ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ରୋଧରେ ଯମର ଦଣ୍ଡକୁ ପଛୁଆଇ ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଅନେକ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଏହା ପରେ, ଦୁର୍ଗା ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଶିଂହ ଛାଡ଼ି ବଢିଆ ତ୍ୱରାଣ୍ୟ ତାଙ୍କର ପିଠ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ତାଙ୍କର କୋମଳ ଓ ନମ୍ର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗା ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ଦବାଇଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାରେ ଚର୍ମ ଭିଜିଯାଏ। ଏହା ପରେ, ଦୁର୍ଗା ତାଙ୍କର ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଗଳାକୁ ଭେଦିଦେଲେ ଏବଂ ଏଠାରୁ ଏକ ତରୱାରିଧାରୀ ପୁରୁଷ ବାହାରିଲେ। ଦୁର୍ଗା ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତରୱାରି ଦ୍ୱାରା ସେହି ପୁରୁଷର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଦାନବ ସେନା ଭୟରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରିଉଠିଲା। ଭବାନୀଙ୍କ ଗଣମାନେ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହିଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳି ଓ ଶୋଭାମୟୀ କାଟ୍ୟାୟନୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର ନାରାୟଣୀ, ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଆଉ ଥରେ ଜନ୍ମ ନେବେ ବୋଲି କହି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଜିଜ୍ଞାସୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାନୀ, ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ, ଦାନବ ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ କିପରି ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ?” ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା: “ଉମା ନାମରୁ ଏକ ଶକ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ କୌଶିକୀ କୁହାଯାଏ। ସେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଧ କରିଥିଲେ। ସେ ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଗଳ୍ପ ଏଠିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣ।” “ଏବେ ତୁମେ ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ, ମୁଁ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି। ଦେବତାମାନେ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ହରିଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମସ୍ତେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ହରି ଗମ୍ଭୀର ଅବାଜରେ ହସି କହିଲେ, ‘ତୁମେ କିଏ ପାଇଁ ଏଭଳି ଏଠାରେ ଆସିଛ?’ ତାଙ୍କୁ କହାଗଲା, ‘ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଜୟ ମିଳିପାରିବ, ତାହା କର।’” “ଏଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ମେନା। ତୁମେ ହିମପର୍ବତରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମେନାଙ୍କୁ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କର। ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପାପ ଦୂର କରିଥିଲେ। ସେ ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀ ସହ ବଧ କରିବେ।” “ଏଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠାରେ ଅବିନାଶୀ ପିତୃମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି କରନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ କେଉଁଠି ପିତୃମାନେ ପୂଜିବା ଉଚିତ?’” ଏହି ସଂସ୍ଥାନର ମୂଳ କଥା ମଧ୍ୟ କହାଗଲା—ସେହି ପବିତ୍ର ଦିନ ଥିଲା ଯେଉଁଥିରୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଉପଜିଥିଲା। ଚାଷ ଋତୁର ଆରମ୍ଭରେ ସଂବରଣ ନକ୍ଷତ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଶିଶୁକାଳରୁ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ। ସେ ନବଲ ମନରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଶିଖିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ବୈଭ୍ରାଜ ଯାଇ, ପରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇଗଲେ। ସେ କେବେ ମନ ଭରି ଗନ୍ଧ ଉପଭୋଗ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ନୀଳ କମଳ, ଲାଲ କମଳ, ଧଳା କମଳ ଓ ଦିନରେ ଖିଲୁଥିବା କମଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅରଣ୍ୟ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କ ଆଶା, ଏବଂ ଧର୍ମର ଶାଶ୍ୱତ ଗଳ୍ପ ଏଠି ଚାଲିଥିଲା।