ଯୁବାବସ୍ଥା ଆସିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ହାତୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାର ଓ ମଦ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ମାନ୍ୟତାର ଅଭାବ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଗଦ୍ୟରେ ଛନ୍ଦ ହରାଇଯାଏ, ହେ ଭଗବନ। ଯେଉଁମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମେ, ହେ ଶଙ୍କର। ସେଠାରେ ଅସ୍ଥିର ସୂର୍ଯ୍ୟ ବସିଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପାପ କୁ ଦୂର କରିଥାଏ। ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ। ଗରୁଡ ତାଳ ତାଳ ଏକା ଭାବେ ଭାରଣାସୀକୁ ପାପ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଗଲେ। ପବିତ୍ର ତୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ହେଇ, ସେ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ହେ ହୃଷୀକେଶ, ତୁମ ଦୟାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ମୁଁ କାରଣଟି ଜାଣିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ହେ ରୁଦ୍ର, କାରଣ ଅଛି, ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି। ଏହି ତୀର ଅତି ପବିତ୍ର, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ଆଜି ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେହି କ୍ଷଣରେ କପାଳ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯିବ। ତେଣୁ ଏହି ତୀର କପାଳମୋଚନ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ। ହେ ମୁନି, ସେ ବେଦୀୟ ବିଧିରେ କପାଳମୋଚନରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର କପାଳମୋଚନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଡକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟ କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିଲେ। ଜୟା ପାହାଡ଼ର ଲୋକ, ମନ୍ଦାର ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାକୁ ଗଲେ। କିଏ ଭଳି ବିଜୟା, ଜୟନ୍ତୀ ଓ ଅପରାଜିତା ଯିବେନାହିଁ? ଯେଉଁମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ମାମାଘର ଯଜ୍ଞକୁ ଗଲେ। ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଏବଂ ସେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଅତି ଆଗ୍ରହୀ। କି, ତୁମକୁ ତୁମ ବାପା ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିଲେ, କିମ୍ବା ତୁମେ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଯିବେ? ମୋ ମାମା ଶଶାଙ୍କ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଯଜ୍ଞକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମକୁ କାହିଁକି ନିମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିନାହିଁ? ରୋଷରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଇ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ ପାଇଲେ। ଚୋଖରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରି, ତିନି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲେ। ‘ଆଉ, ଏହା କଣ?’ ବୋଲି ସେ ଜୟାଙ୍କୁ ନିକଟ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଧର୍ମିକ ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଅଙ୍ଗ ପ୍ରଶାନ୍ତ, କୁହାରୀରେ ଆଘାତିତ। ଏହି ଧର୍ମିକା ଭୂମିରେ କାହିଁକି ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଲତା ପରି? ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ଡକ୍ଷଙ୍କର ଭଉଣୀମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞରେ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାମୀ ଅନ୍ତର ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହେଇ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ରୋଷରେ ତାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରରୁ ଅଗ୍ନି ତିଆରି ହେଲା। ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସିଂହମୁଖୀୟ ଦୂତମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ କନଖଳକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ। ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତା ଦଣ୍ଡ ଦେଇଠିଲେ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶର୍ବ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ତିନି ଦିଗରେ ରୋଷରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଠିଲେ। ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଚାରିଲେ, ‘ଏହା କଣ?’ ତାପରେ ଧର୍ମ, ଦ୍ୱାରପାଳ, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ଏକ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଲେ। ଚତୁର୍ଥ ହାତରେ ଗଦା ଧରି, ଦୂତମାନେ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।