ଏକ ଦିନ, କେହି ଜିଜ୍ଞାସୁ ଜଣେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏହି ଭାରି ଉତ୍ତମ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାହା ଏହି ପାତ୍ରଟି କେଉଁଠୁ ଆସିଛି? ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ଓ ଶୁଭ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଛ, କିଏ ତୁମେ? ଏବଂ ଏହି ଶମୀ କିଏ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରୁ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ଲୋକଟିଙ୍କ ନାମ ସୋମଶର୍ମନ୍, ବହୁଳାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଆସଲି ନାମ ସୋମଶ୍ରବା, ଯିଏ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ମୁଁ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ କିଛି ଦାନ ଦେଇନଥିଲି, ନାହିଁ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଥିଲି। ଏହି କାରଣରୁ ରାତିରେ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷମାନେ ମୋ ଦେହକୁ ପିଟନ୍ତି। ଏଠାରେ ମୋ ସାଙ୍ଗମାନେ କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଏଭଳି ପାପୀ ହୋଇ, ମୁଁ ଏଠି ଦୟାହୀନ ଭାବରେ ରହୁଛି। ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ, ଖରାପ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ଦିନ ଚାଲାଏ।” “ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଏକ ‘ଶ୍ରବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀ’ ନାମକ ବ୍ରତ ଥିଲା। ଇରାବତୀ ନଦୀ କୂଳରେ, କାଉଁ ଝାଡି ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ। ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ ଓ ସଫା ନିୟମରେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏକ ପାତ୍ର, ସାମଗ୍ରୀ ଭରି, ଛତା ଓ ଚପ୍ପଲ ସହିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ। ସତରେ ସପ୍ତତି ବର୍ଷ ଧରି ଆଉ କିଛି ଦାନ ଦିଆଯାଇନଥିଲା। ଏଠି ଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ କିଛି ଦେଇନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଖାଦ୍ୟରେ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଯାହା ଏଭଳି ଦିଆଯାଏ, ସେଇ ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମୋ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚେ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଖାଇ ଓ ପିଇ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଲୁଚିଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ମୋ ପାଇଁ ଯମଲୋକରେ ଏକ ଯାନ ଦେଖାଦେଲା। ଶ୍ରବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀର ପୁଣ୍ୟ ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ତାହା ଧର୍ମକୁ ବଢ଼ାଏ। ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ବାପା, ତୁମେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।” ତାପରେ ଯମରକ୍ଷକ ନିଜ କାମ ସାଧନ ପାଇଁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବି, ଯାହା ତୁମ ଓ ମୋ ଉପକାରକ। ମୋ ନାମରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କର। ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଦାନଶୀଳମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବି। ବୁଧ ଓ ଶ୍ରବଣ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶୁଭ ମନାଯାଏ।” ସେ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଯଥାଯଥି ତାଙ୍କର ନାମ ଘୋଷଣା କଲେ। ତାପରେ, ଶୂରସେନ ନାମକ ମଧୁର ଭୂମିରେ ସେ ବଣିକ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ। ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ସେ ଅପୂର୍ବ ଗୟାଶୀର୍ଷକୁ ଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ ଓ ପରମ୍ପରା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ। ତାଙ୍କ ବଂଶର ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ। ସେଇ ଦ୍ୱିଜ ଚଳିତାତ୍ମାମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ଗଲେ। ଶ୍ରବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ସେ କାଳ ନିୟମାନୁସାରେ ଚାଲିଗଲେ। ପୁଣି ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇ, ଶାକଳ ନଗରରେ ବିରାଟ୍ ଭାବେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଲେ। ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅନ୍ତ ପରେ, ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଶରଣ ନେଲେ। ପୁଣି ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକରେ ଆସି, ରାଜବଂଶର ପୁତ୍ର ହେଲେ। ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ଶେଷରେ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ଅଧିଗମ କଲେ।