ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଉଦର ଦ୍ୱୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଭିଭାବ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦୁଇ ମହାନ୍ତ ମିତ୍ର ଏକ ଅନ୍ୟ ସହିତ ମିଶିଯାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ଓ ଚିକ୍କଣ ଉଦର ଉପରେ ସୁନ୍ଦର ଏକ ଲୋମରେ ରେଖା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା । ସେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ, ଜଣେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝୁଣ୍ଡ ନଦୀତଟରୁ ପଦ୍ମସରୋବରକୁ ଗଲା ପରି ତାଙ୍କର ଭାବ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ଏହା ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ଭାଗ୍ୟର ସାଗର ମଥନ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ମନ୍ଦରା ପର୍ବତ ସର୍ପଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଛି । ସେ ତାଙ୍କର ଦେହର ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ପଦ୍ମର ତନ୍ତୁ ପରି ଚମକୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପାଦ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଲାଲ ଲାକରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଛି । ଏପରି ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ଏକ ପୁରୁଷ କାମନାରେ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ—ଏହି ପ୍ରଭାବକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଟଳ ରଖିପାରିବ, ମୁନିବର? କି ଏଠାରେ ରତିଦେବତାଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ଏଠି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି? ଏହି ସ୍ତ୍ରୀ ତାପମାନ ରବିର କିରଣରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଏଠାରେ ଶରଣ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି । ଏହା ପରେ ମାଧବ ମୁନି ପରି ଧ୍ୟାନରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ । ଏହା ଦେଖି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜନ ହସିବା ସହ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—ଏହି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେବଲୋକକୁ ନେଇଯିଅ, ଏଉଁ ତାଙ୍କୁ ବାସବଙ୍କୁ ଦିଅ । ସେ ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସହସ୍ରନୟନ ବାସବଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ । ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନରେ କାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ଏବଂ ସେ ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । ସେ ଦେବ, ମର୍ତ୍ୟ ଓ ଅଷ୍ଟଦିଗନ୍ତରେ ଚାଲିଗଲେ । ସେ ସମୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ପାତାଳରେ ରାଜା ହେଲେ । ଏପରି ସମୟରେ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ବୈଶ୍ୟମାନେ ଗୋପାଳନରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେବାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । ଏପରି ମୁନିବର, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଫେରି ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ଲାଗିଗଲେ । ଏହାପରେ ସେ ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଅକୁଳୀଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ । ତାଙ୍କୁ ନମି ଯିବା ସମୟରେ କେକରାଲୋହିତ ନାମକ ଏକ ସର୍ପ ଧରିନେଲା । ସେ ଅରବିନ୍ଦନୟନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ତେବେ ସେ ସର୍ପ ବିଷମୁକ୍ତ ହେଲା । ବିଷରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସର୍ପମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସେଇ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା । ସେ ଚାରିପାଖରେ ସର୍ପକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ । ଏପରି ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟନାଥ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେ ତାଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଇ, ଆଦର ସହିତ ଆସିବା କାରଣ ପଚାରିଲେ । ଚ୍ୟବନ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆଜି କେବଳ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଏବଂ ଅକୁଳୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି । ମୁଁ ପାତାଳକୁ ଆଣିଦିଆଯାଇଛି, ଏଠି ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲି ।” ସେ, ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମମୟ କଥା କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ କୁହ, ରସାତଳରେ କେଉଁ କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି?” ମହାବାହୁ ଚ୍ୟବନ କହିଲେ, “ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ରସାତଳ ଗଭୀରରେ ଅଛି ବୋଲି ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ।” ତା’ପରେ ସେ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନେମିଷକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ । “ଆମେ ଅରବିନ୍ଦନୟନ, ଅଚ୍ୟୁତ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବୁ ।” ବଡ଼ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହିତ ସେମାନେ ରସାତଳରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ । ନେମିଷ ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ । ବିଚରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରସ୍ରବଣ ଜଳ ଥିବା ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ—ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ତୀର ମୁଖମଧ୍ୟରେ ଅଟକି ରହିଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର ସହିତ ଜଡି ଯାଇଛନ୍ତି । ଏହା ଦେଖି ଦେମନ୍ତର ନାଥ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ । ସେଠାରେ କେହି ଦୀର୍ଘ ଜଟା ଧାରଣ କରି, ତପସ୍ୟାରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ । ସେମାନେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୋ, ଏବଂ ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୀରଧାନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।