दृष्ट्वा तप्तं तपो घोरं रुद्राराधनकाम्यया
रुद्राची पूजा करण्याच्या इच्छेने घोर तप केलेले पाहून,
तुष्टेन शंभुना दत्तं वरं चास्यै यदृच्छया
समाधान झालेल्या शंभूनं तिला इच्छेप्रमाणे वर दिला.
व्रतेनेह त्वखण्डेन तेनाखण्डः शशी दिवि
या अखंड व्रतामुळे, चंद्र आकाशात अखंड आणि पूर्ण आहे.
पदद्वयं समभ्यर्च्य विष्णोरमिततेजसः
अमाप तेज असलेल्या विष्णूच्या दोन्ही पायांची पूजा करून,
अस्माकमानन्दकरो दिवा तपति सूर्यवत्
तो दिवसा सूर्याप्रमाणे चमकतो आणि आम्हाला आनंद देतो.
शशङ्कनिर्जितः सूर्यो न विभाति यथा पुरा
चंद्राने जिंकलेल्या सूर्याचा पूर्वीसारखा तेज राहिलेला नाही.
विकचाः प्रतिभासन्ते जातः सूर्योदयो ध्रुवम्
कमळे उमललेली दिसतात; नक्कीच सूर्य उगवला आहे.
अतो विज्ञायते चन्द्र उदितश्च प्रतापवान्
म्हणूनच समजते की चंद्र उगवला आहे आणि तेजस्वी आहे.
अमन्यत किमेतद्धि लोको वक्ति शुभाशुभम्
त्याने विचार केला, 'हे काय आहे? खरंच, लोक शुभ आणि अशुभ गोष्टी बोलतात.'
आसमन्ताज्जगद् ग्रस्तं त्रैलोक्यं रजनीचरैः
सर्व बाजूंनी, हे जग—म्हणजेच तिन्ही लोक—रात्री हिंडणाऱ्यांनी गिळले गेले होते.
निशाचरस्य वृद्धिं तामचिन्तयत योगवित्
योग जाणणाऱ्याने त्या रात्री हिंडणाऱ्याची वाढ मनात घेतली.
देवब्राह्मणपूजासु संसक्तान् धर्मसंयुतान्
जे देव आणि ब्राह्मणांची पूजा करतात, धर्मात रमलेले आहेत—
महांशुनखरः सूर्यस्तद्विघातमचिन्तयत्
महान तेजस्वी नख असलेल्या सूर्याने ते नष्ट कसे करावे, हे मनाशी ठरवले.
स्वधर्मविच्युतिर्नाम सर्वधर्मविघातकृत्
स्वधर्मापासून दूर जाणे हे सर्व धर्मांचा नाश करणारे मानले जाते.
भानुभी राक्षसपुरं तद् दृष्टं च यथैच्छया
सूर्यकिरणांनी, त्या राक्षसांचे शहर त्याच्या इच्छेनुसार दिसले.
निपपाताम्बराद् भ्रष्टः क्षीणपुण्य इव ग्रहः
तो आकाशातून खाली पडला, जणू पुण्य संपलेल्या ग्रहासारखा.
नमो भवाय शर्वाय इदमुच्चैरुदीरयत्
त्याने मोठ्याने उच्चारले, 'भवाला, शर्वाला नमस्कार!'
हा देति चुक्रुशुः सर्वे हरभक्तः पतत्यसौ
सर्वांनी हाक दिली, 'हाय!'—कारण तो हराचा भक्त खाली पडत होता.
श्रुत्वा संचिन्तयामास केनासौ पात्यते भुवि
हे ऐकून, त्याने विचार केला, 'कोणामुळे तो पृथ्वीवर पडत आहे?'
पातितं राक्षसपुरं ततः क्रुद्धस्त्रिलोचनः
राक्षसांचे शहर खाली पडल्यावर, मग त्रिनेत्रधारी रागावला—
दृष्टमात्रस्त्रिणेत्रेण निपपात ततो ऽमबरात्
त्रिनेत्रधारीने पाहताच, तो लगेच आकाशातून खाली पडला.
यदृच्छया निपतितो यन्त्रमुक्तो यथोपलः
योगायोगाने तो पडला, जणू बंधनातून सुटलेला दगड.
निपपातान्तरिक्षात् स वृतः किन्नरचारणैः
तो आकाशातून खाली पडला, किन्नर आणि चारणांनी वेढलेला.
अर्द्धपक्वं यथा तालात् फलं कपिभिरावृतम्
जसं अर्धवट पिकलेलं ताडफळ माकडांनी वेढलेलं असतं तसं.
निपतस्व हरिक्षेत्रे यदि श्रेयो ऽभिवाञ्छसि
‘तुला खरं कल्याण हवं असेल तर हरिक्षेत्रात पड.’
किं तत् क्षेत्रं हरेः पुण्यं वदध्वं शीघ्रमेव मे
‘हरिचं ते पुण्य क्षेत्र कोणतं? मला लवकर सांगा!’
साम्प्रतं वासुदेवस्य भावि तच्छङ्करस्य च
आता हे वासुदेव आणि शंकर यांच्यासाठी ठरलेले आहे.
एतत् क्षेत्रं हरेः पुण्यं नाम्ना वाराणसी पुरी
हे हरिचे पवित्र क्षेत्र म्हणजेच वाराणसी नगरी आहे.
वरणायास्तथैवास्यास्त्वन्तरे निपपात ह
वरुणा आणि असि या दोन नद्यांच्या मध्ये ते खरेच उतरले.
वरणायां समभ्येत्य न्यमज्जत यथेच्छया
वरुणा नदीत जाऊन, ते आपल्या इच्छेप्रमाणे तिथे बुडाले.