୍ତ ରୂପେ ରହୁଥିଲେ। ସେ ହିମବତ୍ ପର୍ବତର ତଳେ ପ୍ରଶଂସିତ ବୃଗୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେଠି, ମହାତ୍ମା, ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହାଁଲେ, ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ଏଠାରୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏହି ଚକ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ, କାହିଁକି ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା? ଏହି ଚକ୍ର ଦାନର ସହିତ ଏମିତି ଏକ କଥା ଅଛି, ଯାହା ଶିବଙ୍କ ମହିମାକୁ ବଢ଼ାଏ। ଏକ ପୁନ୍ୟଶାଳୀ ଗୃହସ୍ଥ, କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଏଭଳି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ପତିଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବୋଲି ଭାବୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଏକ ଗୌରବମୟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଉପମନ୍ୟୁ ନାମରେ ପରିଚିତ। ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମାଆ ଯେତିକି ଦୁଧ ମିଳିଲା ତାହିଁ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କଲେ। ସେ ମାଆ ଚାଉଳ ବିଟି ରସରେ ଏକ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ତିଆରି କରି, ସ୍ନେହର ଚିହ୍ନ ଭାବରେ ଦେଲେ। ସେ ଦୁଧରେ ରାନ୍ଧା ଚାଉଳ ଖାଇଲେ, ଯାହା ବହୁତ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରାଣବଳ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ, ମାଆ ଦେଇଥିବା ଚାଉଳ ଚୁଣ ନେଲେ ନାହିଁ। ମାଆ କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, କଣ୍ଠ ଆଖି ହୋଇ କହିଲେ—"ବିରୂପାକ୍ଷ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, କେମିତି ଦୁଧ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିପାରିବ? ତେଣୁ, ତୁମେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବିରୂପାକ୍ଷ, ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ, ଅମୃତ ପାନ ମିଳେ—ତେବେ ଦୁଧ-ଭାତ ମିଳିବା କେତେ ସହଜ!" ଉପମନ୍ୟୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ବିରୂପାକ୍ଷ କିଏ, ଯାହାକୁ ପୂଜା କରିବାକୁ କହୁଛ?" ତାଙ୍କ ମାଆ କହିଲେ, "ଏହି ବିରୂପାକ୍ଷ—ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି। ପୁରାତନ କାଳରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବାସୁଦେବଙ୍କ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ହରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।" ଏହି କଥା ଜାଣି, ତାଙ୍କ ନାଶ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିକଟ କଲେ। ସେ ହିମାଳୟର ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରେ, ଶୁଷ୍କ ଭୂମି ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ହରି ନିଜେ ନିଜ ଆତ୍ମା ସହିତ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ସେ ଶୁଦ୍ଧ, ଗୁଣ-ରହିତ, ଯୋଗୀମାନେ ଜାଣିପାରିବା ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦୃଶ୍ୟମାନ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଶଙ୍କର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ଚକ୍ର, କାଳର ଚକ୍ର ପରି...