ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର ଏବଂ ମାନବମାନେ, ହେ ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ସେଉଁଠି ଏକ ମହାଶକ୍ତି ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଚର୍ଚ୍ଚିକା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭ୍ରମଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ହଇଂଗୁଳତାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ହେ ମହାତ୍ମା, ଗ୍ରହମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାସନ, ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଶକ୍ତି, ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଆସିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଭୈରବ ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଲେ, କେବଳ ଚର୍ମ ଓ ହାଡ଼ ରହିଗଲା, ରକ୍ତ ନାହିଁ। ସେଇ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତର ନାଥ, ଅନେକ ରୂପର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନିୟନ୍ତା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ଓ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେହି ଆଦିପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନ୍ଧକ ଏକ ମହାସ୍ତୁତି ରଚନା କଲେ। "ହେ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଶ୍ବମାତା, ବିଶ୍ବକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସର୍ପଧାରିଣୀ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରିଣୀ, ମୋ ମନ ଦୁଃଖିତ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ଦୟା କରି ରକ୍ଷା କର। ବୃଷଭବାହିନୀ, ତିନି ଲୋକର ମାତା, ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି। ଯକ୍ଷ, ମାନବ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତୁମକୁ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଡାକନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ହେ ହର, ମୋ ପାପ ନାଶ କର। ତିନି ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ହେ ତେଜୋମୟ, ମୋତେ ଶୁଦ୍ଧ କର, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି। ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ହେ ଶମ୍ଭୁ, ମୋତେ ପବିତ୍ର କର। ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ଭୟଭୀତ ଓ ଶରଣାର୍ଥୀ। ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି, ମୋର ମନ ଅନୁରାଗ ଓ ଅଭିଲାଷା ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ। ହେ ଭଗବାନ, ଇଶାନ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର, ଦୟା କର। ମୋ ଆଚରଣ ପାପମୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭବନାଥ, ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କର। ତୁମେ ମଙ୍ଗଳମୟ, ତୁମେ ଓଁ, ତୁମେ ଇଶାନ, ଅନନ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷୟ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ବଷଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟ, ତୁମେ ଧର୍ମ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛ। ତୁମେ ବିଜୟଶାଳୀ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଧାରି, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ଅଚଳ, ରୁଦ୍ର, ପଶୁପତି, ଶିବ। ତୁମେ ବିଜୟୀ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ମୁଁ ଶରଣାଗତ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।" ଏପରି ଅନ୍ଧକଙ୍କ ଅନୁରାଗ ଦେଖି, ତାମ୍ରନୟନ ଭଗବାନ ହେମନୟନୀଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ, "ବର ଚାହ, ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, କିନ୍ତୁ ଅମ୍ବିକା ବ୍ୟତୀତ।" ତାହାପରେ ଅନ୍ଧକ ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋର ମାତା ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଚରଣକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି। ମୋର ଦେହ, ମନ, ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ମନସିକ ଭାବେ ଯେଉଁ ଅପରାଧ ହୋଇଥାଏ, ତାହା ଦୂର ହେଉ। ମୋତେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଦିଅ, ଏହି ବର ମୋତେ ମିଳୁ।" ତାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ, "ତୁମେ ଦାନବ ସ୍ୱଭାବରୁ ମୁକ୍ତ; ଭୃଙ୍ଗୀ, ତୁମେ ଗଣମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କର।" ଭଗବାନ ନିଜ ହାତରେ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ତାଙ୍କ ଆଘାତ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ପରେ ସେଠାରେ ଥିବା ମହାତ୍ମାମାନେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରିଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ବିଦାୟ ନେଲେ। ଭଗବାନ ଭୃଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇ କହିଲେ, "ଏହିଁ ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ଧକ ନୁହଁ।" ସମସ୍ତେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯିଏ ଗଣମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ, "ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଅ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର। ସେଠି ତୁମେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।" ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତେ ବିଦାୟ ନେଲେ, ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରହିଲେ। ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସେଠି ଚିନ୍ତାମଣି ଗାଈ ଓ କାମଧେନୁ ଓ ଚିନ୍ତାମଣି ବୃକ୍ଷ ରହିଥିଲା—ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏହିପରି ଗଣମାନେ ନିଜ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିଯାଉଥିବା ବେଳେ, ମହେଶ୍ୱର ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ବରପ୍ରଦାତା ଭଗବାନ ପୁନି ଫେରିଆସିଲେ।