भवान् यथा राक्षससत्तमेषु पाशेषु नागस्तिमितेषु बन्धः
जसे तुम्ही राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ, आणि बांधलेल्या नागांमध्ये पाश श्रेष्ठ,
पुष्पेषु जाती नगरेषु काञ्ची नारीषु रम्भा श्रमीणां गृहस्थः
फुलांमध्ये जाई, शहरांमध्ये कांची, स्त्रियांमध्ये रंभा, आणि श्रमलेल्या लोकांमध्ये गृहस्थ श्रेष्ठ.
फलेषु चूतो मुकुलेष्वशोकः सर्वौषधीनां प्रवरा च पथ्या
फळांमध्ये आंबा श्रेष्ठ आहे, कळ्यांमध्ये अशोक सर्वात उत्तम आहे आणि सर्व औषधींमध्ये पथ्या ही सर्वश्रेष्ठ आहे.
श्वेतेषु दुग्धं प्रवरं यथैव कार्पासिकं प्रावरणेषु यद्वत्
पांढऱ्या पदार्थांमध्ये दूध हे सर्वोत्तम मानले जाते, जसे वस्त्रांमध्ये कापूस श्रेष्ठ आहे.
शाकेषु मुख्या त्वपि काकमाची रसेषु मुख्यं लवणं यथैव
भाज्यांमध्ये काकमाची मुख्य आहे आणि चवींमध्ये मीठ सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
महीरुहेष्वेव यथा वटश्च यथा हरो ज्ञानवतां वरिष्ठः
झाडांमध्ये वड झाड उठून दिसते, जसे ज्ञानी लोकांमध्ये शंकर सर्वांत श्रेष्ठ आहेत.
दुर्गेषु रौद्रेषु निशाचरेश नृपातनं वैतरणी प्रधाना
किल्ल्यांमध्ये आणि भयंकर जागांमध्ये, रात्रात वावरणाऱ्यांचा स्वामी वैतरणी, राजांचा नाश करणारी सर्वांत प्रमुख आहे.
न निष्कृतिश्चास्ति कृतघ्नवृत्तेः सुहृत्कृतं नाशयतो ऽब्दकोटिभिः
मित्राचा नाश करणाऱ्याला कोणतीही प्रायश्चित्त नाही; अब्जावधी वर्षांनीसुद्धा त्याचे पाप नष्ट होत नाही.
जम्बूद्वीपस्य संस्थानं कथयन्तु महर्षयः
जांबूद्वीपाची रचना मोठ्या ऋषींनी सांगावी.
नवभेदं सुविस्तीर्णं स्वर्गसोक्षफलप्रदम्
त्याला नऊ मोठे विभाग आहेत, ते विस्तीर्ण असून स्वर्ग आणि मोक्ष यांचे फळ देतात.
पूर्व उत्तरतश्चापि हिरण्यो राक्षसेश्वर
पूर्वेला आणि उत्तरेला हिरण्य नावाचा राक्षसांचा स्वामी आहे.
भारतो दक्षिणे प्रोक्तो हरिर्दक्षिणपशचिमे
दक्षिणेला भारत आहे, आणि दक्षिण-पश्चिमेला हरि आहे.
उत्तरे च कुरुर्वर्षः कल्पवृक्षसमावृतः
उत्तर दिशेला कुरू नावाचा देश आहे, जो कल्पवृक्षांनी वेढलेला आहे.
इलावृताद्या ये चाष्टौ वर्षं मुक्त्वैव भारतम्
भारत सोडून, इलावृत पासून सुरू होणारे आठ प्रदेश आहेत.
विपर्ययो न तेष्वस्ति नोत्तमाधममध्यमाः
त्यांच्यात कोणतीही उलटफेर नाही; कोणी श्रेष्ठ, कनिष्ठ किंवा मध्यम नाही.
सागरान्तरिताः सर्वे अगम्याश्च परस्परम्
सर्व प्रदेश समुद्रांनी वेगळे झाले आहेत आणि एकमेकांना पोहोचता येत नाही.
नागद्वीपः कटाहश्च सिंहलो वारुणस्तथा
नागद्वीप, कटाह, सिंहल आणि वारुण हेही तसेच सांगितले आहेत.
कुमाराख्यः परिख्यातो द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरः
कुमार नावाचा द्वीप दक्षिण आणि उत्तर यांच्या मध्ये आहे असे सांगितले आहे.
आन्ध्रा दक्षिमते वीर तुरुष्कास्त्वपि चोत्तरे
वीरा, दक्षिणेला आंध्र लोक आहेत आणि उत्तरेला तुरुष्क आहेत.
इज्यायुद्धवणिज्याद्यैः कर्मभिः कृतपावनाः
त्यांची पूजा, युद्ध, व्यापार इत्यादी कर्मांनी शुद्धी होते.
विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्वताः
विंध्य आणि पारियात्र हे या प्रदेशातील सात प्रमुख पर्वतांपैकी आहेत.
विस्तारोच्छ्रायिणो रम्या विपुलाः शुभसानवः
हे पर्वत रुंद, उंच, सुंदर, विशाल आणि शुभ उतार असलेले आहेत.
वातन्धमो वैद्युतश्च मैनाकः सरसस्तथा
वातंधम, वैद्युत, मैनाक आणि सरस हे पर्वतही यात समाविष्ट आहेत.
उज्जायनः पुष्पगिरिरर्बुदो रैवतस्तथा
उज्जायन, पुष्पगिरी, अर्बुद आणि रैवत हे देखील आहेत.
श्रीपर्वतः कोङ्गणश्च शतशऽन्ये ऽपि पर्वताः
श्रीपर्वत, कोङ्गण आणि शेकडो इतर पर्वतसुद्धा आहेत.
तैः पीयन्ते सरिच्छ्रेष्ठा यास्ताः सम्यङ् निशामयः
या पर्वतांमधून श्रेष्ठ नद्या उगम पावतात; त्यांची नावे लक्षपूर्वक ऐक.
शतद्रुश्चन्द्रिका नीला वितस्तैरावती कुहूः
शतद्रु, चंद्रिका, निला, वितस्ता, इरावती आणि कुहू.
गोमती धूतपापा च बाहुदा सदृषद्वती
गोमती, धुतपापा, बाहुदा आणि सदृशद्वती.
सरूश्च सलौहित्या हिमवत्पादनिःसृताः
सरु आणि लौहित्य या हिमालयाच्या पायथ्याशी उगम पावणाऱ्या नद्या आहेत.
पर्णाशा नन्दिनी चैव पावनी च मही तथा
पर्णाशा, नंदिनी, पावनी आणि महीसुद्धा.