उद्यम्य वेगात् परिघं हुताशं समाद्रवत् तिष्ठ तिष्ठ ब्रुवन् हि
त्याने लोखंडी गदा जोरात उचलली आणि अग्नीकडे धावत 'थांब! थांब!' असं ओरडला.
उत्पाट्य भूम्यां च विनिष्पिपेष ततो ऽन्धकः पावकमाससाद
त्याने ती गदा जमिनीतून उपटली आणि फोडून टाकली; मग अंधक अग्नीकडे गेला.
समाहतो ऽग्निः परिमुच्य शम्बरं तथान्धकं स त्वरितो ऽभ्यधावत्
अग्निला मार लागल्यावर त्याने शंबराला सोडून दिलं आणि मग तो वेगाने अंधकाकडे धावला.
स ताडितो ऽग्निर्दितिजेश्वरेण भयात् प्रदुद्राव रणाजिराद्वि
दैत्यांच्या राजाने मारल्यावर अग्नि घाबरून रणांगणातून पळून गेला.
यान् याञ्शरेण स्पृशते पराक्रमी पराङ्मुखांस्तान्कृतवान् रणाजिरात्
पराक्रमी वीराने रणभूमीतून पाठी फिरवणाऱ्यांना आपल्या बाणांनी घायाळ केले.
संपूज्यमानो दनुपुङ्गवैस्तु तदान्धको भूमिमुपाजगाम
त्या वेळी दैत्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या लोकांनी अंधकाचा सत्कार केला आणि तो पृथ्वीवर आला.
सहाप्सरोभिः परिचारणाय पातालमभ्येत्य समावसन्त
अप्सरांसोबत ते पाताळात सेवा करण्यासाठी गेले आणि तिथेच राहू लागले.
पातितो भुवि सूर्योण तत्कदा कुत्र कुत्र च
सूर्य पृथ्वीवर पडला तेव्हा, त्या वेळी तो नेमका कुठे कुठे पडला होता?
किमर्थं पातितो भूम्यामाकाशाद् भास्करेण हि
भास्कराने आकाशातून सूर्याला पृथ्वीवर का पाडले होते?
यथोक्तवान् स्वयंभूर्मां कथ्यमानां मयानघ
स्वयंभूने जसे सांगितले, हे निष्पापा, तसेच मी ऐकलेले तुला सांगतो.
तस्य पुत्रो गुणज्येष्ठः सुकेशिरभवत्ततः
त्याचा गुणांनी श्रेष्ठ असा पुत्र सुकेश जन्माला आला.
प्रादादजेयत्वमपि शत्रुभिश्चाप्यवध्यताम्
त्याने त्याला शत्रूंनी जिंकता येणार नाही आणि मारता येणार नाही असे वर दिले.
रेमे निशाचरैः सार्द्धू सदा धर्मपथि स्थितः
तो नेहमी निशाचरांसोबत धर्माच्या मार्गावर राहून आनंदी होता.
तत्राश्रमांस्तु ददृशो ऋषीणां भावितात्मनाम्
तेथे त्याने पवित्र आत्म्यांच्या ऋषींची आश्रमं पाहिली.
कथयन्तु भवन्तो मे न चौवाज्ञापयाम्यहम्
आपण मला सांगा, मी काही आज्ञा देत नाही.
केन पूज्यस्तथा सत्सु केनासौ सुखमेधते
सज्जनांमध्ये कोणत्या गोष्टीमुळे मान मिळतो आणि कोणत्या गोष्टीमुळे सुख मिळते?
प्रोचुर्विमृस्य श्रेयोर्ऽथमिह लोके परत्र च
त्यांनी या जगात आणि पुढच्या जगात जे श्रेष्ठ आहे ते विचार करून सांगितले.
यद्धि श्रेयो भवेद् वीर इह चामुत्र चाव्ययम्
हे वीर, या जगात आणि पुढच्या जगात जे कायमचं कल्याण देतं, तेच खरं श्रेय आहे.
तस्मिन् समाश्रितः सत्सु पूज्यस्तेन सुखी भवेत्
सज्जनांमध्ये जो त्या गोष्टीवर आधार ठेवतो, त्याला मान मिळतो आणि तो सुखी होतो.
यमाश्रित्य न सीदन्ति देवाद्यास्तु तदुच्यताम्
ज्याच्या आधारावर देवांसारखेही कोणीही कधीही पडत नाही, तेच सांगावं.
स्वाध्यायवेदवेत्तृत्वं विष्णुपूजारतिः स्मृता
स्वाध्याय आणि वेदांचं ज्ञान, तसेच विष्णूची भक्ती ही श्रेष्ठ मानली जाते.
वेदनं नीतिशास्त्राणां हरभक्तिरुदाहृता
नीतिशास्त्रांचं समजून घेणं आणि हराची भक्ती हाही आदर्श मार्ग मानला जातो.
स्वाध्यायं ब्रह्मविज्ञानं भक्तिर्द्वाभ्यामपि स्थिरा
स्वाध्याय आणि ब्रह्मज्ञान यामध्ये दृढपणा या दोन्हीमुळे आणि भक्तीमुळेही मिळतो.
सरस्वत्यां स्थिरा भक्तिर्गान्धर्वो धर्म उच्यते
सरस्वतीमध्ये भक्ती दृढ असते; गंधर्वांचा धर्म म्हणजेच नीतीमत्ता असे सांगितले जाते.
विद्याधराणां धर्मो ऽयं भवान्यां भक्तिरेव च
विद्याधरांचा धर्म हाच आहे, आणि भवानीमध्ये फक्त भक्तीच श्रेष्ठ मानली जाते.
कौशल्यं सर्वशिल्पानां धर्मः किंपुरुषः स्मृतः
सर्व कलांमध्ये कौशल्य हे किम्पुरुषांचा धर्म समजला जातो.
सर्वत्र कामचारितवं धर्मो ऽयं पैतृकः स्मृतः
सर्वत्र इच्छेनुसार वागणे हेच पितरांचा धर्म मानला जातो.
नियमाद्धर्मवेदित्वमार्थो धर्मः प्रचक्ष्यते
नियमामुळे धर्माची समज येते; हाच अर्थाचा धर्म म्हणून ओळखला जातो.
अकार्पण्यमनायासं दयाहिंसा क्षमा दमः
कंजुषी नसणे, सहजता, दया, अहिंसा, क्षमा आणि संयम—
शङ्करे भास्करे देव्यां धर्मो ऽयं मानवः स्मृतः
शंकर, भास्कर आणि देवीमध्ये हाच मानवी धर्म म्हणून ओळखला जातो.