लुलंस्त्रिणेत्रवह्न्यार्त्तो भ्रमते ऽलातचक्रवत्
त्रिनेत्रीच्या ज्वाळांनी व्याकुळ होऊन, तो अग्नीच्या चक्रासारखा भटकत होता.
नागा विद्याधराश्चापि पक्षिणो ऽप्सरसस्तथा
नाग, विद्याधर, पक्षी आणि अप्सरा हे सगळे,
तावन्तो ब्रह्मसदनं गता वेदयितुं मुने
इतके लोक ब्रह्माच्या निवासस्थानी जाऊन, हे सांगण्यासाठी गेले, हे मुनी.
रम्यं महेश्वरावासं मन्दरं रविकारणात्
महेश्वराचे रम्य निवासस्थान असलेला मंदार पर्वत, सूर्यामुळे आणला गेला.
प्रसाद्य भास्करार्थाय वाराणस्यामुपानयत्
त्याला प्रसन्न करून, सूर्याच्या कारणासाठी त्याने मंदार पर्वत वाराणसीत आणला.
कृत्वा नामास्य लोलेति रथमारोपयत् पुनः
त्याला 'लोला' हे नाव देऊन, पुन्हा रथावर ठेवले.
सबान्धवं सनगरं पुनरारोपयद् दिवि
आपल्या नातेवाईकांसह आणि नगरीसह, त्याला पुन्हा स्वर्गात नेले.
प्रणम्य केशवं देवं वैराजं स्वगृहं गतः
केशव या देवतेला वंदन करून, वैराजा आपल्या घरी परत गेला.
दिवाकरो भूमितले भवेन क्षिप्तस्तु दृष्ट्या न च संप्रदग्धः
भवाच्या दृष्टिने पृथ्वीवर फेकला गेला तरी, सूर्य जळून गेला नाही.
स्वयंभुवा चापि निशाचरेन्द्रस् त्वारोपितः खे सपुरः सबन्धुः
स्वयंभूने रात्रभ्रमण करणाऱ्यांचा स्वामी, त्याच्या नगरीसह आणि नातेवाईकांसह आकाशात नेला.
आराधनाय देवाभ्यां हरीशाभ्यां वदस्व तान्
हरी आणि ईश या दोन देवांची पूजा कशी करावी, ते मला सांग.
आराधनाय शर्वस्य केशवस्य च धीमतः
शर्व आणि बुद्धिमान केशव यांच्या पूजेसाठी,
तदा स्वपिति देवेशो भोगिभोगे श्रियः पतिः
त्या वेळी देवांचा स्वामी, श्रीचा पती, सर्पाच्या पिळ्यांवर झोपतो.
देवानां मातरश्चापि प्रसुप्ताश्चाप्यनुक्रमात्
आणि देवतांच्या माताही, एकामागून एक, झोपल्या आहेत.
सर्वमनुक्रमेणैव पुरस्कृत्य जनार्दनम्
सर्व गोष्टी योग्य क्रमाने करून, प्रथम जनार्दनाची पूजा करावी.
एकादश्यां जगत्स्वामी शयनं परिकल्पयेत्
एकादशीच्या दिवशी, जगाचा स्वामी शयनाला जावा.
कृत्वोपवीतकं चैव सम्यक्संपूज्य वै द्विजान्
यज्ञोपवीत घालून, द्विजांची नीट पूजा करावी.
लब्ध्वा पीताम्बरधरः स्वस्ति निद्रां समानयेत्
पिवळ्या वस्त्रात, शुभाशीर्वाद घेऊन, त्याला झोपवावे.
कदम्बानां सुगन्धानां कुसुमैः परिकल्पिते
कदंबाच्या सुगंधी फुलांनी सजवलेल्या पलंगावर,
सौवर्णपङ्कजकृते सुखास्तीर्णोपधानके
सुवर्ण कमळ बनवून, मऊ आणि नीट अंथरूण घालावे.
वैयाघ्रे च जटाभारं समुद्ग्रन्थ्यान्यचर्मणा
वाघाच्या कातडीवर आणि जटांचा गुच्छ बांधून अंथरूण करावे.
ततो ऽमराणां रजनी भवते दक्षिणायनम्
मग देवांसाठी रात्र सुरू होते; तो दक्षिणायनाचा काळ असतो.
तल्पे स्वपिति लोकानां दर्शयन् मार्गमुत्तमम्
तो पलंगावर झोपतो आणि लोकांना श्रेष्ठ मार्ग दाखवतो.
विनायकश्चुर्थ्या तु पञ्चम्यामपि धर्मराट्
पंचमीला विनायकाची पूजा करावी; त्याच दिवशी धर्मराजालाही मान द्यावा.
कात्यायनी तथाष्टम्यां नवम्यां कमलालया
अष्टमीला कात्यायनीची, नवमीला कमलालयेची पूजा करावी.
एकादश्यां तु कृष्णायां साध्या ब्रह्मन् स्वपन्ति च
कृष्ण पक्षातील एकादशीला, हे ब्राह्मण, साध्याही झोपतात.
स्वपत्सु तत्र देवेषु प्रावृट्कालः समाययौ
देव झोपले असता, पावसाळ्याचा काळ येतो.
वायसाश्च स्वपन्त्येते ऋतौ गर्भभरालसाः
त्या ऋतूत, पिलांनी भरलेल्या कावळ्याही झोपतात.
द्वितीया सा शुभा पुण्या अशून्यशयनोदिता
ती दुसरी तिथी शुभ आणि पुण्यकारक आहे, जी अशून्यशयन म्हणून ओळखली जाते.
पर्यङ्कस्थं समं लक्ष्म्या गन्धपुष्पादिभिर्मुने
पलंगावर लक्ष्मीसमवेत बसून, सुवासिक व फुलांनी पूजा करावी, हे मुनी.