कार्यं विष्णोः श्रद्दधानैर्मनुष्यैः पूजातुल्यं तत् प्रशंसन्ति देवा
विश्वासाने जे मनुष्य विष्णूचं कार्य करतात, त्या कार्याची देवताही पूजा म्हणून स्तुती करतात.
पुष्पैश्च पत्रैर्जलपल्लवादिभिर्नूनं स मुष्टो विधितस्करेण
फुलं, पानं, पाणी, कोंब वगैरे साधनांनी, जरी थोडं दिलं तरी, किंवा नशिबाने हिरावलं गेलं तरी, तो नक्कीच संतुष्ट होतो.
या गतिः प्राप्यते लोके तां मे वक्तुमिहार्हसि
या जगात जी अवस्था मिळते, ती मला इथे सांगावी.
कानि दानानि शस्तानि प्रीणनाय जगद्गुरोः
जगाच्या गुरूला प्रसन्न करण्यासाठी कोणती दानं उत्तम आहेत?
कानि पुण्यानि शस्तानि विष्णोस्तुष्टिप्रदानि वै
विष्णूला संतुष्ट करणारी आणि पुण्य देणारी कोणती कृत्ये सर्वात उत्तम आहेत?
तदप्यशेषं दैत्येन्द्र ममाख्यातुमिहार्हसि
हे दैत्यराजा, हे सर्वही मला इथे सांगावं.
बले दानानि दीयन्ते तानूचुर्मुनयो ऽक्षयान्
बळीने दिलेली दानं ऋषी अमर आणि अक्षय म्हणतात.
तच्चित्तस्तन्मयो भूत्वा उपवासी नरो भवेत्
मन त्या गोष्टीत लावून, त्याच्याशी एकरूप होऊन, माणसाने उपवास करावा.
एतान् द्विषन्ति ये मूढास्ते यान्ति नरकं ध्रुवम्
जे मूढ लोक या गोष्टींना द्वेष करतात, ते नक्कीच नरकात जातात.
एवमाह हरिः पूर्वं ब्राह्मणा मामकी तनुः
पूर्वी श्रीहरी म्हणाले होते, 'ब्राह्मण हे माझे स्वतःचे शरीर आहे.'
सो ऽपि दिव्या तनुर्विष्णोस्तस्मात् तामर्चयेन्नरः
ती दिव्य मूर्ती विष्णूचीच आहे, म्हणून मनुष्याने त्यांची पूजा करावी.
यानि स्युर्वर्णयुक्तानि रसगन्धयुतानि च
ज्यांना रंग, स्वाद आणि सुगंध असतो,
बाणञ्च चम्पकाशोकं करवीरं च यूथिका
बाण, चंपक, अशोक, करवीर आणि जुईची फुले,
तिलकं च जपाकुसुमं पीतकं नागरं त्वपि
तिळक, जास्वंद, पिवळी फुले आणि नागरही,
सुरभीणि तथान्यानि वर्जयित्वा तु केतकीम्
आणि इतर सुगंधी फुले, फक्त केतकी सोडून,
तमालामलकीपत्रं शस्तं केशवपूजने
तमाळ आणि आवळ्याची पाने केशवाच्या पूजेसाठी योग्य आहेत.
नानारूपैश्चाम्बुभवैः कमलेन्दीवरादिभिः
कमळ, नीलकमळ आणि इतर विविध जलज फुलांनी,
वनस्पतीनामर्च्येत तथा दूर्वाग्रपल्लवैः
तसेच दुर्वा आणि इतर वनस्पतींच्या कोवळ्या पल्लव्यांनी पूजा करावी.
उशीरपद्मकाभ्यां च तथा कालीयकादिना
उशीरा, पद्मक आणि काळियक वगैरेनेही,
शङ्खं जातीफलं श्रीशे धूपानि स्युः प्रियाणि वै
शंख, जायफळ आणि धूप श्रीशाला फार प्रिय आहेत.
तिलमुद्गादयो माषा व्रीहयश्च प्रिया हरेः
तीळ, मूग, उडीद आणि तांदूळ हे हरीला प्रिय आहेत.
वस्त्रान्नस्वर्णदानानि प्रीतये मधुघातिनः
वस्त्र, अन्न आणि सोन्याचे दान मधुघातीच्या आनंदासाठी असते.
इन्धनादीनि च तथा माधवप्रीणनाय तु
इंधन वगैरेही माधवाला संतुष्ट करण्यासाठी द्यावे.
गोविन्दप्रीणनार्थाय दातव्यं पुरुषर्षभैः
गोविंदाला प्रसन्न करण्यासाठी श्रेष्ठ पुरुषांनी ही द्यावी.
विष्णोः प्रीत्यर्थमेतानि देयानि ब्राह्मणेष्वथ
विष्णूच्या आनंदासाठी ही ब्राह्मणांना द्यावी.
देयानि द्विजमुख्येभ्यो मधुसूदनतुष्टये
मधुसूदनाच्या संतोषासाठी ही प्रमुख द्विजांना द्यावीत.
त्रिविक्रमस्य प्रीत्यर्थं दातव्यं साधुभिः सदा
त्रिविक्रमाच्या आनंदासाठी सत्पुरुषांनी नेहमी दान द्यावे.
आषाढे वामनप्रीत्यै दातव्यानि तु भक्तितः
आषाढ महिन्यात वामनाच्या आनंदासाठी भक्तीभावाने दान द्यावे.
श्रावणे श्रीधरप्रीत्यै दातव्यानि विपश्चिता
श्रावण महिन्यात श्रीधराच्या आनंदासाठी ज्ञानी लोकांनी दान द्यावे.
हृषीकेशप्रीणनार्थं लवणं सगुडोदनम्
हृषीकेशाच्या संतोषासाठी गूळ आणि मीठ घातलेला भात द्यावा.