ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ଆଗମନ ଦେଖି, ଶିବ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକ କହିଲେ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ, ବାୟୁ ଓ ତାପ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଶିବ ଓ ସତୀ ଦୁଇଜଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଥିଲେ। ଶିବ କହିଲେ, “ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ନିରାଶ୍ରୟ, ସଦା ଜଙ୍ଗଲରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି।” ଏହି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁଟି ସତୀ ଓ ଶିବ ସଂଗେ ସଂଗେ କଟାଇଲେ। ପରେ, ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିଲା, ଯାହା ଅନେକ ରାଗ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଦିଗବାସି ଘନ ମେଘରେ ଅନ୍ଧାର ହେଇଗଲା। ସତୀ, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ, “ଓ ଦେବତାମନ୍ୟର ନାଥ, ଦେଖ, ଘନ ନୀଳ ମେଘ ମାଛରେ ଦିଅଁ ଚମକୁଛି, ମୟୁରମାନେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ କେକା କରୁଛନ୍ତି। କଦମ୍ବ, ସର୍ଜ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କେତକୀ ଗଛମାନେ ସୁକ୍ଷ୍ମ ବାୟୁରେ ଫୁଲ ଝଡ଼ାଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଜଳର ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, ଶୂରବିରମାନେ କିଶୋର ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ଅପ୍ରଭା ଲୋକମାନେ ସଂଗ ଦେଲେ, ଜନନୀ ଅଶିଳ ଚାଳ ଧରିଥାନ୍ତି। ବିଲ୍ବ ଗଛ ଫଳ ଦେଉଛି, ନଦୀ ଜଳ ଦେଉଛି, ବଡ଼ ହ୍ରଦ ଗଛପତ୍ର ଓ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ। ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି ବଡ଼ ଜଳାଶୟ ପାଖରେ ଏକ ଘର ତିଆରି କର, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିପାରିବି, ଓ ଶମ୍ଭୁ।” ଶିବ କହିଲେ, “ମୋ ପାଖରେ ଗୃହସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ କିଛି ଧନ ନାହିଁ; ମୋର ଉଡ଼ା ମୃଗଚର୍ମ, ମୋର ପ୍ରିୟ। ଏକ ହାତ ବାହୁ ଅଛି, ମୋର ଉଡ଼ା ତୁମେ; ଅନ୍ୟଟି ଧନଞ୍ଜୟ ନାମକ ନାଗ। ନୀଳ କଜଳର ରଙ୍ଗର ମଧ୍ୟ ଶିବ ନିତମ୍ବରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି।” ଘର ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ଦାସ ରୋଷରେ ଅପମାନ ଓ ତାପ ଶ୍ୱାସ କରି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଇ ଅଭିଯୋଗ କଲେ। ଗଛର ମୂଳରେ ଦଉଡ଼ି ଦୁଃଖରେ କହିଲେ। ଏହିପରି ଘଟଣାରେ ଘୋଡ଼ାଟିର ନାମ ଦିବଲୋକରେ ଜିମୂତକେତୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ପରେ, ମନୋହର ଶରତ୍ ଋତୁ ଆସିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜ୍ୟୋତିରେ ଭରିଦେଲା। ପଦ୍ମ ଗନ୍ଧ ଭିନ୍ନାଇଲା, ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଡ଼ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ହରିଣ ଶଙ୍ଖ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହେଲା, ଜଳ ଅଶୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହେଲା, ସାଧୁମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଅନୁସରଣ କଲେ। ସାଧୁମାନଙ୍କ ମନ, ଦିଗବାସିର ମୁହଁ ଦେଖି, ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣରେ ପରି ଜ୍ୟୋତି ମିଳିଲା। ଶିବ ସତୀଙ୍କୁ ନେଇ, ମନ୍ଦାର ପାହାଡ଼ର ନାଥଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଶମ୍ଭୁ, ଶ୍ରୀମୟ ଭଗବାନ, ସତ୍ୟା ସଂଗେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ। କଶ୍ୟପମାନେ ଡାକି, ସଭ୍ୟ ଭାବେ ଆସନ ଦେଲେ; ଅନସୂୟା, ଅତ୍ରି, ଧୃତି, କୌଶିକ ସଂଗେ; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷି; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ, ଗୁଣ ଓ ବେଦ ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଦକ୍ଷ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି ଯଜ୍ଞ ଶିବିରର ଦ୍ୱାରରକ୍ଷାର କାମ ଦେଲେ। ଭୃଗୁଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ନୟନର କାମ ଦେଲେ; ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଧନର ନାଥ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। କିନ୍ତୁ, ସତୀ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଡାକିଲେ। ଅତି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତି ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ, ଯଜ୍ଞରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଲେ ନାହିଁ। ଦକ୍ଷ ଜାଣିଥିଲେ ଶିବ କପାଳୀ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଡାକିଲେ ନାହିଁ। ଶିବ କିପରି କପାଳୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା କିପରି ଆସିଲା? ଏହି ବିଷୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଦିପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲେ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛମାନେ ଏକାଉଁ ଜଳରେ ଡୁବିଗଲେ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧାରରେ ଆବୃତ, ବହୁତ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା ହେଲା।