ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଲା—ଏକ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେଠାରେ ଏକ ପ୍ରେତାତ୍ମା ଆସୁଛି, ତାଙ୍କୁ ଶତଶଃ ପ୍ରେତମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରେତମାନେ ତାଙ୍କ ଆଗରୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ, ଏବଂ ତେମାନେ ଚୁଁଡ଼ା ଭାତ ଖାଉଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେତେବେଳେ ଏକ ଶମୀ ଗଛ ତଳକୁ ନିକଟିଲେ, ସେଠାରେ ବଣିକପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବଣିକପୁତ୍ର ଶମୀ ଗଛର ଛାୟାରେ ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ବଣିକପୁତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ, ଏବଂ ଏଠାରୁ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ତୁମେ ସୁସ୍ଥ ଭାବରେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ, ମତେ ସବୁ କଥା କହ।” ତାହାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେ ନିଜ ଦୁଃଖର କଥା, ଜନ୍ମଭୂମି ଓ ଧନ ହାରାଇବାର କଥା ସବୁ କହିଦେଲେ। ଏବେ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ନାୟକ ବଣିକପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନିଜ ପରିବାରଜନଙ୍କ ଭଳି କଥା କହିଲେ—“ଯଦି ଭାଗ୍ୟ ସହଯୋଗ କରିଥାଏ, ତୁମେ ପୁଣି ଧନ ଲାଭ କରିପାରିବ। ଯାହା ଦେହରେ ଦୁର୍ବଳ, ସେ ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରେ ନାହିଁ। ଆଜି ଏହି ଅତିଥିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର, ସେ ସଦା ମୋର ନିଜ ଉପରଜନ। ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୋ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।” ତାପରେ ବଣିକପୁତ୍ର ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକ ଦଧିଭାତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ନେଇ ଆସିଲେ। ଏକ ଜଳପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସି, ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖାଗଲା। ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ନାୟକ ବଣିକପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଉଠ, ତୁମ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର।” ଦୁହେଁ—ବଣିକ ଓ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ନାୟକ—ନିଜ-ନିଜ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରେତମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କଲେ। ତା’ପରେ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ନାୟକ ସେ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ। ଏହି ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ ହେଉଥିଲା, ହଠାତ୍ ବଣିକପୁତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଶୀ ଜିଜ୍ଞାସା ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ଏହି ଉତ୍ତମ ଜଳପାତ୍ର କେଉଁଠୁ ଆସିଲା? ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛ, ତୁମ ଦେହ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ଓ ଶୁଭ୍ର ଦେଖାଯାଉଛ। ମତେ ସବୁ କଥା କହ, ତୁମେ କିଏ, ଏହି ଶମୀ କିଏ?” ତାହାପରେ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଆଦିଠାରୁ ସମସ୍ତ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ କହିଲେ—“ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୋମଶର୍ମନ୍, ବହୁଳାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ ସୋମଶ୍ରବା, ଜଣେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୁଁ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ କିଛି ଦେଇନଥିଲି, ନା ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲି। ଏହି କାରଣରୁ ରାତିରେ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷମାନେ ମୋ ଦେହକୁ ପିଟନ୍ତି। ଏଠାରେ ମୋ ସହ କୌଣସି ନିକଟଜନ ରହିନାହାନ୍ତି। ଏଭଳି ପାପୀ ହୋଇ, ମୁଁ ଏଠି ବହୁତ କଠୋର ଦୁଃଖରେ ବସୁଛି। ମୁଁ ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ମାତ୍ର ଦିନକୁ କାଟୁଛି। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଏକ 'ଶ୍ରବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀ' ନାମକ ବ୍ରତ ହେଉଥିଲା। ଇରାବତୀ ନଦୀ ତଟରେ, କାଶ୍ତ ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ। ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ ରହି, ସଫା ଓ ନିୟମିତ ଭାବରେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏକ ପାତ୍ର, ଯାହା ଉପକରଣ, ଛତା ଓ ପଦୁକା ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସତରି ବର୍ଷ ଧରି ଏହା ଛାଡ଼ି ଆଉ କିଛି ଦିଆଯାଇନଥିଲା। ଏଠି ଯେଉଁମାନେ କିଛି ଦେଇନଥିଲେ, ସେମାନେ ମୋ ଖାଦ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରି ରହିଛନ୍ତି। ଏପରି ଯାହା ଦାନ ଦିଅଯାଏ, ତାହା ପ୍ରତିଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଭୋଜନ ଓ ପାନ କରି ନେଉଛି, ସମସ୍ତ କିଛି ଲୁଚିଯାଏ।