ଏଠାରେ ବର୍ଷର ସମୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି । ଏହିଠାରେ ଏମିତି ଜଣେ ପବିତ୍ର, ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ ? ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ ଓ ଦୟାଳୁ, ମୋ ପ୍ରତି ବିଶେଷ କୃପାଶୀଳ । ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ: "ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମର ବଂଶ ହେଉଛି ଭାର୍ଗବ ।" ସେ ଦାତା, ଭୋକ୍ତା, ବିତରକ ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ । ସମସ୍ତେ ଦୈତ୍ୟନାୟକଙ୍କୁ, ବିଶେଷ ଭାବେ ବାମନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ । ସେ ଚମତ୍କାର ନିବାସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଦେବେ । ସେ ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମକୁ ଇଚ୍ଛାମତ ଧନ ଦେବି ।" "ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ଯାହା ଚାହଁ, ତାହା ବାଛିନିଅ, ହେ ବଳଶାଳୀ ।" ତାପରେ ସେ ଦୈତ୍ୟନାୟକ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଶବ୍ଦ କହିଲେ । "ଯାହା ଦାନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଯାହା ଫେରାଯିବା ନୁହେଁ, ତାହା ଆଉ କେହି ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ ।" ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସକ୍ଷମ ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଅ, ହେ ବଳଶାଳୀ । ଦେଅ, ହେ ଦୈତ୍ୟନାୟକ; ଏଠାରେ ତୁମେ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ସେ ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ତିନି ପଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ଆଉ କିଛି ନେଲେ ନାହିଁ । ତାପରେ, ତିନିଟି ବିଶାଳ ପଦ ଦେବା ପାଇଁ, ଅପାର ଶକ୍ତି ତ୍ରିବିକ୍ରମ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ । ସେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ସାଗର ସମେତ ଧନଧାନ୍ୟର ନଗର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଜଗତକୁ ଧରିନେଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦରେ, ଦେବତାଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷକୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାବେ ଅପନିଲେ । ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମେରୁ ପର୍ବତ ସମ ପ୍ରମାଣ ଦେହ ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ପଛକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଏକ ତ୍ରିଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ଭୂମିରେ ଦୃଢ଼ କଲେ । ସେ ଏହି ଗଡ଼ିରେ ବାଲୁକା ବୃଷ୍ଟି କରି, ଏହାକୁ ପୂରିଦେଲେ । ଏହିପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତିନି ଲୋକକୁ ଅନ୍ଦୁଃଖ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ପରେ, ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ସେହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ, ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମଶୀଳ ମହାମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ । ଏକ ରାତି ଉପବାସ ପାଳନ କରି, ସେ ଚିହ୍ନ ବିଭାଜିତ ଥିବା ପର୍ବତକୁ ଗଲେ । ପୁନଃ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି, ସେ ପବିତ୍ର କେଦାର ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ସାତ ଦିନ ରହି, ପରେ କୁବ୍ଜାମ୍ର ଯାଇପହଁଚିଲେ । ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଉପବାସ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବଦରିକା ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ । ଭୂ-ବରାହ ତୀର୍ଥରେ ସେ ଗରୁଡ଼ାସନ ଦେଖି, ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କଲେ । ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ପୂଜା କରି, ବିପାଶା ନଦୀ କୂଳକୁ ଗଲେ । ଉପବାସରେ ଇରାବତୀ ତୀରେ ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ଏକ ଶାସନ ଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ଅପୂର୍ବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଅନନ୍ତ ସନ୍ତାନ ଲାଭ କଲେ । ଅପଙ୍ଗତା ଛାଡ଼ି, ରୂପ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ । ହେ ତପସ୍ବୀ, ଯେପରି ତ୍ରେତାଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଘଟିଥିଲା । ଶକଳା ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ଥିଲା । ସେଠାରେ ଏକ ଧନୀ, ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ, ରସିକ ଓ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ୟକ୍ତି ବସୁଥିଲେ । ସେ ବଡ଼ କାଫିଲା ଓ ବିଭିନ୍ନ ବାଣିଜ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀର ମାଲିକ ଥିଲେ । ଏକ ରାତିରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଚୋର ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା । ସେ ଏକା ଅବସ୍ଥାରେ, ମନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାୟ ମତ୍ତ ଭଳି ମରୁଭୂମିରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ପରି ଏକ ଶୁଭ୍ର ଶମୀ ଗଛ ଦେଖିଲେ ।