ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏକଦିନ ବିଶାଳ ଜଳରାଶି ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପୁଣ୍ଡରୀକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପୁଣ୍ଡରୀକଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ତିନି ଦିନ ରହିଲେ। ପରେ କୃଷ୍ଣତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ପବିତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତିନି ରାତି ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ପୟୋଷ୍ଣୀ ନଦୀର ଉପରେ ଅଖଣ୍ଡ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ। ତାପରେ ଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବିତସ୍ତା ନଦୀର କୂଳରେ କୁମାରିଳଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା ହେଉଥିଲା, ସେଠାରେ ପାପର ନାଶ ହେଉଥିଲା। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଓ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସେଠି ସେମାନଙ୍କୁ ସୃଜନ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଦହି ଭୋଜନ କରି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମଣିମନ୍ତକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ। ସେଠାରେ ଛଅ ରାତି ଅବସ୍ଥାନ କରି, ପରେ ମଧୁନନ୍ଦିନୀକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦାନବମହାପୁରୁଷ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଶୂଳବାହୁ ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏଠି ଭିତରେ ବାସୁଦେବ ତ୍ରିଶୂଳ ଦର୍ଶନ କରାଇଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁ ପୂର୍ବରୁ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ମନୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ତାହା କଥା ଶୁଣିଲେ। ସେ ନିକଟରୁ ବିରଞ୍ଚିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ବିରଞ୍ଚି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କର ଶାପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ହରାଇଦେଲେ, ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ସେ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ହରାଇଲେ। ଏହାରେ ଦୁଃଖିତ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରି, ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଧ୍ଵଂସ କରିଦେଲେ। ସେମାନେ ସମେତ, ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ହିମାଳୟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ତ୍ରିନେତ୍ରୀ ଶିବ ବସିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା, ତାଙ୍କ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସ୍ୱସ୍ୱ ଅସ୍ତ୍ର ବଦଳାଇଲେ। ସେମାନେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅଜୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବଢ଼ିଥିବା ବନ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ନଦୀର ଦୁଇ କୂଳରେ, ବାନରମୁଖ ଦେବତାମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାହିଁ, ଭୟଭୀତ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ହିମାଳୟର ଦୁର୍ଗକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ। ଏଠି, ବିଷ୍ଣୁ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ଶିଳାଦ୍ରିପତି ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ଦୁଇଁଜଣ ଶିଘ୍ର ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ପରିବା ମାନେ ଆକାଶରୁ ତାରା ପଡ଼ିବା ପରି ପଡ଼ିଗଲେ। ସେଠାରେ, ଶିବଙ୍କର ପାଦ ହିମଶୀତଳ ପାହାଡ଼ରେ ପଡ଼ିବା ପରେ, ପାପନାଶିନୀ ବିତସ୍ତା ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉପବାସ ରହି ଭକ୍ତି ସହିତ ହିମବତ ପାହାଡ଼କୁ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ଗୁପ୍ତ ଆକୃତିରେ ଅଛନ୍ତି। ହିମବତର ପାଦ ତଳେ, ସେ ଉଚ୍ଚ ବୃଗୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠି ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ତିନି ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ। ଏଠି ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ବିଶ୍ୱମାନ୍ୟ ଚକ୍ର କିଏ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା? ଏହି ଚକ୍ର ଦାନ ସହିତ ଶିବଙ୍କର ମହିମା ବୃଦ୍ଧି ହେବାର କଥା ଜଡିତ। ଏଠି ଏକ ଧନ୍ୟ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଥିଲା, ଯିଏ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପତିକୁ ଆତ୍ମା ସମାନ ଭାବି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଘରେ ଉପମନ୍ୟୁ ନାମକ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମା ଉପଲବ୍ଧ ଦୁଧରେ ପୁଅକୁ ପାଳିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ଚାଉଳ ଚକି ରସ ଦେଇ ଏକ ବିଶେଷ ଖାଦ୍ୟ ତିଆରି କଲେ। ଉପମନ୍ୟୁ ଦୁଧରେ ରାନ୍ଧା ଚାଉଳ ଖାଇଲେ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରାଣବର୍ଦ୍ଧକ ଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ, ମା ଦେଇଥିବା ଚାଉଳ ଚୁଣ ଖାଇବାକୁ ସେ ମନା କଲେ। ମା ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି, କଣ୍ଠ ଭରି କହିଲେ—"ବିରୂପାକ୍ଷ ପ୍ରସନ୍ନ ନହେଲେ, କେମିତି ଦୁଧ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିବ? ତେଣୁ, ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ, ଅମୃତ ପାନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ—ତେବେ ଦୁଧରେ ଚାଉଳ ଖାଇବା ତ କିଛି ଅଶକ୍ୟ ନୁହେଁ!