ଏକ ଦିନ, ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଜନ୍ମର ବୃଦ୍ଧମାନେ ଏକଠା ହେଲେ। ସେଠାରେ ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନାୟକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଭଲ କିଛି କ'ଣ?" ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକର, ସେଇଠି ଆମର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।" ଏହି ଅବସରରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତିନି ଲୋକରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଶାସନ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦାନବମାନଙ୍କର ନେତାମାନେ ଦେଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ନଖ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଛିରିଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଧାରୀମାନେ ଶିବଙ୍କୁ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ, ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। କୁଜମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ପଶୁ ଭଳି ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ। ତୁମ ପିତା ବିରୋଚନ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ—ଏହି କଥା ମୁଁ କୁହୁଁ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସମସ୍ତ ମହାସୁରମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ଅନେକ ପଦାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେନାମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଇଲେ। ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବଲି ଓ କାଳନେମି ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ଭୟଙ୍କର ତାରକ ଦକ୍ଷିଣ ପକ୍ଷରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ପୁଣି, ଭଗବାନ୍ ମାତଳିଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ଚଢି, ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଯାନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ବିଦ୍ୟାଧର, ଗୁହ୍ୟକ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସର୍ପମାନେ—କେହି ହାତୀ ଉପରେ, କେହି ରଥ ଉପରେ, କେହି ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସମସ୍ତେ ଏହିପରି ଯାନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଦୈତ୍ୟ ସେନା ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଧାଇ ଗଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁ ଚଢ଼ି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନମସ୍କାର କଲେ। ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରହି, ପଛ ଅଂଶକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଦାହିଣ ଦିଗରେ ବଳଶାଳୀ ବରୁଣ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଉପରେ ହାତ ଉଠାଇ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଶତ୍ରୁ ସେନା ସହିତ ସାମ୍ନା କଲେ। ଏଠାରେ ଗଛ ଓ ପକ୍ଷୀ ନଥିଲେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ, ପূର୍ବରୁ ବନର ଏକ ବାନର ଓ ହାତୀ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ସେପରି ହେଲା। ଆକାଶରେ ସଂଧ୍ୟା ରଙ୍ଗର ମେଘ ଦେଖାଦେଲା। ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରେ ଏକ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଗଲା—"କାଟ, ଭଙ୍ଗ କର!" ରକ୍ତ ଧଳି ଧୂଳି ସହିତ ମିଶିଗଲା, ସବୁଠି ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଅସ୍ଥିରତା ହେଲା। ସମସ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସ୍କନ୍ଦ ସହିତ ଏକଠା ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ। ନାରଦ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ସ୍କନ୍ଦ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ଶାରଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ପୁନିପୁନି ବାଣ ବର୍ଷା କରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ମହାସୁର କାଳନେମିଙ୍କ ନିକଟେ ଶରଣ ନେଲେ। ବ୍ରହ୍ମନ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଗଲା, ଯେପରି ଅନୁଦିଷ୍ଟ ରୋଗ ବଢ଼ିଯାଏ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ଏକ ଏକ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଡ଼ ମୁହଁ ମଧ୍ୟରେ ଝାଲିଦେଲେ। ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳମାନ ଚକ୍ର ଧରି, ଯାହା ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲା, ସେ ଅନ୍ତରେ, ଯେପରି ସମୟର ଅଗ୍ନି ଆସିଥାଏ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ତାହାକୁ ଗ୍ରସିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା। ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରି, ଅମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଶୁଭ୍ର ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ତେଜ ହ୍ରାସ ପାଇଲା, ମଧ୍ୟେ ଅହଂକାର ବଢ଼ିଗଲା। କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରେ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ କରିଦେଲେ; ଏବଂ ନାରାଚ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼କୁ ମେଘ ଢାକିଦେଇଥିବା ପରି ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ଯୁଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭରେ, ଦାନବନାୟକ ଶତବଦନ, କେଶବ, ଦେବସେନାପତି, ତିନି ଲୋକର ନାଥଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳନେମିଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ଦାନବ, ଯାହାର କଣ୍ଠ ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟବଂଶ ନାଶକ, ଗର୍ବିତ ଓ ଫୁଲ ହସି, ଦୀର୍ଘ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହିରଣ୍ୟବଂଶ ନାଶକ, ପୁଷ୍ପାର୍ଚ୍ଚନାକୁ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଦୁର୍ମେଦା କଣ ହେବ, ଯେଉଁଥିରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଛି?