ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜାଧରୀ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଉଛି। ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ପୁନି ପୁନି ନମସ୍କାର କରୁଛି। ଆପଣେ ସ୍ୱୟଂ ବାୟୁ, ବୁଦ୍ଧି, ମନ ଏବଂ ରାତି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣେ ଖ୍ଷମା, ଦାନ, କରୁଣା, ଶ୍ରୀ ଓ ନିଗ୍ରହର ମୂର୍ତ୍ତି। ଆପଣ ଉପବେଦମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ଆପଣେ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ଏହି ଜଗତରେ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ କରୁଣାମୟ ଭାବେ ଦେଖୁଛି; ହେ କେଶବ, ମୋତେ ପାପବନ୍ଧନରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ, ବିମୁଢ଼ ଓ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି; ଆପଣ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନି ପୁନି ନମସ୍କାର। ଏପରି ଅର୍ପଣାର କଥା ଭଗବାନ କହିଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ। ଏହି ଉପାୟ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ, ଧର୍ମକୁ ବଢ଼ାଏ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ଦୁଷ୍ମୂତି ଦୂର କରେ। ସେଉଁଥିରେ ପ୍ରୟାଗରେ ଯୋଗଶାୟୀ ଭାବେ ଭଗବାନ ସଦା ବିରାଜିତି। ଏଠାରେ ବରୁଣା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା, ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଦୁଇଟି ମହାନଦୀ ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ। ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ ଏମିତି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଭୋଗରେ ଲିନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଠିର ଶୁଭ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଗୁରୁମାନେ ହସନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପୋଖରୀର କମଳ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଦିନେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ଓ ଚମକିଥିବା ପତାକାରେ ଢାକିଯାଏ। ମହିଳାମାନଙ୍କର ନିର୍ମଳ ମୁହଁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଅନ୍ୟ ଫୁଲକୁ ଯାନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ମହିଳାମାନେ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ ଏକତା ନାହିଁ, ଏବଂ ଯୁବତୀମାନଙ୍କର ରତି ରୁଚି ନାହିଁ। ଯୁବକ ଓ ହାତୀମାନେ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଅହଂକାର ଓ ମଦରେ ଲିନ ହୁଅନ୍ତି। ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟ ମହତ୍ତ୍ୱ ହରାଇଥାନ୍ତି, ଗଦ୍ୟରେ ଛନ୍ଦ ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଶରୀର ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ସେମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପରି। ସେଠାରେ ଚଞ୍ଚଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ହରିବାରେ ବିରାଜିତି। ଏଠିକୁ ଯାଇ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଗରୁଡ଼ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବାରାଣସୀକୁ ଗଲେ, ପାପ ମୋଚନ ପାଇଁ। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ କେଶବଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଗଲେ। ହେ ହୃଷୀକେଶ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ମୁଁ କାରଣ ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏଥିରେ କାରଣ ଅଛି, ହେ ରୁଦ୍ର, ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି। ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ। ଏଠାରେ ଆଜି ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରିବେ, ତାଙ୍କର କପାଳ ତୁରନ୍ତ ଛୁଟିଯିବ। ତେଣୁ ଏହି ତୀର୍ଥ 'କପାଳମୋଚନ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ସେ କପାଳମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ ବେଦୋକ୍ତ ରୀତିରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ଭଗବାନଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ 'କପାଳମୋଚନ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଡକ୍ଷ ସେମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟ କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିଲେ। ଜୟା ଶିଳାପର୍ବତରେ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ ଗଲେ। ବିଜୟା, ଜୟନ୍ତୀ ଓ ଅପରାଜିତା କାହିଁକି ଯାଇନଥିଲେ? ଯେଉଁମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ମାମାଘରର ଯଜ୍ଞକୁ ଗଲେ।