ଏକ ସମୟର କଥା, ଭୟଙ୍କର ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ପାତର ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ ଥିଲେ—ଏହି ରକ୍ଷକ ଥିଲେ ମହାବଳଶାଳୀ ମହିଷ, ରମ୍ଭାଙ୍କ ପୁତ୍ର। ସେ ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ଯେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଅର୍କ, ମାରୁତ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜୟ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହିଷ ଅସୁରଙ୍କ ସମ୍ରାଟ୍ ହେବା ପରେ, ଶମ୍ଭର, ତାରକ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ହରାଇ, ମହାସୁରମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁର୍ଦାଶାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଧର୍ମ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲା ଓ ଅନ୍ୟାୟର ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଗଲା। ଏପରି ଦୁଃଖରେ, ମୁଁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ଦେବତାମାନେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦୁଇଜଣ ସିଦ୍ଧିଦାତା ଦେବୀଙ୍କୁ ମହିଷାସୁରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇଲେ—"ମହିଷ ଅସୁର ଆମକୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତାଡ଼ି ଭୂମିରେ ନିକ୍ଷେପ କରିଛନ୍ତି। ଯଦି ଆମେ ଆଜି ପାତାଳକୁ ନ ଯାଉ, ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ନଶ୍ଟ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ।" ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଅବିନାଶୀ ହରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ସମୟର ଅଗ୍ନି ପରି। ତାପରେ ଶକ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ମହାପ୍ରଭା ଓ ଶକ୍ତି ବିକିରଣ ହେଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ମହାମୁନି କାତ୍ୟାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଏଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଦେବୀ କାତ୍ୟାୟନୀ—ଯାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବିଶାଳ ଓ ଚଞ୍ଚଳ, ଯୋଗଶୁଚିତ ଦେହ। ତାଙ୍କର କେଶ ଯମଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ବାହୁ ହରିଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ଏଭଳି ମୋଟେ ଅଠର ହାତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଜଘନ୍, ଉରୁ ଓ ଗୋଡ଼ ପାଣିପତିଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ଆଙ୍ଗୁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ଭୂମିଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ଭୂଷଣ ଓ ଭୂଷା ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କଲେ। ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ ଭୂଷିତ ଭୃକୁଟି କାମଦେବଙ୍କ ଧନୁଷ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଏହିପରି, ସେ 'କାତ୍ୟାୟନୀ' ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ। ଏବେ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଲେ, ବାୟୁ ଧନୁଷ ଦେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ତୀର ଓ ତୁଣୀର ଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଜପମାଳା ଓ କମଣ୍ଡଳୁ, କାଳ ଭୟାନକ ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ଦେଲେ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମୁକୁଟ, କୁଣ୍ଡଳ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପରଶୁ ଦେଲେ। ନାଗରାଜ ନାଗହାର, ଅମରପୁଷ୍ପଦାତା ମାଳା ଦେଲେ। ଏହିପରି, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସ୍ୱପ୍ନ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟାପିଗଲେ; ତ୍ରିଷ୍ଣା, ଲଜ୍ଜା, ଭୂକ୍ଷା, ଭୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ହେଲେ। ଜୀବିକା, କରୁଣା ଓ ମୋହ ତାଙ୍କର ରଥ ହେଲେ। ଏହି ବିଶ୍ୱର ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ସହ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମ୍ର କରାଗଲା। କିଏ ଏହା କଲେ ଓ କାହିଁକି କଲେ, ଏହି କଥା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ କୁମଭଭାବାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, "ମୋତେ ଏକ ବର ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତିନି ଲୋକରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିପାରିବି।" ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୁଁ ଦେବି; କେହି ମୋ ପାଖରୁ ନିରାଶ ଯାଏନାହିଁ।" ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, "ଆଜି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମୋ ପଥରେ ବାଧା ଦେଉଛି; ଏହାକୁ ନମ୍ର କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।" ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି, ବୟସ୍କ ଦେହ ନେଇ ଦଣ୍ଡକ ଛାଡ଼ି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ବଳ, ତୁମକୁ ଚଢ଼ିପାରିବିନାହିଁ; ଏହିପରି ଏକକ୍ଷଣରେ ନମ୍ର ହେଉ।" ତାପରେ ସେ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପର୍ବତକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ପୁନଃ ଫେରିଅସୁଦ୍ଧା ତୁମେ ଏଠି ବଢ଼ିବ ନାହିଁ; ନହେଲେ ଅବହେଳା କରି ଶାପ ଦେବି।" ବିନ୍ଧ୍ୟ ଏହି ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ, କେବେ ମୁଖ୍ୟ ଋଷି ପୁନଃ ଆସିବେ। ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଭିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ଏଠାରେ ରଖି, ନିଜ ଶାନ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତିନି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଅପାର ତପସ୍ୟା କରି, ଅପରିମିତ ତପୋବଳରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ଅତିବାହିତ କଲେ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ, ସେ ଫେରିବେ ନାହିଁ, ଏହିପରି ସେ ନମ୍ର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ରହିଗଲେ।