ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ବୀର ନିଜ ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇଲେ ଓ ଅଟକାଇଲେ। ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ କାହାରୋ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ଲେଖା, ସେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ସମୁଦ୍ର କଟିଯିବା ଦୁର୍ଲଭ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ଶେଷ ଲେଖାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ତ ଅଧିକ ଦୁର୍ଲଭ। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ କୁହାଗଲା—"ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନିଅ, କାରଣ ଜଣେ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କଥା ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।" ଏହି ସମୟରେ ଜଣେ ମାତା ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ—"ତୁମର ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିରେ, ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କର।" ସେ କହିଲେ, "ତୁମେ ବାୟୁ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରିବ, ସେଉଁଠି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବ, ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବ।" ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଲା—"ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ଯାହା ମନରେ ଧରିବ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ସଫଳ କରିପାରିବ।" ଏଭଳି ଅନେକ ଯକ୍ଷମାନେ ମାଳବତାଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ଏଠାରେ ହାତୀ, ମହିଷ, ଘୋଡା, ଗାଈ, ଛାଗ ଓ ମେଷମାନେ ଥିଲେ। ତିନିହାୟଣୀ ନାମକ ରୂପବତୀ ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ। ଏହି ଭାବରେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଯାତ୍ରା କରିଲେ। ସେ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ରାଜମହଳକୁ ଗଲେ। ମନ୍ଦ କର୍ମ କରୁଥିବା ବୋଲି ଡାକାଯାଇ, ସେ ମାଳବତାକୁ ଗଲେ। ସେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେଶକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ଏକ ପବିତ୍ର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଏକ ମହିଷ, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ। ସେ ନାରୀ ନିଜ ପବିତ୍ରତା ରକ୍ଷା କରି, ମହାନ ଦିତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜଣେ ବୀର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାଲୱାର ଉଠାଇ ମହିଷ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାହା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ଧର୍ମପରାୟଣା ନାରୀ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ, ଏବଂ ମହିଷକୁ ଅଟକାଇଲେ। ପରେ ସେ ଦୈତ୍ୟ ଏକ ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏହି ଭାବରେ, ସେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ, ଓ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନେକୁ ଦୂର କଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କ ସହିତ ଚିତାରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ସେ ତଳୱାର ହାତରେ ଧରି, ଭୟଙ୍କର ଯକ୍ଷମାନେକୁ ଦୂର କଲେ; କେବଳ ରକ୍ଷକ ରୂପେ ଥିଲେ ମହିଷ, ରମ୍ଭାଙ୍କ ପୁଅ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଅର୍କ, ମାରୁତଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜୟ କଲେ। ତା'ପରେ ଅସୁରମହାନୁଭାବମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ, କାରଣ ସେ ଶମ୍ଭର, ତାରକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ହରାଇଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଧର୍ମ ଦୂରେ ପକାଯିବା ଓ ବିରୋଧିତ ହେବା ଲାଗିଲା। ଏହାପରେ, ମୁଁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ଏକ ଷ୍ଟୁତି ସହିତ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଗଲୁ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନମସ୍କାର କରି, ଦୁଇ ଜଣେ ସଫଳତା ଲାଭ କରୁଥିବା ଦେବତା, ମହିଷର ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଘଟଣା ଜଣାଇଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—"ମହିଷ ଅସୁର ଆମକୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖେଦାଇ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆମକୁ ପୃଥିବୀରେ ବସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଯଦି ଆମେ ଆଜି ପାତାଳକୁ ଯିବୁନାହିଁ, ଦାନବଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହେବୁ।" ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅବିନାଶୀ ହରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ସମୟର ଅଗ୍ନି ପରି ତୀବ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଏହିପରି, ଦେବମାନେ, ଶକ୍ର ଆଦି ଦେବତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ମହା ତେଜ ଓ ଶକ୍ତି ବିକିରଣ ହେଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ମହାମୁନି କାତ୍ୟାୟନ ଏକଠା କଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ଯୋଗଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଶରୀର, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି, କାତ୍ୟାୟନୀ ନାମକ ଦେବୀ। ତାଙ୍କର କେଶ ଯମର ଶକ୍ତିରୁ, ବାହୁ ହରିଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ଏହାଠାରୁ ଅଠାରଟି ବାହୁ ତିଆରି ହେଲା। ତାଙ୍କର ଉରୁ ଓ ଗୋଡ଼ ଜଳର ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ତାଙ୍କର ଆଠି ଓ ଆଠିର ଆଙ୍ଗୁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଭୂଷିତ ଭୂରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଦେଲେ, ଯାହା କାମଦେବଙ୍କ ଧନୁଷ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଏଭଳି, ସେ କାତ୍ୟାୟନୀ ନାମରେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଦେଲେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ବାୟୁ ଦେଲେ ଧନୁଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଲେ ଅକ୍ଷୟ ତୀର ଓ ତରକସ। ବ୍ରହ୍ମା ଦେଲେ ମାଳା ଓ କମଣ୍ଡଳୁ, କାଳ ଦେଲେ ଭୟଙ୍କର ତଳୱାର ଓ ଢାଳ।