ମୁଁ ଏଠାରେ ନିଜକୁ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଅନୁଭବ କରୁଛି, ଦୁଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ମାତ୍ର ଜୀବନ କାଟୁଛି । ଏହି ସମୟରେ, ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଏକ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଥିଲା, ଯାହାକୁ ଶ୍ରବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଇରାବତୀ ନଦୀ ତଟରେ, କାନ୍ତାର ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇ କରାଯାଉଥିଲେ । ଏଠାରେ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିୟମିତ ଉପବାସ ରଖାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଅବସରରେ ଏକ ପାତ୍ର, ଯାହା ଉପକରଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଛତା ଓ ପାଦୁକା ସହିତ, ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ଏକ ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସତରେ, ସତରି ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ଛଡ଼ା କିଛି ଦିଆଯାଇନଥିଲା । ଯେଉଁମାନେ କିଛି ଦାନ କରିନଥିଲେ, ସେମାନେ ମୋ ଖାଦ୍ୟରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ଏଭଳି ଯାହା ଦାନ କରାଯାଏ, ସେହି ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମୋ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚେ । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଖାଇ ଓ ପିଇ ଶେଷ କଲେ, ସବୁକିଛି ଲୁଚିଯାଏ । ଏକ ଯୁଗଳ ପିଠା ଦାନ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ମୋ ପାଇଁ ପିତୃଲୋକରେ ଏକ ଯାନ ଦେଖାଦେଲା । ଶ୍ରବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀର ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ତୁମେ କହିଛ, ତାହା ଧର୍ମକୁ ବଢ଼ାଏ । ପିତା, ମୋତେ ଯାହା କରିବାକୁ ହେବ, ତୁମେ ଅନୁମତି ଦିଅ । ତାପରେ ମୃତ୍ୟୁର ରକ୍ଷକ ନିଜ କାମ ସାଧନ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଓ ମୋ ପାଇଁ ଉପକୃତି ଆଣିଥିବା କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି । ମୋ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତିଳଞ୍ଜଳି ଦିଅ । ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଦାନଶୀଳଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବି । ଯାହା ବୁଧ ଓ ଶ୍ରବଣ ସହିତ ଯୋଗ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭ ମନାଯାଏ ।” ତାପରେ ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ । ସେଉଁଠାରୁ ସେ ଶୂରସେନ ନାମକ ସୁଖଦ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ତାହାଁଠାରୁ ନିଜ କୌଳିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଅତିଶୟ ଗୟାଶୀର୍ଷକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ଓ ଉତ୍ତରପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ । ଏହିପରି ନିଜ ବଂଶର ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିଥିଲେ । ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜ ଆତ୍ମାମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ । ଶ୍ରବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ଶେଷ କରି ସେ କାଳ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିଗଲେ । ପୁନଃ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇ ସେ ଶାକଳ ନଗରେ ବିରାଟ୍ ନାମକ ଅତିଦୀପ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କର ଆୟୁ ଶେଷ ହେଲାପରେ ସେ ଗୁହ୍ୟକ ଲୋକରେ ଶରଣ ନେଲେ । ପୁନର୍ବାର ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସି, ରାଜବଂଶର ପୁତ୍ର ହେଲେ । ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ । ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଅଧିଗମ କଲେ । ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ପତି ଧର୍ମଶୀଳ ଥିଲେ, ତଥାପି ତେଜସ୍ୱିନୀ ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ । ଏହା ପରେ ବିରକ୍ତି ଭାବରେ, ସେ ବଡ଼ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ । ସେ ନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷ ସହିତ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶ୍ରବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ହେଲେ । ସେ ଅନଙ୍ଗଙ୍କ ଦେହର ସଦୃଶ ହେଲେ, ଓ ସେହି ରାଜା ପୁରୂରବାସ ଥିଲେ । ଏଠି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ସେ କିପରି ନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷ ସହିତ ପୂଜା କଲେ? ଓ ନାରଦ, ଏଠି ଦେବତାଙ୍କ ଦେହର କେଉଁଠି କେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି? ଦେଖ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୁଇ ଘୁଁଡ଼ି ଅଶ୍ୱିନୀ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପେ ବିଦ୍ୟମାନ, କଟିରେ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି, ଛାତିରେ ଅନୁରାଧା ଓ ପୃଷ୍ଠେ ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଅବସ୍ଥିତ ।