ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଦାନବ ମହାବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଏକ ଅତିଶୟ ଭୟଙ୍କର ବର ମାଗିଲେ। ସେ ବର ଏହି ଥିଲା—"ମୋ ହାତରେ ଯେଉଁଠି ଛୁଇଁବି, ସେଠାରେ ଅମର ହେଉଥିବା ଜଣେ ମଧ୍ୟ ମରଣଶୀଳ ହେଇଯିବେ।" ଏହି ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ନେଇ ମହାବଳୀ ମୁର ଦେବତାମାନଙ୍କ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ। ହେ ନାରଦ, ସେ ଦାନବ ସହ କୌଣସି ଦେବତା ସମ ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ ନାହିଁ। ମୁର ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କେହି ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ—"ହେ ଶତାକ୍ଷ, ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡିଦେ।" ଏହାର ଫଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ଛାଡି ଭୂମିରେ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ମୁର ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିଜନ, ଦେବତାମାନେ ଓ ପୁଅ ସହିତ ଏକାଠି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଶେଷ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମୁରଙ୍କୁ ମିଳି ଯଥାଯଥ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ। ଏହି ମୁର ଏକା ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ସରୟୂ ନଦୀ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ରଘୁ ନାମକ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ। ମୁର କହିଲେ, "ତୁମେ ଯଦି ଏହି ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କରିନଥିବ, ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ତେବେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସିଷ୍ଠ, ଯିଏ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ—"ତୁମେ ଯଦି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଅନ୍ତକ (ଯମ) ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧିଦିଅ। ଯଦି ସେ ଅଜୟ ହେବେ, ତେବେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଅଜୟ ହେଇଯିବ।" ଏହା ପରେ ମୁର ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଗଲେ, ଯିଏ ଦଣ୍ଡଧାରୀ। ଯମ ତାଙ୍କର ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି କେଶବଙ୍କୁ ଆସି, କହିଲେ—"ଏବେ ଯାଅ, ସେ ମହା ଅସୁରକୁ ମୋ ପାଖକୁ ପଠା।" ଏହି ସମୟରେ ମୁର ଏହି ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା—"ଦାନବପତି, କ'ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" ଅନ୍ୟଥା, "ଆଜି ତୁମ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୂମିରେ ପକେଇଦେବି।" "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜିତି ଦେବି, ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେବି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଯମ କହିଲେ, "ଯିଏ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ବସନ୍ତି, ସେ ଅବିନାଶୀ ମୋତେ ବାନ୍ଧିଦେଇଛନ୍ତି।" ମୁର ଉତ୍ତର କଲେ, "ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ତତ୍ତ୍ୱ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବସିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କହାଗଲା, "ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯାଏଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଶାସନ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ସେଉଁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ଅନୁଶାସନ ଉଚିତ ହେବ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ କର।" ଯେଉଁଠାରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶେଷ ନାଗ ଶୟ୍ୟାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ କିଛି ପ୍ରକାରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନ କିପରି ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ, ଏହା ଶୁଣ। ଅବ୍ୟକ୍ତ ଯିଏ, ସେ ବାସୁଦେବ ଭାବେ ଜଣାଶି, ଏହି ବାସୁଦେବକୁ ଦ୍ୱାଦଶଦଳୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳ କେଉଁମାନେ? ତାଙ୍କର ନାମ କ'ଣ? ସନତ୍କୁମାର ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣିଥିଲେ, ଓ ତାହା ମୋତେ କହିଥିଲେ। ତିନିଏ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ, ଏହାକୁ ମୋ ପାଖରେ ସଠିକ୍ କ୍ରମରେ କହ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ତତ୍ତ୍ୱ ଅନ୍ୱେଷଣକାରୀ ହୋଇଛ। ତୃତୀୟ ଦଳ ସନକ ନାମକ, ଚତୁର୍ଥ ସନନ୍ଦନ। ପଞ୍ଚଶିଖ, ଯିଏ ଯୋଗରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ତପସ୍ୟାର ଭଣ୍ଡାର ଥିଲେ, ସେମାନେ ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତ, ମହାଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, କପିଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।