ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଭକ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାଦେଵ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ଦଗ୍ଧ ହେବାକୁ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ହରଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଯମଲୋକକୁ ପଳାଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ତୃତୀୟ ନୟନର ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବା ସହିତ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଅବସ୍ଥାରେ, ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ସହିତ ଆକାଶକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଚଳନ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମହେଶ୍ଵର ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, କାଳର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଦଢ଼ ହେଲେ। ସର୍ବ ଆକାଶର ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗ ରୂପେ ଥିବା ଶର୍ବଙ୍କୁ କାଳର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା: ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଓ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ। କିଏ ଏହି ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କଲେ? ଏହି କାଳମୂର୍ତ୍ତିର ମୁଣ୍ଡ ମେଷ ରାଶି, ଯାହା ମଙ୍ଗଳଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତ। ବୃଷ ରାଶି, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ, ସେହି କାଳମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର ମୁଖ। ମିଥୁନ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ, ତିନି ଶୂଳଧାରୀ ଯିଏ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶି ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭାବେ ପୂଜିତ। ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୃହ ତାଙ୍କର ଉଦର। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୃହ ତୁଳା ତାଙ୍କର ନାଭି। ବୃଶ୍ଚିକ ତାଙ୍କର ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଉରୁ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଭାବେ ପୂଜିତ। ଧନିଷ୍ଠା ଓ ଶତଭିଷ୍ୟ ରାଶିର ଅର୍ଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକୁ ହୃଦୟ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ଶନିଙ୍କ ମୂଳ ଗୃହ କୁମ୍ଭ, ଯାହା ତାଙ୍କର ପିଣ୍ଡ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୃହ ମୀନ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପାଉଁ। ଏଭଳି ଭାବେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ନିଃପୀଡ଼ିତ ଓ ନିଃଚିନ୍ତ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ରହିଲେ। ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି ଯେ, ଏହି ତାରାମଣ୍ଡଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ କେଉଁଠି ଚଳନ କରନ୍ତି, କେଉଁଠି ବାସ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଚଳନ ଧାନ, ମଣି, ଓ ଏହାଦିରେ ଥାଏ। ସେ ସଦା ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ସ୍ଥାନ, ହ୍ରଦ ତଟରେ ଚଳନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ନିବାସ ଭୂମିରେ, ଖେତରେ ଅଟୁଟ ରହେ। ଦୁଇଜଣ ବୀଣା କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଗାୟକ, ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଳାକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତ, ଯାହା ଦ୍ୱିତ୍ୱ ରୂପ ରଖିଛି। ଏହି ତାରାମଣ୍ଡଳ ଖେତ, ହ୍ରଦ, ଏବଂ ଏକାକୀ ନଦୀତଟରେ ଚଳନ କରେ। ସେ ଶିକାରୀ ଗ୍ରାମ, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଗର୍ଭଗୃହରେ ବାସ କରେ। ସ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟଙ୍କ ରମଣସ୍ଥଳୀ, କାଶ୍ଥ ଝାଡ଼ ଓ ଖଣ୍ଡରେ ଚଳନ କରେ। ନାରଦ, ସେ ସହର ରାସ୍ତା, ନିବାସ ଓ ଆତିଥ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି। ଜହର, ଗୋବର, କୀଟପতଙ୍ଗ ଓ ପଥର ମଧ୍ୟରେ ମିଳିଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଏକ ରୂପ ଘୋଡ଼ା ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ହାତୀ, ରଥ ଓ ସେହିପରି ଯନ୍ତ୍ରରେ ଦଢ଼ ଅଟୁଟ। ମକର ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଚଳନ କରେ। କୁମ୍ଭ ଜୁଆଘର ଓ ମଦବିକ୍ରେତା ଘରେ ରହେ। ସେ ତୀର୍ଥ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କେବେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ, ପରମ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ କଥା କହିଛି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ। ଏହି ମହାଦେଵଙ୍କ ଜୀବନରେ ଦକ୍ଷାୟଣୀ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଦାନ କରିଥିଲେ।