ତାପରେ ସେ ତଳସ୍ଥଳ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ରାଜପ୍ରସାଦକୁ ଗଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବୋଲି ଡାକାଯାଇ, ସେ ମାଳବଟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରୁ ସେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯକ୍ଷ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକାଠି ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଏମିତି ଏକ ମହିଷ, ଯିଏ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିଥିଲେ। ଏଠି, ସେ ନାରୀ ନିଜ ନୀତିକୁ ରକ୍ଷା କରି, ମହାନୀୟ ଦିତିଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୃତ ତରୁଏ, ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଉଠାଇ, ସେ ମହିଷ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନାରୀଙ୍କୁ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସୁରକ୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମହିଷକୁ ଅଟକାଇଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସରୋବରରେ ପଡ଼ି, ତାହାର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ସେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ, ଏବଂ କ୍ରୂର ପଶୁମାନେ ଙ୍କୁ ଦୂର କଲେ। ତାପରେ, କଳାବର୍ଣ୍ଣା ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଚିତାରେ ବସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସେ ତଳୱାର ହାତରେ ଧରି, ଭୟାନକ ଯକ୍ଷମାନେ ଙ୍କୁ ଦୂର କଲେ। କେବଳ ରକ୍ଷକ, ମହିଷ—ରମ୍ଭାଙ୍କ ପୁତ୍ର—ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲେ। ସେଇ ମହିଷ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଅର୍କ, ମାରୁତ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଧିନ କରିଥିଲେ। ଅସୁରମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ, କାରଣ ସେ ଶମ୍ଭର, ତାରକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ୟ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଧର୍ମ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲା ଓ ବିରୋଧିତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ନେଇ, ଏକ ସ୍ତୋତ୍ର ଗାଇ ଶ୍ରୀହରି, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଗଲି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କରି, ସଫଳତାର ସାଧକ ଦୁଇଜଣ ମହିଷାସୁରଙ୍କ କୃତ୍ୟ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ମହିଷାସୁର ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଉଖ୍ୟାଇଦିଆଯାଇଛୁ, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ବସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛୁ। ଯଦି ଆଜି ଆମେ ତଳସ୍ଥଳକୁ ନଯାଉ, ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ।" ଏହା ଦେଖି, ଅବିନାଶୀ ହରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ସମୟାଗ୍ନି ପରି ତୀବ୍ର ହେଲେ। ଏହିପରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁହଁରୁ, ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଅପୂର୍ବ ତେଜ ଓ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସର୍ଗ ହେଲା। ସେ ତେଜ ମହାମୁନି କାତ୍ୟାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ସେଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ କାତ୍ୟାୟନୀ—ବିଶାଳ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ନୟନ, ଯୋଗଶୁଧ୍ଧ ଦେହ। ତାଙ୍କ କେଶ ଯମଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ହାତ ହରିଙ୍କ ତେଜରୁ, ଏଭଳି ଅଠର ହାତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଜଂଘା ଓ ଜାଂଘ, ଜଳପତିଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଳି ସୂର୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ହସ୍ତାଙ୍ଗୁଳି ଭୂମି ଶକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମିଥିଲା। ତାଙ୍କ ଚମତ୍କାରି ଭୂକୁଟି ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, କାମଦେବଙ୍କ ଧନୁସ୍ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏପରି ଭାବେ କାତ୍ୟାୟନୀ ନାମରେ ସେ ଦେବୀ ଜଗତରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ। ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି, ବାୟୁ ଧନୁଷ, ସୂର୍ୟ ଅସୀମ କୁଏଁର ଓ ବାଣ ଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ଓ କମଣ୍ଡଲୁ, କାଳ ଭୟଙ୍କର ତଳୱାର ଓ ଢାଲ ଦେଲେ। ଦେବଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମୁକୁଟ, କୁଣ୍ଡଳ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପରଶୁ ଦେଲେ। ନାଗପତି ନାଗମାଳା, ଅକ୍ଷୟ ପୁଷ୍ପଦାତା ମାଳା ଦେଲେ। ଦେବମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ୟ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ନିଦ୍ରା ନିଜ ରୂପରେ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟାପିଲେ; ତାହାପରେ ତୃଷ୍ଣା, ଲଜ୍ଜା, ଭୁକ, ଭୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାବରେ ବ୍ୟାପିଲେ। ଜୀବିକା, କରୁଣା, ମୋହ ଏହି ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ରଥ ଭାବରେ ଅଛି—ସେଇ ସମସ୍ତ ଭୂତ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ, ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ସହିତ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମ୍ର ହେଇଯାଇଥିଲା। “କିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କଲେ? ଏହି କଥା କୃପାକରି କହ,”—ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା। ତାପରେ ସୂର୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ କୁମଭଭାବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି କଥା କହିଲେ—“ମୋତେ ଏମିତି ଦାନ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତିନି ଲୋକରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ସହିତ ବସିପାରିବି।” ତାପରେ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା—“ତୁମେ ଯେଉଁ ଚାହଁ, ମୁଁ ଦେବି; କେହି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଖାଲିହାତେ ଫେରିନଥାଏ।