ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପରେ, ଶତ୍ରୁଦଳନ ଭଗବାନ କିଏ କ’ଣ କଲେ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ଦିତି ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋର ସ୍ୱାମୀ; ମୋତେ ଏମିତି ଜଣେ ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବେ।” ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, “ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଶୁଚିତ୍ୱ ନିମିତ୍ତେ ତୁମେ ଦଶ ଦଶ ବର୍ଷ ଅର୍ଥାତ୍ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ରହିବା। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା ପରେ ତୁମେ ଜଣେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ, ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ—ଏହି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।” ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନି ଗର୍ଭାଧାନ ସଂସ୍କାର କରି, ପରେ ଉଦୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ଦିତିଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି କିଛି କଥା କହିଲେ। ଦିତି, ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ଫଳରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ‘ବାଣ’ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ମୁନି, ନିୟମିତ ମନ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ, ସର୍ପ ଭଳି ତ୍ରୁଟି ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଲେ। ଶତ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ତାପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ମୁନି ଦିତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ଦିତି ଆରାମରେ ଶୁଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚୁଲି ଶେଷରେ ଚରଣ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦ, ସେ ତାଙ୍କ ମାଆର ନାକ ମାର୍ଗରେ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁନି ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଶିଶୁ ଉପରକୁ ମୁହଁ ଦେଇ, ଦୃଢ଼ ହାତ ରଖି ଶୁଇଛି। ତା’ପରେ, ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଶୁଭ୍ର ହାତ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ। ଶିଶୁ ତାଙ୍କୁ ହାତେ ଚାପିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ଦିତି ହୠଦୟରେ କଠିନ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ନାରଦ, ମାଂସରୁ ଗଠିତ ଏକ ଶତ-ସନ୍ଧିତ ବଜ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁନି ଦିତିଙ୍କୁ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ, ଦିତି ବେଶ ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପୁଅର କନ୍ଦନ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ। ପୁନି, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ତାପରେ, ଭୟଭିତ ହୋଇ, ମୁନି ଦିତିଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହିତ କହିଲେ, “ତୁମ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି; ଏହିପାଇଁ ମୋପ୍ରତି କ୍ରୋଧ କରିବ ନାହିଁ।” ଦିତି ନିଜ ତପସ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସହ ଏହି ସନ୍ତାନମାନେଂକୁ ପ୍ରେରଣ କଲେ। ଏହିଭଳି, ମହାମୁନି, ବର୍ତ୍ର-ବିଧ୍ୱଂସକ ମହେନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିତିଙ୍କୁ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ଏବେ, ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ସମସ୍ତେ ପ୍ରଥମେ କିଏ ହେଉଛନ୍ତି? ବାୟୁର ପଥରେ କିଏ ବାସ କରୁଥିଲେ? ଏହି ବିଷୟ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।” ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବର୍ତ୍ତମାନ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହାଯାଉଛି। ସେଠାରେ ଜଣେ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ସବନ, ତିନି ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ସୁଦେବା ଶୋକରେ ଅତିଭୂତ ହୋଇ, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦୁଥିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଭୁ”—ଏମିତି ଭାବେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ହରାଇଥିବା ମହିଳା ଭଳି। ସୁଦେବା କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ଏହି ଅଗ୍ନି ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଆପଣଙ୍କ ସାଥୀ ହେଉ। ମୁଁ ଏହି ରାଜା ପ୍ରତି ଶୋକ କରୁଛି, ଯିଏ ପୁଅରୁ ବଞ୍ଚିତ; ନିଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ମୁଁ ଅଳ୍ପଭାଗ୍ୟବାନୀ। ଆପଣ ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ଆରୋହଣ କରିବେ; ଯାହା କୁହାଯାଇଛି ଏହିଠି ସତ୍ୟ—ଆଜି ଏହି ଉପରେ ଆସ୍ଥା ରଖନ୍ତୁ।” ସେଠାରେ, ସୁଦେବା ନିଜ ପତିକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଦେଉଳା ଅଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଯାଇଲେ। ତା’ପରେ, ସେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ, ସୁନାଭା ତନୟା ରାଣୀ ସହିତ। ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏକ ଶିଳ୍ପୀ ଭଳି ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅନନ୍ଦ କଲେ, ତା’ପରେ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଆକାଶରୁ ଚାହିଁ ପଡ଼ିଲା। ଚିତ୍ରା, ବିଶାଳା ଓ ହରିତାଳିନୀ—ଏହି ଷପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ—ସେହି ବୀର୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଏହାକୁ ଅମୃତ ଭାବି, ସଦା ଯୌବନ ଚାହିଁ, ଏହାକୁ ଅଭିଲାଷା କଲେ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ସେମାନେ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ବୀର୍ୟ ପାନ କଲେ। ଏହି ରାଜା ଜନିତ ବୀର୍ୟ ପାନ କରି, ସେମାନେ...