ଯେଉଁ ସମୟରେ ସଂହାରକ ଶକ୍ତି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଠାରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଋଷିମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ସେ ଏଠାରୁ ନିକ୍ଷେପ କରି, ଏକ ବାଙ୍କା ଆମ୍ବ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ରୂପେ, ସିତା ସରସ୍ୱତୀ ନାମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କାଣ୍ଡିଶିକମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଲୟ ଲାଭ କଲେ। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞର ପିଠା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୋଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ସଂହାରକ ଅକସ୍ମାତ୍ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଦେବମାନେ ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି ଫୁଲ ଉପହାର ଦେଇ ନମ୍ରତାର ସହିତ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏହି ଘଟଣାରେ ଜୟା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷୁଭିତ ହୋଇ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ। ଅନେକ ଅମରଦେବତା ତାଙ୍କର ହାତର ଘାତରେ ପତିତ ହେଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ, ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିଅଗ୍ନିରେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ। ତାପରେ, କ୍ରୋଧାବେଶରେ ସେ ତାଙ୍କର ହସ୍ତ ଦୀର୍ଘ କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଛନ୍ତି। ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ଏକ ହାତରେ ବନ୍ଧି ନେଲେ। ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠିରୁ ଚାରିପଟେ ରକ୍ତ ଧାରା ବହିବା ଲାଗିଲା। ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ସିଂହ ଯେପରି ଶାବକକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦେଉଛି, ସେପରି ଦିନିକି ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଘାତରେ ତାଙ୍କର ହାତ ଶିଥିଲ, ସନ୍ଧି-ସନ୍ଧାନ ଛିଡ଼ିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ "ଆସ, କାପାଳିନ" ବୋଲି ବାରମ୍ବାର ଡାକିଲେ। ଏକ ଘୁସିର ଘାତରେ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେ ଏକ ଅଜୟ ପାହାଡ଼କୁ ବିଜୁଳି ଘାତ ଲାଗିଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଅଚେତନ ହେଲେ। ଏହାପରେ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍କିଦେଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ କରିଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି ନମ୍ରତାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। କ୍ରୋଧାବେଶରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେକୁ ଦହିଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ହରଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ନୟନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ। ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସହିତ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ, ଚଳନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମହେଶ୍ୱର ପାଶୁପତ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି କାଳର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ଅର୍ଧ ଦେହ ଥିଲା, ଶର୍ବଙ୍କୁ କାଳର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ। ଏହି କାଳସ୍ୱରୂପ ମହାଦେବଙ୍କ ଗୁଣ ଓ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। କିଏ ଏହି ଆକାଶକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତି କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା। ଏହି କାଳସ୍ୱରୂପ ମହାଦେବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମେଷ ରାଶି, ଯେଉଁଥିରେ ମଙ୍ଗଳ ଅଧିପତି। ବୃଷ ରାଶି, ଯେଉଁଥିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଧିପତି, ତାଙ୍କର ମୁଖ। ମିଥୁନ ରାଶି ତାଙ୍କର ବାହୁ, ତିନିଶୁଳଧାରୀ ଯେଉଁ ଆକାଶରେ ବିରାଜିତ। ସୂର୍ୟ ରାଶି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ହୃଦୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଗୃହ ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି, ଯାହା ମହାଦେବଙ୍କ ଉଦର ଅଟୁଟ। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୃହ ତାଳା, ଯାହା ତାଙ୍କର ନାଭି। ବୃଶ୍ଚିକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚିହ୍ନ, ଯାହା କାଳସ୍ୱରୂପଙ୍କ ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କର ଉରୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଜଂଘା। ଧନିଷ୍ଠା ଓ ଶତଭିଷ ଆଧା ଅଂଶ ତାଙ୍କର ଜଙ୍ଘା। ଶନିଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଗୃହ କୁମ୍ଭ, ଯାହା ଶିବଙ୍କ ଗଣ୍ଡ। ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୃହ ମୀନ, ଯାହା ଦୁଇଟି ପାଦ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅନୁସୂଚିତ। ଏହିପରି ମହାଦେବ ଶର୍ବ କାଳର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଅସୁର, ଜଗତ ଓ ଗ୍ରହମାଣ୍ଡଳରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି।