ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟରେ, ଭୂତଗଣମାନେ ହସିଲେ ଓ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କିନ୍ତୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଚୁଲି ଧରି ଧରି ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ। ଜଗତ୍ଜନନୀ ନିଜେ ଭୀଣା ବଜାଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଓ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଢିଲା ହୋଇଗଲା, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଶେଷ ହେବାରେ, ଏହା ଦେଖି ଦାନବମହାଶୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତାପରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚୁ, ପୁଛ, ଓ ଛାତି ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ନିଜ ଶ୍ୱାସର ବାୟୁରେ, ସେଠାରେ ଥିବା ଭୂତମଣ୍ଡଳକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯେଉଁ ଦାନବ ସିଂହକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲା, ସେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲା; ତାହା ଦେଖି ଅମ୍ବିକା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୋଳିତ କଲେ, ମେଘମାନେ ଛିଁଟିଗଲେ, ଓ ସେ ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗଦେଖିକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଦେବୀ ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ମହାବଳୀ ମହିଷକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହାର କଲେ। ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ଦିଆ ବଣ୍ଡ କୁ ଦେବୀ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଶିର୍ଷ ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। କୁବେରଙ୍କ ଗଦା ଦେବୀ ଘୁରାଇ ଛାଡ଼ିଲେ, ତାହା ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡକୁ କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ଏହା ଅନେକ ଖଣ୍ଡ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ, ଦୁର୍ଗା ମହିଷାସୁରଙ୍କ ସିଂହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ତାହାର ପିଠରେ ତୁରନ୍ତ ଆରୋହଣ କଲେ। ନିଜର ମୃଦୁ ଓ କୋମଳ ପାଦଦ୍ୱାରା, ସେ ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ଦବାଇଲେ, ଯେପରି ଚର୍ମକୁ ଭିଜାଯାଏ। ତାପରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଶୁଳରେ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଭେଦିଲେ, ଏବଂ ଏଠାରୁ ଏକ ତଳୱାରଧାରୀ ପୁରୁଷ ବାହାରିଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ତଳୱାରଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଦାନବ ସେନା ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରିଉଠିଲେ। ଭବାନୀଙ୍କ ପରିଚାରକମାନେ ଦାନବମାନେକୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ତେଣୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପାତାଳକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହିପରି ଦୁର୍ଗା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର, ଦୟାମୟୀ କାଟ୍ୟାୟନୀ, ରୂପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ମୁଖରେ ଭୟଙ୍କର, ସେ କହିଲେ— “ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେବି।” ଏପରି କହି, ଦୁର୍ଗା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ଏକ ଜିଜ୍ଞାସୁ ମୁନି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ଆଜି ମୋର ବଡ଼ ଆଗ୍ରହ ହେଉଛି, ଏହାକୁ ସବିଶେଷ ଭାବରେ କୁହନ୍ତୁ। ଦାନବ ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ, ଏବଂ ଜଗତର କ୍ଷେମ ପାଇଁ, ଉମା ନାମରେ ତାଙ୍କଠାରୁ କୌଶିକୀ ନାମକ ଏକ ଆବରଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭକୁ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଧ କରିବେ। ସେ ହିମାବତଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଏହି ଘଟଣା ଆପଣ ମୋତେ କହିଦିଅନ୍ତୁ। ସେ କିପରି ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ଦୁଇ ମହାଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ସେଥିର ସଠିକ୍ ବିବରଣୀ ଦିଅନ୍ତୁ।” ତାପରେ ମୁନି କହିଲେ, “ସର୍ବଦା ତୁମେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଏବେ ଦେବସେନାପତି ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି। ଜେଉଁ ଦିନ ସେ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟ ହରାଇଦେଲେ, ତେବେ ସେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ପରେ ସେ ଦେବତାଙ୍କ ସେନାପତି ହେଲେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଅହଂକାର ନାଶ କଲେ। ମହିଷାସୁର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ; ତେବେ ସେମାନେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ ହଂସ ସ୍ୱରୂପ ହରିଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ହରି ଗମ୍ଭୀର କମ୍ପିତ ସ୍ୱରରେ ହସି କହିଲେ— “କିଏ ତୁମମାନେ ସମେତ ଏଠାକୁ ଆସିଛ?” ସେ କହିଲେ, “ଯାହା କରିଲେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଜୟୀ ହେବ, ତାହା କର।” ସେଠାରେ ମନରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ମେନା। ତୁମେ ହିମଶୈଳରୁ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ମେନାକୁ ଅନୁରୋଧ କର। ଯିଏ ଦକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଜୀବନକୁ ମଳିନତାରୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେ ମହିଷାସୁର ସହିତ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅନୁଚରଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ। ସେଠାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଅକ୍ଷୟ ପିତୃମାନେ ପୂଜିତ ହେଉନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି କରନ୍ତୁ।” ଏପରି କହି, ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତିରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।