सोहमाज्ञापये सर्वान् क्रियतामविकल्पतः
म्हणून मी सर्वांना आज्ञा देतो — हे कुणीही चुकवू नये.
त्रयोदशाङ्गं ते धर्म चक्रुर्मुदितमानसाः
त्यांनी आनंदाने ते तेराप्रकारचे धर्म आचरणात आणले.
पुत्रपौत्रार्थसंयुक्ताः सदाटारसमन्विताः
त्यांना नेहमी मुलं, नातवंडं आणि पत्नींचा संग लाभलेला होता.
गन्तुं नाशक्तुवन् सूर्यो नक्षत्राणि न चन्द्रमाः
सूर्य, तारे आणि चंद्र यांना पुढे जाता आले नाही.
दिवा चन्द्रस्य सदृशः क्षणदायां च सूर्यवत्
दिवसा तो चंद्रासारखा आणि रात्री सूर्यासारखा होता.
शशङ्कमिति तेजस्त्वादमन्यन्त पुरोत्तमम्
ते त्या तेजाला चंद्रच समजत.
रात्रौ विकसिता ब्रह्मन् विभूतिं दातुमीप्सवः
हे ब्राह्मण, रात्री आपली कीर्ती द्यावी म्हणून ते फुलून उठत.
तान् वायसास्तदा ज्ञात्वा दिवा निघ्नन्ति कौशिकान्
तेव्हा कावळे हे जाणून दिवसा कौशिकांचा वध करीत.
आकण्ठमग्नास्तिष्ठन्ति रात्रौ ज्ञात्वाथ वासरम्
रात्री, दिवस असल्याचे कळल्यावर, ते मानपर्यंत पाण्यात बुडून राहत.
मन्मानास्तु दिवसमिदमुच्चैर्ब्रुवन्ति च
त्यांचे मन माझ्यात एकरूप झालेले असून, ते दिवसभर मोठ्याने हे सांगतात.
उत्सृष्टं जीवितं शून्ये फूत्कृत्य सरितस्तटे
एका टोकाला, नदीच्या काठी, हंबरडा फोडून, जीव सोडला.
संतापयञ्जगत् सर्वं नास्तमेति कथञ्चन
संपूर्ण जगाला दुःख देणारा, तो कधीच मावळत नाही.
तत्कान्तया तपस्तप्तं भर्तृशोकार्त्तया बत
पतीच्या दुःखाने व्याकुळ झालेल्या तिच्या हातून कठोर तपश्चर्या केली गेली.
तेनासौ शशिनिर्जेता नास्तमेति रविर्ध्रुवम्
त्यामुळेच चंद्र सूर्याला जिंकतो, आणि सूर्य खरोखरच मावळत नाही.
प्रावर्त्तयन्त कर्माणि रात्रावपि महामुने
ते रात्रीसुद्धा विधी करीत होते, हे महर्षे.
रवौ शशिनि चैवान्ये ब्रह्मणो ऽन्ये हरस्य च
काही सूर्याची, काही चंद्राची, काही ब्रह्माची, तर काही हराची पूजा करीत.
यदियं रजनी रम्या कृता सततकौमुदी
ही रात्र जर नेहमीच चंद्रप्रकाशाने उजळून सुंदर झाली असेल,
निर्व्याजेन महागन्धैरर्चितः कुसुमैः शुभैः
त्याची पूजा शुद्ध फुलांनी, मोठ्या आणि खर्या सुगंधांनी केली जाते.
अशून्यशयना नाम द्वितीया सर्वकामदा
दुसरे व्रत 'अशून्य शयना' असे नाव असून, ते सर्व इच्छा पूर्ण करणारे आहे.
अशून्यं च महाभोगैरनस्तमितशेखरम्
मोठ्या सुखांनी भरलेले, आणि न संपणाऱ्या शिखरासह, ते अशून्य आहे.
दृष्ट्वा तप्तं तपो घोरं रुद्राराधनकाम्यया
रुद्राची पूजा करण्याच्या इच्छेने घोर तप केलेले पाहून,
तुष्टेन शंभुना दत्तं वरं चास्यै यदृच्छया
समाधान झालेल्या शंभूनं तिला इच्छेप्रमाणे वर दिला.
व्रतेनेह त्वखण्डेन तेनाखण्डः शशी दिवि
या अखंड व्रतामुळे, चंद्र आकाशात अखंड आणि पूर्ण आहे.
पदद्वयं समभ्यर्च्य विष्णोरमिततेजसः
अमाप तेज असलेल्या विष्णूच्या दोन्ही पायांची पूजा करून,
अस्माकमानन्दकरो दिवा तपति सूर्यवत्
तो दिवसा सूर्याप्रमाणे चमकतो आणि आम्हाला आनंद देतो.
शशङ्कनिर्जितः सूर्यो न विभाति यथा पुरा
चंद्राने जिंकलेल्या सूर्याचा पूर्वीसारखा तेज राहिलेला नाही.
विकचाः प्रतिभासन्ते जातः सूर्योदयो ध्रुवम्
कमळे उमललेली दिसतात; नक्कीच सूर्य उगवला आहे.
अतो विज्ञायते चन्द्र उदितश्च प्रतापवान्
म्हणूनच समजते की चंद्र उगवला आहे आणि तेजस्वी आहे.
अमन्यत किमेतद्धि लोको वक्ति शुभाशुभम्
त्याने विचार केला, 'हे काय आहे? खरंच, लोक शुभ आणि अशुभ गोष्टी बोलतात.'
आसमन्ताज्जगद् ग्रस्तं त्रैलोक्यं रजनीचरैः
सर्व बाजूंनी, हे जग—म्हणजेच तिन्ही लोक—रात्री हिंडणाऱ्यांनी गिळले गेले होते.