ଏହି ପବିତ୍ର କଥାକୁ ସଦା ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏବଂ ଦାନବମାନେ ନାଶ ପାଉଥିବା ଏକ ମହାତ୍ମ କଥା। ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣିବାକୁ ନାରଦ ମୁନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ମୋତେ ଏକଦମ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ, କାରଣ ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ।" ଏହି ସମୟରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଯୌବନ କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଅଗ୍ନିଦେବ, ଯିଏ ବିଶେଷ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ, ସେ ଅତିଶୟ ଆକୁଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତେଁ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପଠାଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଗଲାପରେ ଏକ ମୂର୍ଖ ଜନନୀଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ଏହି ତେଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବହ—ଏହାକୁ ଧରିବା ଅସମ୍ଭବ। ତେଣୁ, ଏହି ଶିଶୁକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେବ।" ଏହାପରେ ସେ ମହାନଦୀକୁ କହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳରେ ପକାଇଦିଅ।" ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ମାଂସ, ହାଡ଼, ରକ୍ତ, ମଜ୍ଜା, ଆନ୍ତ୍ର, ବୀର୍ୟ ଏବଂ ଚର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବୀଜରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ "ପାବକ" ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏହି ଜନନୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚି ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମର ଗର୍ଭ ଭଲ ଭାବରେ ବସିଛି କି?" ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମହାନ, ମୁଁ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଆଜି ଧାରଣ କରିପାରିଲିନି, ଏହା ମୋ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି।" ଏହି ଗର୍ଭ ସମୟ ଚାଲିଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭ ଝରିଲା ନାହିଁ। ଏହି ଭୂମିରେ ଏକ ବିଶାଳ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ "ଶରବଣ" କୁହାଯାଏ, ଯାହାର ଚଉଡ଼ା ଶତ ଯୋଜନା। ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଏଠାରେ ଏଇ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେବ। ପରେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଆସି ବଡ଼ ସହଜରେ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଏହି କୁଟିଳା ଜଳର ଗଠନ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବୃକ୍ଷ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ। ଏଠି, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଠି ମୁଁହରେ ଦେଇ ମେଘର ମতো ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ସେଠାକୁ ଯେଉଁଠାରେ ଶିଶୁ ଶରବଣ ଶଯ୍ୟାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଆସି ସମସ୍ତେ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ କୃତ୍ତିକା ଦେବୀ ଦୌଡ଼ି ଆସି କହିଲେ, "ମୁଁ ପ୍ରଥମ! ମୁଁ ପ୍ରଥମ!" ଏବଂ ସେମାନେ ଦୟାଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଶିଶୁକୁ ଦୁଧ ପିଇଲେ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିଶୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କୁ "ଗୁହ" କୁହାଯାଏ। ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ପଚାରିଲେ, "ତୁମ ପୁଅ କେତେ ଅଂଶର?" ଦେବତାଦିନାଥ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଜାଣିନି କିଏ ଏହି 'ଗୁହ'।" ଶରବଣ ଶଯ୍ୟାରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ଶିଶୁ ତିନିଜଣଙ୍କ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ଅଟୁଟ ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ନାୟକ। ତେବେ କୁଟିଳା ଦୃତ ମେଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଶିଶୁ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଶରବଣ ଶଯ୍ୟାରେ ଜନ୍ମିଛି।" ଏହି ସମୟରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଯିଏ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ବିବାଦ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ଶିଶୁ ରୁଦ୍ର ଓ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ କି ନୁହେଁ, ଏହି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଆମେ ଆସିଛୁ।" ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, "ଦେବତାନାୟକ ଯେଉଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେବେ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ତାହା କର।" ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, "ନାରଦ, ଏହି ଶିଶୁ କାହାର ପୁଅ?" ତେବେ ନାରଦ ମୁନି ହର୍ଷରେ ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟରେ, ଭାଗ୍ୟରେ!" ଏହି ଶିଶୁ ଯାହାଙ୍କୁ ଦୂଧ ଚାହିଁବେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ହେବେ। ତାପରେ ମୁଁ, କୁଟିଳା, ପାବକ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ଶିଶୁକୁ କୃତ୍ତିକାମାନଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ଶୁଇଥିବା ଦେଖିଲୁ। ଏହି ଯୋଗୀ ଚାରି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଏବଂ ଶିଶୁ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ଛଅ ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତେବେ କୁଟିଳା ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ ମହାସେନ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ।