ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦିନରେ, ପ୍ରକୃତିରେ ଅପୂର୍ବ ମାଧୁର୍ୟ ବିକ୍ସିତ ହେଉଥିଲା। ପଦ୍ମ ଫୁଲ ତାଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ ଛଡ଼ାଉଥିଲେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ଚଉଁଚ ରେ ଘୋଷ ତିଆରି କରୁଥିଲେ, ମୃଗ ଶିଙ୍ଗ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଜଳ ଅଶୁଦ୍ଧ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକ ଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଉଥିଲେ, ନିଷ୍ଠାବାନ ଲୋକମାନେ ସନ୍ତୋଷ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ନିଷ୍ଠାବାନଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକର ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ସମଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ରେ ଚାନ୍ଦନୀ ଝଲମଲ କରେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାଦେବ ଶିବ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସତୀଙ୍କୁ ସହିତ ମନ୍ଦରାଚଳ ପର୍ବତର ଉପସ୍ଥିତି ନେଲେ। ଶମ୍ଭୁ, ମହାପ୍ରଭୁ, ସତୀଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଏକ ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କଶ୍ୟପମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଡାକି ସଭ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନସୂୟା, ଅତ୍ରି, ଧୃତି, କୌଶିକ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଗୁଣବାନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି, ଯଜ୍ଞ ବେଦିର ଦ୍ୱାରରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ। ତାପରେ, ମନ୍ତ୍ରଦିକ୍ଷା ପାଇଁ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ପ୍ରଜାପତିକୁ ଧନର ଅଧିପତି ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। କିନ୍ତୁ, ଦକ୍ଷ ସତୀ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଅଲଗା କରି ରଖି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଡାକିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଜେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରମୁଖ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକା ହେଲାନି। ଦକ୍ଷ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ଶିବ କପାଳି ଭାବେ ପରିଚିତ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଲେ ନାହିଁ। କିଏ ଏହିପରି ମହାଦେବ ଶଙ୍କର, ତିନି ନୟନ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରୀ, କପାଳି ହେଲେ? କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହି ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ? ଏହି ଉତ୍ତର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଦିପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛମାନେ ଜଳରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିଲେ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ତେବେ ରାତିର ଶେଷରେ, ପ୍ରଭୁ ରଜୋଗୁଣରେ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତ୍ରିଶୂଳ, ଜଟା ଓ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଲା ଧାରଣ କରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଧୀନ ହେଇଗଲେ। ତାପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—"ତୁମେ କିଏ? କିଏ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ? କିଏ ତୁମର ପିତା, କିଏ ତୁମର ମାତା?" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ ବିବାଦ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ତୁମର ଉତ୍ପତ୍ତି କ’ଠାରୁ ହେଲା? ଏକ ତାଲା ଓ ବୀଣା ଧରି, ଝଙ୍କାର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖିତ ଭାବେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଏପରି ଅନୁଭୂତି ହେଉଥିଲା ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ହୋଇଛି। ତେବେ, ପଞ୍ଚମ ମୁହଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲା—"ତୁମେ ଦିଗମ୍ବର, ବୃଷ ଚାଳକ, ଜଗତ୍ସଂହାରକ।" ଅଜନ୍ମ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଜଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ସେ ଧଳା, ଲାଲ, ସୁନାଳି, ନୀଳ ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ଯେପରି ଜଳ କ୍ଷୁଭିତ ହେଲେ ଫେନ ଉପଜେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଫେନ ରେ କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦିଆଗଲା। ତାପରେ, ଶିବ ତାଙ୍କର ନଖଅଗ୍ରରେ ଏହି ଅଭିମାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ସେ ମୁଣ୍ଡ କେବେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ହାତରୁ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟରେ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ଯିଏ କବଚ, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶରୀରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ; ଚାରି ହାତ ଓ ବଡ଼ ତୁଣୀ ଧାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜ ଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟରେ କହାଗଲା—"ତୁମେ ପାପସଂଯୁକ୍ତ, କିଏ ଏହିପରି ପାପୀକୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଚାହେ?" ଏହା ଶୁଣି ରୁଦ୍ର ଲଜ୍ଜାରେ ଭରି ପଡ଼ି, ବଦରିକା ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।