ସେହି ସମୟରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ମୁହଁରୁ, ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଶକ୍ତି ବିକୀରଣ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେଇ ଅପୂର୍ବ ମୁନି କାତ୍ୟାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ରିତ କରାଗଲା। ସେଇ ଶକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ କାତ୍ୟାୟନୀ—ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଚଉଡ଼ା, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ତାଙ୍କର ଦେହ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର। ତାଙ୍କର କେଶ ଯମଙ୍କରୁ, ତାଙ୍କର ବାହୁ ହରିଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହିପରି ଏଠାରେ ଏଠାରେ ମୋଟେ ଅଠାରଟି ବାହୁ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଉରୁ ଓ ଜଂଘା, ଜଳର ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ ଗଢ଼ାଗଲା। ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ଭୂମିର ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସାଧ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଭୂଷିତ ଭୌ କୁ ଦେଲେ, ଯାହା କାମଦେବଙ୍କ ଧନୁଷ ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ୱଳ। ଏହିପରି କାତ୍ୟାୟନୀ ନାମରେ ସେଉଁଠି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ଓ ସେଇ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହାପରେ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଲେ, ବାୟୁ ଧନୁଷ ଦେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ତୀର ଓ ତୀରାନ୍ତର ଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଜପମାଳା ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଦେଲେ, କାଳ ତୀବ୍ର ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ଦେଲେ। ବସୁମାନ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ମାତା, ଦେବଶିଳ୍ପୀ, ମୁକୁଟ ମଣି, କଣସୁତା, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ କୁଠାର ଦେଲେ। ନାଗଦେବତା ତାଙ୍କୁ ସର୍ପମାଳା ଦେଲେ, ଅମର ଫୁଲ ଦେବାଳୟ ତାଙ୍କୁ ମାଳା ଦେଲେ। ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହରେ ନିଦ୍ରା ନିଜ ରୂପରେ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା; ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ଲଜ୍ଜା, ଭୁକ୍ତ, ଭୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ହେଲେ। ଜୀବିକା, କରୁଣା ଓ ମୋହ ତାଙ୍କର ଏଠାରେ ରଥ ଭାବେ ରହିଛି; ସେଉଁଠି ଦେବୀଙ୍କୁ ଜଗତ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବାକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ସମୟରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼, ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ନିଆଁ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମ୍ର କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏବଂ କିଏ କରିଥିଲେ, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ ହେଲା। ଏହାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୁମଭଭାବ ସମାପ୍ତିରେ, ଏହିପରି କହିଲେ—“ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ଦାନ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତିନି ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିପାରିବି।” ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା—“ତୁମ ମନର ଇଚ୍ଛା ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି; କେବେ ମୋ ପାଖରୁ କେହି ନିରାଶ ଯାଏନାହିଁ।” ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଆଜି ମୋର ପଥରେ ବାଧା ଦେଉଛି; ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ନମ୍ର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କର।” ଏହାପରେ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା—“ଏହି ପାହାଡ଼ ତୁମ ରଶ୍ମିରେ ବଶୀଭୂତ; ମୋ ସୁରକ୍ଷାରେ ରହିବ; ତୁମକୁ କଣ ଅସୁବିଧା?” ଏହାପରେ ମହାମୁନି ଦଣ୍ଡକ ଛାଡ଼ି, ବୟସ୍କ ଦେହରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ। “ମୁଁ ବୟସ୍କ ଓ ଦୁର୍ବଳ, ତୁମେ ତଳକୁ ଆସ; ମୁଁ ଚଢ଼ିପାରିବି ନାହିଁ,” ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଏପରି କହିଲେ। ତାପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏପରି କହିଲେ—“ମୁଁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ବଢ଼ିବୁନାହିଁ; ନାହିଁଲେ ଅବହେଳାରେ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି।” ବିନ୍ଧ୍ୟ ଏହି ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ମୁନି ପୁଣି ଫେରିବେ। ତାପରେ ମହାମୁନି ଭିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖି, ନିଜ ଶାନ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଚଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ତପୋବଳରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁନି ଦଣ୍ଡକରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ତପସ୍ୟା କରି ରହିଲେ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ, ସେ ଏଠାରୁ ଯିବେନାହିଁ, ତେଣୁ ତଳ ଶିଖରରେ ରହିଲେ। ଉପର ଶିଖରରେ ଦୁର୍ଗା, ମୁନିମାନେ ଯାଁକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଦାନବନାଶ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡକରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ଦୁଃଖ ରହିତ ଭାବେ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡିଆ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ, ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ, ତାପସିନୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ, ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ, ଦାନବରାଣୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏଠାରେ ଏକ ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳି ଓ ଦେବୀମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର। ତାଙ୍କର ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ ଅଛି, ସେ ତିନି ଅଗ୍ନିକୁ ବଶ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କଂଠ ଶଂଖକୁ ବଶ କରିଛି। ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ଭାବି, ତାଙ୍କର ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଦୁର୍ଗମ କୋଟ ଭଳି ହୋଇଯାଇଛି। ତୁମ ଶୌର୍ୟ ଜାଣି, ତାହା ଚାହିଦା ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ର ଭଳି ହୋଇଯାଇଛି। ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ଭଲପାଇବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସିଢ଼ି ଭଳି ଲାଗୁଛି। ତୁମକୁ ଭୟ କରୁଥିବା ଉପରେ ଚଢ଼ିବା ସମୟରେ, ମନ୍ମଥଙ୍କ ଘମ ଝରୁଛି।” ଏଭଳି ଦେବୀ କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ଦାନ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେବାର କଥା ଏଭଳି ଘଟିଲା।