ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଜିନିଷର କାରଣ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ମହାସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ, ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହରାଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଉତ୍କଳ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଜନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରେ। ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତି ଗାଇ ଉପବାସ ରେ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରୁଛି। ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ତିଳ-ଘୃତ ଦାନ କରି, ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଗରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଉପାସନା ଦେଖି, ଭଗବାନ ସେଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖା ଦେଇ କହିଲେ, “ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ଦୁର୍ଲଭ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବି।” ଭୟ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରତାରେ ତାଳି ତାଳି ଏହି ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ସ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, “ଯାହାର ଗର୍ଭରେ ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ବସିଛି, ଯାହାର ପେଟରେ ସାତ ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ ଅଛି, ମୁଁ ଯେପରି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ, ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ଜନାର୍ଦନ।” ଭଗବାନ କହିଲେ, “ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବି, ହେ ଦେବୀ। ମୁଁ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଧାରଣ କରିବି—ତୁମେ ଚିନ୍ତିତ ହେଉନାହିଁ, ହେ ଅମ୍ବିକା। ତାପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶକ୍ତିହୀନ ହେବେ।” ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ ନିଜ ତେଜର ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲାଗି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଏହିପରେ, ଯଥା ଭଗବାନ କହିଥିଲେ, ଅସୁରମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଇଗଲେ। ଦାନବମାନଙ୍କର ଶିରୋମଣି ବାଲି, ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଶୁଣ, କାରଣ ତୁମେ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ବିଷୟରେ ସବୁଠୁ ଜଣାପ୍ରଦ ଓ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ। କାହିଁକି ତୁମର ତେଜ ହାରାଇଛି, ଏବଂ ଏହି ହାରାଣ ଏତେ ଭୟଙ୍କର କାହିଁକି?” ଯୋଗୀ ଆତ୍ମା ଚିନ୍ତା କରିଲେ, “ବର୍ତମାନ ବିଷ୍ଣୁ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?” ସେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ନାଭି ଉପର ଓ ପୃଥିବୀ ତଳ ଜଗତ ଅଟିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଛି, ମହା ଶ୍ରୀମୟ। ସେ ଦେବମାନେଙ୍କର ମାତାକୁ ଜନ୍ତୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଘିରା ଦେଖିଲେ। ଦାନବମାନେଙ୍କର ଅଧିପତି ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଦେବମାନେଙ୍କର ମାତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦାନ, ଦେବମାନେଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଦାନବ ଦଳ ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱମୟ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ଦାନବମାନେଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରି ନେବା ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ରହିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ମଧୁର କଥା କହିଲେ, “କାହା ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଇଛନ୍ତି, ହେ ଦାନବମାନେଙ୍କର ଅଧିପତି? ସେମାନେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ ହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହରି ଦେବୀ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୂର୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଅନ୍ଧାର ରହିପାରେ ନାହିଁ, ହେ ବାଲି।” ନିୟତ କର୍ମରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ବାଲି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ସହ ଶତ ଦୈତ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବାସୁଦେବ ଠାରୁ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ। ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି, ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡି ଦେଇଛନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ମୋ ଅଗ୍ରଗାମୀ ସେନା ସହିତ, ତ୍ରିଶିରା, ମକରାକ୍ଷ, ବୃଷପର୍ବନ—ଏମାନେ ଅପରାଜେୟ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଏକ ଶୋଳାଂଶ ପ୍ରମାଣ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ନୁହେଁ।” ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନା, ଭଗବାନଙ୍କ ଅଂଶର ଅବତାରଣ, ଦାନବମାନେଙ୍କର ଶକ୍ତିହୀନ ହେବା, ଦାନବମାନେଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତି ଏଭଳି ଘଟଣାରେ ଦେଖାଯାଏ।