ଏହି ସମୟରେ, ଗଣେଶ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ହଳକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ। ଏହାଦେଖି, ଖଗଧ୍ୱଜ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ମତ୍ସ୍ୟାକାର ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ସେଇ ଚକ୍ରକୁ ମଧୁ ଦାନବ ବୋଲି ଭାବି, ତାହାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମୁରାରି, ଗଣପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଧରି ଭୂମିରେ ଜୋରଦାର ଭାବେ ପତିତ କରିଦେଲେ। ଚକ୍ର ରୁ ରକ୍ତ ଝରିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ତାହା ଅଟକିଗଲା। ତାପରେ ହୃଷୀକେଶ ଆଉଥରେ ଚକ୍ରକୁ ଉଠାଇ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ବିପରୀତ ପରିସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇଲେ। ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଘଟଣାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନାଗ ଭଳି ଫୁସିଲେ। ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ସେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞ ଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ନାଶକ ଭାବେ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କେହି ଗୋଟିଏ ବାକୃକ ଆମ୍ବ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ମହିଳା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରିତା ସିତା ସରସ୍ୱତୀ ନାମେ ପରିଣତ ହେଲେ। କଣ୍ଡିଶିକମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଲୟ ପାଇଲେ। ଯଜ୍ଞର ଅନ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୋଜ୍ୟ ପାଇଁ, ସେ ଉପରକୁ ଉଡ଼ି ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ନିଜ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ହସ୍ତମେଳି ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରି, ନମ୍ରତାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ। ଏଠି ଏକ ମହିଳା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷାଦ କଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଅମର ଦେବତା ତାଙ୍କର ହସ୍ତପ୍ରହାରରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶିବଙ୍କ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଅଗ୍ନିରେ ଧ୍ଵଂସ ହେଲେ। କେହି କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ହସ୍ତ ଚାଲାଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶଙ୍କର ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ଏକ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ। ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଳିରୁ ଚାରିପାଖରେ ରକ୍ତଧାରା ବହିଲା। ଶିବ ତାଙ୍କୁ ସିଂହ ଭଳି ସାର୍ବଦା ଘୁମାଇଲେ, ଫଳରୂପେ ତାଙ୍କର ହସ୍ତ ଶିଥିଳ ହେଲା, ସନ୍ଧି ଓ ସିରା ଛିଡ଼ିଗଲା। ପୁନଃପୁନଃ ତିନି କହିଲେ, "ଇଠାକୁ ଆସ, କାପାଳିନ!" ଏହି ସମୟରେ ଦାଣ୍ଡ ପ୍ରହାରରେ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେ ପୃଥିବୀରେ ଅଚେତନ ହେଇ ପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ପର୍ବତ ବିଜୁଳି ଆଘାତରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସମୟରେ ଶିବ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ, ଏହାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏହା ପରେ ସମସ୍ତେ ହସ୍ତ ମେଳି ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଶିବଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଏପରି ଥିଲା ଯେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଦହିଦେବାକୁ ଚାହିଁଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅନେକ ଦେବତା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଶିବଙ୍କ ତୃତୀୟ ନେତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବା ସହିତ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ଏହା ପରେ କେହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ସହ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାଳରେ ପଳାଇଗଲେ। ମହେଶ୍ୱର, କାଳ ରୂପେ, ପାଶୁପତ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଅର୍ଧ ଦେହ ଆକାଶରେ ଥିଲା, ଏହିପରି ଶର୍ବଙ୍କୁ କାଳର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ। ଏହି ଶର୍ବଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ଓ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ କିପରି, ଏହା ତୁମେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବିବେଚନା କର। କିଏ ଏହି ଆକାଶକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର କଳ୍ୟାଣ ଆଶା କରାଯାଏ? ଏହି କାଳମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମେଷ ରାଶି, ମଙ୍ଗଳର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।