ପୁରୁଣା କାଳରେ ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଇନ୍ବୀ ନାମକ ଏକ ନାରୀ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଅରଜସ୍କ ଦଣ୍ଡଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ତାପରେ, ଏହି ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ ନାରୀ ସୁରଥଙ୍କୁ, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଏକ ମହାନ୍ ଶାସକ, ଏହି ସବୁ କଥା ଜଣାଇଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଧର୍ମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ମହିଳା ସ୍ୱଭାବ ଓ ଦୁର୍ବଳ ମନ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ବିବାହ ଛାଡ଼ି, ପତିଙ୍କ ଠାରୁ କେବେ ଖୁସି ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।” ଯେତେବେଳେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ, ସେ ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ରାଜା ତ୍ୟାଗ କରିବା ପରେ, ସେ ମୁଁହାଁ ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଶୀତଳ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ବେଶି ଚେତନ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ ସଂଗୀନୀମାନେ ଭାବିଲେ ସେ ମୃତ, ଏବଂ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ରାଜା ବା ସ୍ନେହୀ ସଂଗୀନୀମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନ ହେବାରୁ, ସେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିବାଳା ନାରୀ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଏକ ବଡ଼ ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଏହି ଘଟଣା ଅନୁଭବ କରି, ଏହାର ଫଳାଫଳ ବୁଝିପାରିଲେ। ମୁଁ ଏହି ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି, ଯେଉଁଠି ସେ ସ୍ୱାଧୀନ ଥିଲେ। “ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ଜନଶୂନ୍ୟ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛ?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା। ଏହିକଥା ଶୁଣି, ଏକ ଋଷି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସ୍ଥପତିଙ୍କ ଆକୃତିକୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଶାଖାସ୍ଥ ମୃଗ ହେଉ।” ସେ ନାରୀ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଶିବ କହିଲେ—“ସୁନ୍ଦର ଭୃକ୍ତି, ମନୋହର ଦନ୍ତ ଥିବା ଏହି ନାରୀ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପତିକୁ ଆଶା କରୁଛି, ସେ ଆସୁନ୍ତୁ।” ପରେ, ସେ ମହାଦେବ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସେଠାରେ, ଦାନବ କନ୍ୟା କନ୍ଦରମାଲିନୀ ଆସିବେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ—ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ଶୁଭ କନ୍ୟା ବେଦବତୀ ମଧ୍ୟ ଆସିବେ। “ହାଟକରେ, ହେ ମହାଦେବ, ତୁମେ ସଂଯୋଗ ପାଇବେ,” ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଲା। ତାପରେ, ସେ ସତ୍ବରା ଗୋଦାବରୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଶୁଦ୍ଧିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ। ପ୍ରିୟ ପତି ପ୍ରତି ଆଶାରେ, ସେ ମହାପୁରାଣର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—“ଯିଏ ଏହି ମୃଗନୟନା ନାରୀର ଦୁଃଖକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅପସାରଣ କରିପାରିବ, ସେ ପବିତ୍ର ପୟୋଷ୍ଣୀ ନଦୀ ଓ ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁକୁ ଚିନ୍ତା କରିବେ।” ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ ଓ ସ୍ମରଣରେ, ସେ ସୁରଥଙ୍କୁ ମନେ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ବହୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ କଟିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଭାଗ୍ୟର ଚଳନାରେ ସେ ମେରୁ ଶୃଙ୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ଶାକ୍ୱେୟ ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବହୁ ବର୍ଷ କଟିଗଲା। ତାଙ୍କୁ ପାଇଁ, ସେ ଖ୍ୟାତିଶାଳି ଦେବବତୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ବନରେ ବନରାଜ ଏକ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି ତାହାକୁ ହାତରେ ନେଲେ। ଏକ ଗୁହା ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ତାଲୱାର ଉଠାଇ ଆଗକୁ ଧାଇଗଲେ। ଏଭଳି, ସେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ ସହିତ ହିମାଚଳ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ, ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ଘନ ତପୋବନ ଥିଲା, ଯାହା ଋଷିମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ। ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ପରେ, ସେ ପ୍ରଭଳ ନାୟକ ପାତାଳକୁ, ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ଶେଷରେ, ସେ ଶିବିତି ନାମକ ଏକ ଧର୍ମିକ ଜନମାନ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଆଣାଯିଲେ।