परमामापदं प्राप्य सस्मार स्वपितामहम्
तीव्र संकटात सापडल्यावर त्याने आपल्या आजोबांचा स्मरण केला.
दृष्ट्वा तस्थौ महातेजाः सार्घपात्रो बलिस्तदा
त्याला पाहून, तेजस्वी आणि बलवान बळी यज्ञपात्र घेऊन उभा राहिला.
तरणे यो भवेत् पोतस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
सूर्य पार करण्यासाठी जी गोष्ट नौका होते, ती मला सांगावी.
विचिन्त्य प्राह वचनं संसारे यद्वितं परम्
विचार करून त्याने असं उत्तर दिलं: 'या संसारात जे श्रेष्ठ ज्ञान आहे—'
प्रवक्ष्यामि हितं ते ऽद्य तथानेयेषां हितं बले
आज मी तुला आणि इतरांनाही जे हितकारक आहे ते सांगतो, बळी.
विषमविषयतोये मज्जतामप्लावानां भवति शरणमेको विष्णुपोतो नराणाम्
इंद्रियांच्या धोकादायक प्रवाहात आधाराविना बुडणाऱ्यांसाठी, विष्णूची नौका हाच एकमेव खरा आश्रय आहे.
परिहर मधुसूदनप्रन्नान् प्रभुरहमन्यनृणां न वैष्णवानाम्
मधुसूदनाच्या भक्तांना दूर ठेव, कारण मी इतर माणसांचा प्रभू आहे, पण वैष्णवांचा नाही.
ये विष्णुभक्ताः पुरुषाः पृथिव्यां यमस्य ते निर्विषया भवन्ति
जे पुरुष पृथ्वीवर विष्णूभक्त असतात, त्यांना यमाचा काहीही परिणाम होत नाही.
तावेव केवलं शलाघ्यौ यौ तत्पूजाकरौ करौ
फक्त ज्या दोन हातांनी त्याची पूजा केली जाते, तेच खरे गौरवास्पद आहेत.
न यौ पूजितुं शक्तौ हरिपादाम्बुजद्वयम्
जे दोन हात हरिच्या कमलासारख्या पायांची पूजा करू शकत नाहीत, ते गौरवास्पद नाहीत.
रोगोवान्यो न सा जिह्वा या न वक्ति हरेर्गुणान्
जी जीभ हरिच्या गुणांचे वर्णन करत नाही, ती जीभ नसून आजारीच आहे.
यः पादपङ्कजं विष्णोर्न पूजयति भक्तितः
जो मनुष्य भक्तीने विष्णूच्या कमलपादांची पूजा करत नाही—
मृता अपि न शोच्यास्ते सत्यं सत्यं मयोदितम्
असे लोक मेल्यावरही शोक करण्यासारखे नाहीत; हे मी खरे, खरे सांगतो.
दृश्यं स्पृस्यमदृश्यञ्च तत्सर्वं केशवात्मकम्
दिसणारे, स्पर्श करता येणारे आणि न दिसणारे सर्व काही केशवाचाच स्वरूप आहे.
तेनार्चिता न संदेहो लोकाः सामरदानवाः
त्याची पूजा केल्याने, देव आणि दैत्यांसह सर्व लोकांची पूजा झाल्याबद्दल काहीच शंका नाही.
तथा गुणा हि देवस्य त्वसंख्यातास्तु चक्रिणः
त्याचप्रमाणे, चक्रधारी देवाचे गुण अगणित आहेत.
समाश्रयन्ते भवभीतिनाशनं संसारगर्ते न पतन्ति ते पुनः
जो जन्ममरणाच्या भीतीचा नाश करणाऱ्या त्याच्या आश्रयाला जातो, तो पुन्हा संसाराच्या गर्तेत पडत नाही.
न ते परिभवं यान्ति न मृत्योरुद्विजन्ति च
त्यांना कधीही अपमान सहन करावा लागत नाही, किंवा मृत्यूची भीती वाटत नाही.
न तेषां यमसालोक्यं न च ते नरकौकसः
त्यांना यमलोकात जावे लागत नाही, किंवा नरकात राहावे लागत नाही.
विप्रा दानवशार्दूल विष्णुभक्ता व्रजन्ति याम्
दैत्योंमध्ये श्रेष्ठ आणि ब्राह्मणांनो, विष्णूभक्त त्या अवस्थेला पोहोचतात.
ततो ऽदिकां गतिं यान्ति विष्णुभक्ता नरोत्तमाः
नंतर, विष्णूभक्त श्रेष्ठ पुरुष त्याहूनही उच्च अवस्था प्राप्त करतात.
सा गतिर्गदिता दैत्य भगवत्सेविनामपि
हे दैत्य, ती अवस्था भगवंताची सेवा करणाऱ्यांसाठीही सांगितली आहे.
प्रविशन्ति महात्मानं तद्भक्ता नान्यचेतसः
जे भक्त एकचित्ताने त्या महात्म्याला भक्तीने वंदन करतात, ते त्याच्यात विलीन होतात.
शुचयस्ते महात्मानस्तीर्थभूता भवन्ति ते
ते महात्मे पवित्र असतात; ते स्वतःच तीर्थासारखे होतात.
वैकुण्ठं खड्गपरशुं भवबन्धसमुच्छिदम्
वैकुंठ हेच त्या संसारबंधनांना पूर्णपणे तोडणारे तलवार आणि कुऱ्हाड आहे.
क्षेत्रेषु वसते नित्यं क्रीडन्नास्ते ऽमितद्युतिः
अमित तेजाचा तो प्रभू नेहमी पवित्र स्थळी राहतो आणि तिथेच आनंदाने विहार करतो.
येषां विष्णुः प्रियोन्त्यन्ते विष्णोः सततं प्रियाः
ज्यांना शेवटी विष्णू प्रिय असतो, ते नेहमी विष्णूला प्रिय असतात.
ध्यायेद् दामोदरं यस्तु भक्तिनम्रोर्ऽचयेत वा
जो कोणी दामोदराचे ध्यान करतो किंवा भक्तीभावाने नम्रतेने त्याची पूजा करतो—
स्तुवन्त्यप्यभिशृण्वन्ति दुर्गण्यतितरन्ति ते
जे त्याचे स्तवन करतात किंवा फक्त ऐकतात, तेही मोठ्या अडचणी सहज पार करतात.
प्रहृष्यति मनो येषां दुर्गाण्यतितरन्ति ते
ज्यांचे मन त्याच्यात आनंदी असते, ते सर्व अडथळे पार करतात.