ଏକ ଦିନ, ନାରଦ ମୁନି ଶିବଙ୍କ ଚରଣେ ଗଲେ। ତାଙ୍କର ମନରେ ଏକ ଦୁଃଖ ଥିଲା—କିଛି ଲୋକ ଉପହାସ, ହାତ ଦେଇ ସଙ୍ଗୀତ କରିବା, ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଭଳି ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଅପରାଧ ଯୋଗୁ ଯଦି କେହି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତେବେ ସେ ଶରୀର, କଥା, ମନ, ଓ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଅପରାଧ ହେଇଥାଏ, ସେଥିରୁ ମିଳୁଥିବା ଫଳ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଭାଇ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯଦି କ୍ରମ ବିପରୀତ ହୁଏ, ତେବେ ଫଳ ମଧ୍ୟ ବିପରୀତ ହୁଏ। ଏହି ଅପରାଧ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଅଂଶ ଶିଷ୍ୟ ରକ୍ଷା କରେ, କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ପୁତ୍ର ରକ୍ଷା କରେ। ନାରଦ ମୁନି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପୁତ୍ର, ମୋତେ ଏହି ଯୋଗ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।” ଶିବ କହିଲେ, “ପୁତ୍ର ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇପାରେ; ତୁମେ ମୋର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ପୁତ୍ର।” ନାରଦ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଯୋଗ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଯାହା କହିଲେ, ତାହା ମୋତେ ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ।” ଶିବ ହସିକି କହିଲେ, “ନାରଦ, ମୋ ପୁତ୍ର, ଶୁଣ। ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ କିମ୍ବା ପରିତ୍ୟକ୍ତ, ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ମୋଟେ ଛଅ ପ୍ରକାର। ବଂଶ, କୁଳ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ସ୍ଥାପନାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଛଅ ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଏ। ନିଜେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମିତ, ଏହି ଛଅ ପ୍ରକାର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀ। ଏଠି, ନାମ ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବଂଶ କିମ୍ବା କୁଳ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ମୁଁ ଏହି ବିଭେଦ ବିଷୟରେ ବଖ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯେଉଁ ନିଜ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିତ, ସେ ପ୍ରାକୃତିକ ପୁତ୍ର। ଯେଉଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ରୋଗୀ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କର ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଜା ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ। ମିତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ମିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ଦତ୍ତକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିବା ପୁତ୍ର ପରିତ୍ୟକ୍ତ ନାମରେ ମାନ୍ୟତା ପାଏ। ଦାମ ଦେଇ ଆଣାଯାଇଥିବା ପୁତ୍ର କ୍ରୟୀ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ; ଏଠି ଦ୍ବିଧା ବିବାହ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ପ୍ରକାରରେ ତାଙ୍କରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ସଂସାରରେ ପୁନର୍ବିବାହ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। ସେ ନିଜେ ଦିଆଯାଇଥିବା, ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସହିତ ଅନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ବିବାହିତ କିମ୍ବା ଅବିବାହିତ ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ, ସେ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ପ୍ରକାର ପୁତ୍ର ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବିଷୟରେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିବା ପରେ, ଶିବ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଯାଇ ତୁମ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆଣ।" ନାରଦ ଏହି ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଚଳିଗଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆଣିଲେ। ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ଦର୍ଶନ କଲେ। ସେମାନେ ସୁବିଧାଜନକ ଭାବରେ ବସି, ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଆପଣ ଆମକୁ ଦିଅ।” ଦୁଇଜଣ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଆମର ପୁତ୍ର, ଆମଠାରୁ ଜନ୍ମିତ।” ଏହି କଥା କହି ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ଶିବ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶ ପତ୍ର ଯୋଗ ବିଷୟରେ ବଖ୍ୟା କଲେ। ପ୍ରଥମ ପତ୍ର ଭାବରେ ବୈଶାଖ ମାସକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ର ଭାବରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ, ତୃତୀୟ ପତ୍ର ଆଷାଢ଼, ଚତୁର୍ଥ ପତ୍ର ଶ୍ରାବଣ, ପଞ୍ଚମ ପତ୍ର ଭାଦ୍ର, ଷଷ୍ଠ ପତ୍ର ଆଶ୍ୱୟୁଜ, ସପ୍ତମ ପତ୍ର କାର୍ତିକ, ଅଷ୍ଟମ ପତ୍ର ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ, ନବମ ପତ୍ର ପୌଷ ଓ ଦଶମ ପତ୍ର ମାଘ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।